منظومه روابط خاص دانهدرشتها در نظام بانکی
مهفام سلیمانبیگی
امید اسدبیگی، مدیرعامل شرکت کشتوصنعت هفتتپه با دریافت یکونیم میلیارد دلار، از شبکه بانکی نام خود را در لیست دانهدرشتها ثبت کرد. در دادگاه مدیران هفتتپه در حالی از یکونیم میلیارد ارز بربادرفته سخن گفته میشود که گرفتن یک وام پنج میلیونتومانی برای فردی عادی، مصائب بسیار دارد. البته راهها برای رسیدن به ارقام میلیاردی زیاد است. در متن کیفرخواست میبینیم بالغبر دو میلیون و ۵۰۰ هزار درهم امارات و ۵۰ هزار دلار به یکی از مسئولان سابق بانک مرکزی رشوه داده شده است. البته نامهای آشنای دیگری هم در این پرونده متهم شدهاند. حدود دو دهه است که هر روز اسامی جدیدی از چاه فساد بانکی بیرون کشیده میشود، سپس کار به دادگاه میکشد، تیتر رسانهها شده و اسامی آشنا توجهها را به خود جلب میکند و بعد از مدتی با رونمایی از فسادی بزرگتر فراموش میشود. شبکه بانکی گلوگاه فساد در کشور شده و گویی گوشمان به شنیدن مبالغ هنگفت فساد در بخشهای مختلف از تخصیص ارز گرفته تا تسهیلات و فاینانسها عادت کرده است. اگر از پروندههای متعددی که در سالهای اخیر برای دریافتکنندگان ارز دولتی با مبالغ عجیبوغریب ایجاد شده است بگذریم، تازه میرسیم به دو دهه تسهیلاتدهی بیضابطه و رفاقتی. اولین فساد مالی که رسانهای شد مربوط به دورانی است که میشد با 17 هزار تومان ماشین خرید؛ بدهی 123 میلیارد تومانی فاضل خداداد و مرتضی رفیقدوست برادر محسن رفیقدوست در سال 70 تکاندهنده بود. آن زمان هنوز مثل سالهای اخیر مرسوم نبود که مطالبات کلان بانکها چندین سروگردن از سرمایهها بیشتر باشد یا اینکه شنیده شود ابربدهکاران بانکی در عزلونصب مدیران بانکی، سیاستهای ارائه تسهیلات و اعتبارات و... اعمال نفوذ کنند. اوجگیری این فسادها به سالهایی در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 برمیگردد. دوران ریاستجمهوری کسی که از ابتدا شعار مبارزه با فساد در شبکه بانکی میداد اما لیست ابربدهکاران بانکیاش را هیچوقت از جیبش بیرون نکشید که هیچ، حجم معوقات بانکی را چندبرابر آنچه تحویل گرفته بود، تحویل داد. در سالهای اخیر از یوسفیانملا، نماینده مجلس شنیدیم که ظاهرا فردی 30 هزار میلیارد تومان به شبکه بانکی بدهکار است. سال 95 هم وزیر اقتصاد با اشاره به فهرستی از ابربدهکاران بانکی گفت: «اشتباه نکنید! در لیست بدهکاران بانکی آقای بابک زنجانی (با سهونیم میلیارد دلار بدهی) جزء بزرگترین آنها نیست». او همچنین به یکی از بدهکاران بزرگی اشاره کرد که هشت هزار و 500 میلیارد تومان به شبکه بانکی بدهی دارد؛ درحالیکه نه وثایق کافی ارائه داده و نه کل داراییاش کشش بازپرداخت این مبلغ را داشت. از اولین نفرات فهرستی که بانک مرکزی از ابربدهکاران خود ساخته بود و بیش از 500 شخصیت حقیقی و حقوقی را شامل میشد، میتوان به امیرمنصور آریا و بدهی سههزارمیلیاردی آن در سال 86 و رستمیصفا با حدود هزار و 700 میلیارد تومان بدهی اشاره کرد. البته اینها مال زمانی بود که هنوز اسامیای مانند حسین هدایتی، ریختهگران و جهانبانی در پرونده هشت هزارمیلیاردی بانک سرمایه یا رسول دانیالزاده و بیش از چهارهزار میلیارد بدهی بانکیاش به گوش نخورده بود. در دهه 90 در شبکه بانکی با عجایبی جدیدتر مواجه شدیم؛ از بانک ملت که برای ارائه ۲۲۰ میلیون درهم تسهیلات حتی کپی شناسنامه هم از فلاحتیان نگرفته بود تا بانک اقتصاد نوین که بدهکاری سههزار و ۲۰۰ میلیاردتومانی داشت؛ درحالیکه کل موجودی سرمایه بانک فقط هزار و 300 میلیارد تومان بود! اینها همه در حالی است که اگر برای دریافت وام حتی با مبلغ اندک به بانکها مراجعه کرده باشید، میدانید که فرایند دریافت تسهیلات برای مردم عادی شکستن گردن رستم است؛ دشوار، زمانبر و همراه با ضمانتهای سختگیرانه. مدارکی که از شما طلب میشود و به عبارت بهتر موانعی که پیش پایتان میگذارند یکی، دوتا نیست. دستآخر هم که در جورکردن موارد درخواستی بانک درمانده شده و راهی جز خواهش و تمنا از مسئولان بانک برایتان نمیماند، فقط یک جمله میشنوید «شرمندهام، بدون این مدارک کاری از ما ساخته نیست!». اما کمی آنطرفتر که خیلی هم دور نیست، افرادی بدون ارائه هیچگونه وثیقه و ضمانتنامه لازمالاجرائی فقط با یک امضای دستی رئیس شعبه صاحب دارایی میلیاردی میشوند که قرار هم نیست هرگز به بانک بازگردانده شود. پای رابطه و رفاقت که به میان میآید، نهتنها بدون مدارک کار از دست خیلیها برمیآید، بلکه مبالغ میلیارد تومانی اصلا قابلی هم ندارد. اکنون درحالیکه شاخص نسبت مطالبات غیرجاری متوسط دنیا چهاردرصد است، مطابق با گزارش آذرماه سال 98 بانک مرکزی، شاخص مذکور در اقتصاد ما حدود چهار برابر این متوسط بینالمللی است که این مقدار برای برهمزدن تعادل در تمامی بازارهای موجود در کشور کفایت میکند. ازآنجاکه بانکها در سالهای گذشته منظومهای پیچیده از روابط را ایجاد کردهاند و به نظر میرسد بحران سازوکار فسادبرانگیز آنها ماجرایی است که نمیتوان آن را پیامد ناکارآمدی تلقی کرد؛ بلکه بیشتر شبیه یک خصیصه ذاتی نظام بانکی کشور است، پنج کارشناس از بخشهای مختلف برای بررسی و آسیبشناسی نظام بانکی در این بخش دعوت شدند تا دیدگاه خود را درباره سستی چارچوبهای این نظام و بررسی زیرساختهای نظارتی بر عملکرد شبکه بانکی بیان کنند. ضمنا روزنامه «شرق» برای انجام رسالت مطبوعاتی خود در نامهای از بانک مرکزی درخواست کرد تا امکان دسترسی به اطلاعاتی درباره فهرست بدهکاران و جزئیاتی مربوط به حجم بدهیها و معوقات بانکی فراهم شود؛ اما متأسفانه تا زمان نگارش این پرونده هیچ اطلاعاتی دراینباره از سوی بانک مرکزی ارائه نشده است.
میثم خسروی، کارشناس مرکز پژوهشهای مجلس قانون ناظر بر وثایق نداریم
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.
- زنجیره تامین کفش ملی تضمین مالی شد
- آدامس قاچاق، پشت ویترین سوپرمارکتها
- قاضیزاده هاشمی: «دولت سلام» مسیرهای اشتباه گذشته را اصلاح میکند
- نمایش تصویر گنبد جهان در تاریکی
- راهاندازی صندوق پژوهش و فناوری برای توسعه هوش مصنوعی
- هرگز جریانی به نام «اقتباس» در سینمای ایران وجود نداشته است
- قرار گرفتن نام «اصغر فرهادی» در یک لیست خاص
- مسافر تنها!
- اعلام زمان برگزاری جوایز ایسفا
- نمایش آثار«حسین محجوبی» در باغ موزه نگارستان
- بزرگداشت کیارستمی در «ژرژ پمپیدو »
- حال «کیانوش عیاری » رو به بهبودی است
- آخرین وضعیت باران کوثری در بیمارستان
- تداوم بیکاری کوین اسپسی در سینما
- «تیتی» در جشنواره مینیاپولیس
- درگذشت یک همکار
- سعید قطبیزاده بیست و سومین مهمان «گفتارهای آنلاین هنر فردا»
- مستند «بخت پریشان» در جشنواره Flickers Roving Eye آمریکا
- کره ای ها فیلم منیژه حکمت را پسندیدند
- از سرگیری فیلمبرداری «بدون قرار قبلی» با آغاز بازی مصطفی زمانی
- نمایش مستند «پشت شیشه» درشبکه مستند
- درخشش هنر ایران در بهار 1400
- اطلاعیه روابط عمومی فیلیمو، مبنی بر تغییر قیمت اشتراک فیلیمو
- رازهای شرح صورت
- چرا زنان نام خیابان های ایران نمی شوند؟!
- آینده سینمای مستند در دست فیلمسازان این حوزه است
- افشاگری سیاسی از انتخابات آمریکا در «به اضافه مستند»
- مستند «کودکی ناتمام» روانه بازار شد
- برای شب عید، مبلغی به عنوان کمک هزینه بیکاری هنرمندان توزیع می شود
- روایت ۴۰ هنرمند ایرانی از پرنده ها در «گالری سو»
- پروژه عظیم گندله سازی سه چاهون رسما توسط رئیس جمهور افتتاح شد
- افق کوروش؛ سی و پنجمین شرکت برتر ایران؛ "شرکت پیشرو" در بین شرکت های برتر و حائز "رتبه اول" از نظر شاخص فروش در گروه فروشگاه ها
- در انتخابات از هنرمندان سواستفاده نکنید
- تبریک اتحادیه تهیه کنندگان سینما به عوامل فیلم «خورشید»
- افتتاح همزمان و ویدیو کنفرانسی ۹پروژه صنایع شیر ایران
- چه کسانی از رییس شدن علی کریمی می ترسند؟
- عذرخواهی رسمی تاتا استیل از علیرضا فیروزجا
- کیم جونگ اون سلاح هستهای را کنار نمیگذارد
- صدری: مشکل پرداختی بدهی بودیمیر حل شد
- قانونگذاران فرانسوی بررسی لایحه جنجالی "اسلامگرایی" در این کشور را آغاز کردند
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.