|

حق‌پناه، استاد مطالعات منطقه‌ای:

شرایط فعلی افغانستان برای ایران خوشایند نیست

یک استاد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران گفت: شرایط فعلی افغانستان به هیچ عنوان برای تهران به عنوان بازیگری که بیشترین تأثیر را از فضای داخلی همسایه شرقی خود متحمل می‌شود، خوشایند و پذیرفته نیست و به هر صورت این مسئله در ابعاد مختلفی نمودار شده که اقداماتی جدی را برای گذر هرچه سریع‌تر از این برهه را می‌طلبد و تجربه‌های گذشته نیز نشان داده است، ما از این فضا اگرچه با صرف زمان و هزینه‌، گذر خواهیم کرد. جعفر حق‌پناه در گفت‌وگو با ایلنا، با اشاره به تحولات اخیر در روابط تهران و کابل در ارزیابی اقدامات تهران برای تأثیرگذاری بر نزاع‌های داخلی افغانستان و آینده روابط دو کشور گفت: به عنوان مقدمه باید گفت وضعیت کنونی افغانستان به گونه‌ای است که موقعیت گروه‌های سیاسی در حال جابه‌جایی بی‌سابقه‌ای بوده و در نتیجه ارتباط بازیگران مهم خارجی از جمله ایران با این بازیگران داخلی نمی‌تواند مثل گذشته باشد و طبیعتا این حالت تنها مختص ایران نیست و کار برای همه بازیگران خارجی صحنه افغانستان دشوار شده است. وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران تا حدودی مانند انگلیس و ایالات متحده جزء معدود دولت‌هایی بوده‌اند که تاکنون توانسته‌اند با همه گروه‌های داخلی صحنه افغانستان تعامل داشته باشند بدون اینکه این تعامل روابط آنها با سایر گروه‌ها را دستخوش تغییر کند؛ برای مثال تهران هم‌زمان توانسته است با دولت مرکزی، جریان اپوزیسیون و حتی طالبان تعامل کند اما در حال حاضر فضا دچار تحول شده و این تحول روابط تهران و کابل را دچار مشکل کرده است. وی افزود: البته شرایط فعلی فقط حاصل تحولات اخیر در روابط تهران و کابل نیست، بلکه روابط کابل و واشنگتن و همچنین گفت‌وگوهای صلح طالبان با ایالات متحده بدون درنظرگرفتن مردم افغانستان و نقش همسایگان نیز بر این فضا تأثیرگذار بوده که بعد از این تحول نیز شاهد انتخاباتی مناقشه‌برانگیز در افغانستان بودیم که گسست‌های داخلی را بیش از پیش بین هیئت حاکمه و نخبگان مشخص کرد. این تحلیلگر مسائل منطقه گفت: به هر صورت جمهوری اسلامی در دوره قبل انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان تلاش کرده بود به نحوی بین آقایان عبدالله و غنی روابط مسالمت‌آمیزی ایجاد کند که البته این تلاش تهران با همکاری واشنگتن نیز همراه شد و در نهایت در دوره‌ای پنج‌ساله صحنه افغانستان ثباتی نسبی را تجربه کرد که این روابط نیز در انتخابات اخیر دچار گسست جدی شد. وی افزود: در نتیجه شرایط فعلی تا حد زیادی قابل پیش‌بینی بود که سیاست در افغانستان دچار تحولی شود که در نهایت دلخوری‌هایی را بین کابل و بازیگران خارجی پدید بیاورد که پیش‌تر نیز اشاره کردم فقط مختص ایران نیست و بازیگری ایالات متحده را نیز تحت تأثیر قرار داده است. وی ادامه داد: البته شرایط فعلی به هیچ عنوان برای تهران به عنوان بازیگری که بیشترین تأثیر را از فضای داخلی همسایه شرقی خود متحمل می‌شود، خوشایند و پذیرفته نیست و به هر صورت این مسئله در ابعاد مختلفی نمودار شده که اقداماتی جدی را برای گذر هرچه سریع‌تر از این برهه می‌طلبد و تجربه‌های گذشته نیز نشان داده که ما از این فضا اگرچه با صرف زمان و هزینه گذر خواهیم کرد که ناشی از برخی عدم قطعیت‌هایی است که یکی از آنها آینده توافقات گفت‌وگوهای صلح آمریکا و طالبان خواهد بود. حق‌پناه گفت: بر این اساس، بنده معتقد هستم قابل انتظار و منطقی است که شاهد سیاست صبر و انتظار از تهران باشیم تا وضعیت از شرایط مبهم و گنگ کنونی خارج شود که البته این انتظار به معنای انفعال نخواهد بود و باید بتوانیم ارتباط خود را علی‌رغم وجود متغیرهایی مانند واشنگتن با همه گروه‌ها حفظ کنیم. وی ادامه داد: البته گاهی بزرگ‌نمایی‌ها در خصوص توان مداخله‌گری واشنگتن در افغانستان دیده می‌شود که بنده اعتقاد دارم از این توان برخوردار نیست اما تهران نیز امروز با چالشی اولویت‌دارتر با عنوان تهدید‌های ایالات متحده مواجه شده است که توان کشورمان را تا حدی برای تأثیرگذاری در فضای منطقه کاهش داده و مسائل خاورمیانه را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. وی افزود: امروز مسائل منطقه همچنین درگیر موضوعی با عنوان ویروس کرونا شده که مسائل دیپلماتیک را نیز در میان‌مدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این استاد دانشگاه در خصوص ظرفیت تهران برای مدیریت گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و مشخصا بین آقایان اشرف‌غنی و عبدالله عبدالله گفت: قطعا این ظرفیت به صورت بالقوه وجود دارد که برای بالفعل‌شدن با مشکلاتی همراه است. البته هر کشوری برای اینکه بخواهد در شرایط کنونی نقشی میانجی‌گرانه را بر عهده بگیرد، باید بتواند سایر بازیگران خارجی صحنه افغانستان را با خود همراه کند تا از روندی یک‌جانبه خارج شود چراکه حتی این عدم همراهی مذاکرات صلح واشنگتن با طالبان را نیز با مشکل مواجه کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.