اروپای وحشتزده در انتظار انتخابات ماه نوامبر
ماکسیم ایساوف- تحلیلگر بینالملل
خودداری صدراعظم آلمان از دعوت رئیسجمهوری آمریکا برای شرکت در نشست سران کشورهای گروه هفت (G7) و همچنین اعتراض نخستوزیر بریتانیا به برنامه واشنگتن برای عضویت روسیه در گروه هفت نشان میدهد اعتراضات گسترده به مرگ جورج فلوید در آمریکا بر روابط آن با بزرگترین متحدانش تا چه حد تأثیرگذار بوده است. واکنش آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و دیگر مقامات اتحادیه اروپا بار دیگر ثابت میکند که متحدان آمریکا از حرکت این کشور به سمت اقتدارگرایی و فاصلهگرفتن از ارزشهای اصلی این اتحاد خسته شدهاند؛ ارزشهایی که واشنگتن زمانی مروج آنها بود و حالا از همیشه نسبت به آنها بیگانهتر است.
رقبای ایالات متحده درمقابل، کاملا از شرایط این روزهای این کشور خشنودند. چین با لذتی عمیق از تنشهای نژادی، اعتراضات و سرکوب ظالمانه آنها انتقاد میکند و حتی مقامات ونزوئلا با شهروندان آمریکایی که با «سرکوب دولتی» مخالفت میکنند، همدردی کردهاند. همه اینها نشان میدهد که اتفاقات جاری در ایالات متحده بهشدت در حال تخریب تماموکمال تصور آمریکاست. در پس صحنههای وحشیگری پلیس، حملات نیروهای آن به خبرنگاران و ورود نیروهای نظامی به خیابانهای شهرهای مختلف آمریکا، این تصویر اخلاقی این کشور است که بهشدت در حال خدشهدارشدن است. این در حالی است که دیپلماتهای آمریکایی در سطوح مختلف دههها تلاش کردهاند تا توانسته اند سایر کشورها را به مسائلی مانند احترام به اصولی مانند آزادی مطبوعات و حق اعتراض مسالمتآمیز ترغیب کنند. از اینجا بهبعد دیگر امکان ندارد که کشوری به چنین توصیههایی از سوی واشنگتن توجه کند. ساشا لوهمن، کارشناس مسائل آمریکا در مؤسسه روابط بینالملل و امنیت آلمان دراینباره میگوید: «اتفاقی که در هفتههای گذشته رخ داد میتواند به عامل مهمی برای ازدسترفتن اعتمادبهنفس آمریکا در عرصه بینالمللی تبدیل شود و احتمالا واشنگتن دیگر نقش سنتیاش را بهعنوان نور امید و قله تمامی مفاهیم مثبت در کشورداری از دست خواهد داد». لوهمن با اشاره به این موضوع که در چنین شرایطی میتوان درک کرد که مشکل اصلی آمریکا هرگز ترامپ و شخصی مانند او نبوده است، ادامه میدهد: «در محافل اروپایی، این آگاهی وجود دارد و آنها اکنون در حال درک این موضوع هستند که طی بیش از یک دهه گذشته آنها تنها به تصویر ایدئال خود از آمریکا دل بسته بودهاند». تصور اینکه وقایع کنونی این تصویر را در ذهن اروپاییها تغییر دهد بسیار دشوار است، چراکه روند شکلگیری این تصور به پیش از آغاز اعتراضات در ایالات متحده برمیگردد؛ زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری این کشور، با تکرار زیرپاگذاشتن توافقهای بینالمللی و اعمال مالیات بر واردات به نزدیکترین شرکای خود، اعتماد کشورهای اروپایی به رهبری واشنگتن را از بین برد. لارنس ناردن، متخصص مسائل آمریکای شمالی در مؤسسه روابط بینالملل فرانسه دراینباره میگوید: «همه این اتفاقات در حالی رخ میدهند که با سابقه تصمیمات آمریکا در دهههای اخیر در تضاد است و همین به نظر ما عجیبوغریب به نظر میرسد». ناردن ادامه میدهد: «فکر میکنم ما در اروپا خیلیوقت است که از آمریکا ناامید شدهایم». البته این اولینبار نیست که اعتبار بینالمللی آمریکا در معرض خطر است. فقط کافی است سیاستهای بومیگرایانه مهاجرتی این کشور در اوایل قرن بیستم، تناقضات نژادی، قتلها، شورشها و اعتراضات ضدجنگ سال 1968 و بسیاری از موارد دیگر را به یاد بیاورید. باوجوداین آنطور که رابرت زوئلیک، دیپلمات ارشد پیشین آمریکایی که در دولتهای جمهوریخواه متعددی مشغول بوده است، میگوید وضعیت فعلی از آن جهت حائز اهمیت است که خلأ رهبری ملی بهشدت در آن احساس میشود و این موضوع میتواند به مرور رویکرد متفاوتی از ایالات متحده به جهان بدهد. زوئلیک درباره این تغییر رویکرد توضیح میدهد: «این موضوع به واکنشهای آمریکا، آن هم نه فقط واکنشهای دولت آن، بستگی دارد». با توجه به تمامی اتفاقاتی که در چهار سال ریاستجمهوری ترامپ رخ داده است میتوان گفت مهمترین ویژگی سیاسی ترامپ برای اروپاییها، غیرقابل پیشبینیبودن او، بهویژه در حوزه سیاست خارجه است؛ سیاست خارجهای که تا پیش از او کاملا از تجارت آزاد، نهادهای چندجانبه، دموکراسی و حقوق بشر حمایت میکرد. تصمیمات ترامپ به این منجر شد که هرچه از دوران اوباما باقی مانده بود، از بین برود و شکوتردید در روابط واشنگتن و متحدانش قوت گیرد؛ تصمیماتی که البته ممکن است با پیروزی نامزد دموکراتها در انتخابات نوامبر در جهت عکس حرکت کنند. ناردن دراینباره میگوید: «ما واقعا نمیتوانیم به آمریکا اعتماد کنیم، چراکه وعدههای آمریکا کاملا به رئیسجمهوری بستگی دارد که آنها را مطرح میکند و این امکان وجود دارد که رئیسجمهور بعدی چیزی کاملا متفاوت بگوید و عمل کند». علاوهبر اعتراضات اخیر در ایالات متحده، سرکوب و تضعیف اقتدار اخلاقی این کشور در چندسال اخیر همگی باعث شده تا اتحادیه اروپا درباره شراکتش با آمریکا فکر کند. لوهمن میگوید: «ما شانس کمی برای بازگشت به اجماعی داریم که در 70 سال گذشته در روابطمان وجود داشت». آنطور که لوهمن میگوید، در نتیجه همه این اتفاقات، همهچیز در سیاست خارجه آمریکا، بهویژه روابط با متحدان همیشگیاش به این بستگی دارد که چه کسی ماه نوامبر وارد کاخ سفید میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.