تعطیلات طولانی با چند کتاب تلخ و درجه یک
لیلی گلستان
یک دو کتاب را معرفی کنم که در تعطیلات بخوانند؟
تعطیلات طولانی خواهد بود و یک یا دو کتاب کم است! درستتر این است که برای این تعطیلات طولانیمدت که با تنش و حال بد همراه است کتابهایی معرفی کنم که با خواندنش حالوروز بهتر شود. اما ترجیح میدهم حالوروز با یک قصه محکم و منسجم و جذاب و حتی تلخ همراه شود تا با قصهای آبکی و شلوول و شیرین!. پس چندکتابی را که خودم خیلی دوست دارم معرفی میکنم. الان که گزینههایم را مرور کردم، متوجه شدم هیچکدامشان شیرین نیستند!. تلخاند و درجه یکاند!.
کتاب «هرس» از نسیم مرعشی. نشر چشمه. 185 صفحه. «هرس» کتاب دوم این نویسنده جوان است که مثل کتاب اولش با استقبال عجیبی روبهرو شد و به چندین چاپ رسید. اما من این دومی را بیشتر دوست دارم. قصهای از جنگ. جنوب ایران. واقعیت است یا رؤیا، یا هر دو. تصاویری درخشان با پرداختی درخشانتر. تصور کنید جزیرهای را که فقط زنانِ عزادار ساکنان آن هستند. پیشنهاد میکنم از روی این قصه فیلم ساخته شود. خیلی تصویری است. «... روستا دم کرده بود. انگار هزار زن با هم توی آن نفس میکشیدند. پنجرهها خاموش بود جز همان دو پنجرهی سر شبی با نور زرد بیجان. پنجرهها سیاه بود اما رسول فشار نگاه زنها را پشت آن حس میکرد. جلوتر صدایی قلبش را به کوبش انداخت. صدای نوحهای که عصر شنیده بود از آسمان میآمد...». کتاب «نرخ تن» از احمد غلامی )قسم میخورم که سردبیری ایشان در این گزینش دخلی نداشته است(!. نشر ثالث. 102 صفحه. نوشتههای این نویسنده را همیشه دوست داشتهام، قلمش راحت و روان و قصههایش پر از حس و ظرافتاند. «نرخ تن» قصه عجیبی دارد. قرارداد راوی با زنی بدکاره تا در سفری همراهیاش کند و در طی قصه، راوی به گذشتهاش گریز میزند. به رابطهاش با یک زن. و یا ماجراهایش در جبهه جنگ. این گریز، این رفتوبرگشت آنقدر خوب و روان انجام شده که حساش نمیکنی و راحت قصه را دنبال میکنی. خواندنش بسیار لذتبخش است. یکسره باید خواندش. «... زمین از باران بهاری خیس بود، سُر خوردم، تعادلم را از دست دادم و افتادم روی زمین، غلت زدم و خوردم به جنازهای گنده که با صورت روی زمین افتاده بود و موهایش از شبنم بهاری خیس بود...». کتابِ «وای خواهیم ساد». مهسا محبعلی. نشر زریاب کابل افغانستان .240 صفحه. از همان اول تا به آخر، بوی گندِ فساد و کثافت و دزدی و اعتیاد و فحشا، انباشتهات میکند، خفهات میکند، آنقدر که دوست داری بالا بیاوری و بعد بروی خودت را حسابی کیسه بکشی تا چرکش از ذهن و بدنت برود بیرون، که نمیرود. میماند. بدجوری میماند. «... غلت بزنی تا قل بخوری و بیفتی روی شهر... بیفتی روی سقفهای شیروونی و سُر بخوری بیای پایین... تا میدون ونک. مثلا بیفتی رو سقف یکی از پاساژها. یا توی یکی از اتاقکهای چرخوفلک فانفار واسه خودت تاب بخوری...». کتاب «بند محکومین». کیهان خانجانی. نشر چشمه. 224 صفحه. این کتاب برنده جایزه احمد محمود سال 98 شد و من در مراسم جایزه با نویسنده و کتابش آشنا شدم. زبان قصه مثل خود قصه غریب است، پر است از ضربالمثل و طعنه و کنایه و لنترانیهایی که هرگز نشنیدهاید. نویسنده، استادی تمامعیار است در ساختن فضا و شکلدادن به شخصیتها و بعد القای راحت و روان آن به خواننده انگشتبهدهانِ متحیر از این همه تبحر. قصه در زندان لاکان رشت میگذرد: «... هزار و یک حکایت دارد زندان لاکان رشت، هزار تا را باور کنند این یکی را نمیکنند، یک شب درِ بند محکومین مرد باز شد، یک دختر را انداختند درونش...». کتاب «خونخورده». مهدی یزدانیخرم. نشر چشمه. 270 صفحه. قصهای جذاب با فضاهایی پر از ابهام و وهم، همراه با نثری محکم، و استوار بر دانشی که پشت سر نویسنده است. نویسندهای که خوب خوانده و خوب به خاطر سپرده و وسعت دیدی به غایت دارد. «... چند بار دیده بود موتوریهایی را که چپچپ نگاهش کرده بودند. یکی دو بار هم موقع رنگزدن و استالین و لنین کشیدن گیر افتاده بود، اما خُب ولش کرده بودند...». کتاب «شهرهای گمشده». آیدا مرادیآهنی. نشر سده. 369 صفحه. نویسنده جوانی که انگار هزار سال دارد. قصه در نیویورک میگذرد !... و غریب است و باورنکردنی اما راست. خیلی راست. نویسنده فضایش را خیلی خوب میشناسد و حسابی مسلط و غالب است بر اتفاقات و روابط... قصه پر است از ریزهکاریها و جزئیاتی که به زیبایی خاتم کنار هم نشستهاند. ناشران باید این نویسنده را دریابند. غنیمتی است این آیدا مرادیآهنی. ... «... او آدمِ برآوردهکردن رویای دیگران نبود. نمیدانست از کِی اما این را بارها حس کرده بود، بارها، وقتی فکر کرد بیشتر از یک بار لازم نیست ببیندشان...». در مورد کتابهای ترجمه: کتاب «درد جاودانگی، سرشت سوگناک زندگی». میگل دِ اونامونو. ترجمه بهاالدین خرمشاهی. انتشارات امیرکبیر. 279 صفحه. کتاب سال 60 درآمد. سالی که کتابفروشیام را باز کردم و یادم میآید به همه پیشنهاد خواندنش را میدادم. هرازچندی باید این کتاب را از نو خواند تا یادمان نرود آنچه را که نباید از یاد ببریم. «... اگر خورشید دارای آگاهی بود، بیشک میاندیشید که برای این زنده است که به جهان نور ببخشد، و از این بالاتر میاندیشید که جهان برای این وجود دارد که گیرندهی نور او باشد و بدینسان از نوربخشیدن خود سرمست میشد و با این اندیشه سر میکرد و الحق نیز خوب اندیشهای میپرورد...». کتابِِ «پطرزبورگ». آندری بیهلی. ترجمه فرزانه طاهری. نشر مرکز. 533 صفحه. کتابی سترگ و بسیار مهم با ترجمهای بس درخشان. ... «... آن دورِ دور، پنداری دورتر از آنکه بشاید، جزیرهها از وحشت فرو رفته بودند و قوز کرده بودند، و بناها قوز کرده بودند، آب پنداری میخواست فرو بنشیند و در همان دم، ژرفاب، کدورت سبزرنگ، بر سرشان فرو بریزد...». کتابِ «در عین حال». سوزان سونتاگ. ترجمه رضا فرنام. نشر ثالث. سوزان سونتاگ فوقالعاده است و هرچه نوشته درجهیک. «... من فکر میکنم، نویسنده، کسی است که به جهان توجه میکند. یعنی میکوشد شرارتهایی را که آدمیان قادر به انجام آنند، درک کند، هضم کند و با آن ارتباط برقرار کند، و پس از رسیدن به این درک، فاسد -کلبیمسلک و سطحی- نشود...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.