|

استارتاپ‌ها یا بازارهای نوین سرمایه‌گذاری

فرشته محمدی.عضو انجمن حسابداران خبره ایران

در ادبیات سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذار یعنی شخصی که تأمین مالی یک فعالیت اقتصادی عمومی و رایج را عهده‌دار می‌شود. در مقابل برخی سرمایه‌گذارانی هستند که کارشان تأمین مالی از کسب‌وکارهای نوآورانه ریسکی «شرکت‌های دانش‌بنیان» است. این‌گونه سرمایه‌گذاران که در دو قالب سرمایه‌گذار فرشته و سرمایه‌گذار ریسک‌پذیر فعالیت دارند؛ در واقع از ایده‌های نوآورانه که کسی جرئت به‌اتمام‌رساندن و تکمیل آن را ندارد و عموما در حوزه کسب‌وکارهای مبتنی بر علم و فناوری هستند، حمایت می‌کنند، با این تفاوت که سرمایه‌گذار فرشته شخص حقیقی است كه به‌تنهایی کار می‌کند، درحالی‌که سرمایه‌گذار خطرپذیر اشخاص حقوقی به‌شمار می‌روند. این نوع سرمایه‌گذاران از سال‌های 1379 به بعد رشد کردند و در جهان کنونی که کروناویروس بسیاری از کسب‌وکارها را به تعطیلی کشانده، بازار سرمایه‌گذاری فرشتگان و ریسکی نیز مورد توجه خاص قرار گرفته است. سرمایه‌گذار فرشته یا فرشته سرمایه‌گذار که معادل واژه‌های «Angel Investor و Business Angel». بوده به آن شخصی گفته می‌شود که پول خوبی در اختیار داشته و آمادگی دارد این پول را برای شروع به کار یا برای رشد‌کردن در اختیار یک استارتاپ قرار دهد. طبیعی است که این سرمایه‌گذاری بخشی از اکوسیستم استارتاپی باشد و در تأمین مباحث مالی یک استارتاپ نقش داشته باشد. یک سرمایه‌گذار فرشته برای پولی که در اختیار شما قرار می‌دهد، معمولا چیزی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد سود طلب می‌کند و چنین درصدی از بازگشت سرمایه برای سرمایه‌گذاری فرشته پذیرفتنی است. فرشتگان کسب‌وکار (Angel Investors)، تاجران و کارآفرینان ثروتمندی هستند که بخشی از ثروت خود را روی استارتاپ‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. سرمایه‌گذاران فرشته بر خلاف روال معمول تجارت، ممکن است سرمایه‌گذاران سرشناس نباشند بلکه افراد حرفه‌ای در حوزه‌های پزشکی، وکالت، مدیرعاملی، تولید و حتی مصرف‌ در این گروه کسب‌وکار قرار گیرند. اگرچه سرمایه‌گذاری در این مراحل با ریسک بسیار بالایی همراه است اما فرشته کسب‌وکار به دلیل سابقه درخشان تجاری‌اش، با تیم کارآفرین نوپا از نزدیک کار می‌کند تا احتمال شکست آنها را کاهش دهد. ازاین‌رو به این‌گونه سرمایه‌ها که فراتر از پول نقدی است، سرمایه هوشمند نیز می‌گویند.

سرمایه‌گذاران فرشته که با عنوان فرشتگان کسب‌وکار شناخته می‌شوند، افرادی هستند که منابع مالی شخصی خود را در استارتاپ و شرکت‌های دارای پتانسیل بالا سرمایه‌گذاری و در مقابل این سرمایه‌گذاری بخشی از سهام آن شرکت را تصاحب کنند. از طرف دیگر شرکت‌های سرمایه‌گذار خطرپذیر از یک گروه از سرمایه‌گذاران حرفه‌‌ای تشکیل می‌شود. سرمایه آنها از افراد، شرکت‌ها، صندوق‌های بازنشستگی و بنیادها تأمین می‌شود. این سرمایه‌گذاران با عنوان شرکای محدود شناخته می‌شوند. از سوی دیگر شرکای عمومی بنیان‌گذاران «Founder»ها یا کارآفرینان شرکت هستند که ایده اولیه شرکت متعلق به آنان بوده و خودشان نیز توانایی فنی به‌اجرادرآوردن این ایده‌ها را در صورت تأمین مالی شرکت دارند. فاندرها «مؤسسان» یا مدیران اجرائی باید همیشه یک برنامه کاری سه تا پنج ساله را برای ارائه به سرمایه‌گذاران فرشته در اختیار داشته باشند تا بتوانند آنان را به سرمایه‌گذاری در این برنامه ترغیب کنند. بر اساس اطلاعات موجود در سایت‌های سرمایه‌گذاران فرشته عموما این سرمایه‌گذاران بین 25 تا 100هزار دلار از پول خود را سرمایه‌گذاری می‌کنند، هرچند گاهی اوقات این مقادیر می‌تواند بیشتر یا کمتر باشد. وقتی این سرمایه‌گذاران در یک گروه جمع شوند، سرمایه می‌تواند تا یک میلیون دلار هم برسد. در مقایسه، سرمایه‌گذاران خطرپذیر به‌طور متوسط هفت میلیون دلار در یک شرکت سرمایه‌گذاری می‌کنند. حجم سرمایه‌گذاری سالانه فرشته در بازارهای نوین فناوری اروپا از 242 میلیارد دلار در سال 2011 به 345 میلیارد دلار در سال 2018 رسیده است. تفاوت سرمایه‌گذار فرشته و خطرپذیر در مقادیر سرمایه‌گذاری آنها تبلور می‌یابد. اگرچه وظیفه سرمایه‌گذاران فرشته اساسا پشتیبانی مالی است اما برخی از آنها به دلیل روابط گسترده‌ای که با ارکان بازارهای کشور دارند، می‌توانند در حوزه تصمیمات مالی - بازاریابی هم مورد مشورت قرار گیرند. اما تمایل سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر رفتن به دنبال محصول یا خدمات نوینی است که مزیت رقابتی قوی داشته باشد. عمده سرمایه‌گذاران فرشته در آمریکا در حوزه سیلیکون‌ولی فعال هستند و در تهران نیز عموما در منطقه شهرک دانش‌بنیان اطراف دانشگاه شریف مستقر هستند. فرشتگان سرمایه‌گذار نسبت به سایر گزینه‌های تأمین سرمایه (بانک‌ها، مؤسسات تأمین مالی، و شرکت‌‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌‌پذیر) سرمایه‌گذاری‌های کمتر اما با ریسک بالاتر را تقبل کرده و در مراحل زودتری از کسب‌وکار سرمایه‌گذاری را می‌پذیرند. این نوع سرمایه‌گذاری به استارتاپ‌ها شتاب می‌دهد و رشد آنها را تسریع می‌بخشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.