فرصت کرونا برای بازسازی سرمایه اجتماعی
زهرا کریمی.عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران
در سالهای اخیر مقالات زیادی درباره اهمیت سرمایه اجتماعی در عملکرد اقتصادی کشور، در مجلات و روزنامهها منتشر شده است. کارشناسان تأکید دارند که با اقدامات نامناسب و خلاف باور عمومی سرمایه اجتماعی بهسرعت کاهش مییابد؛ در مقابل بازسازی سرمایه اجتماعی دشوار و بسیار زمانبر است. متأسفانه در دهه اخیر شکاف دولت - ملت در ایران تعمیق شده که یکی از نشانههای جدی افول سرمایه اجتماعی است. بیباوری درباره وعدههای نهادهای مختلف حاکمیتی و اخبار رسمی، نارضایتی فزاینده و گرایش به پذیرش شایعاتی که در فضای مجازی انتشار مییابد، از دیگر علائم ضعف سرمایه اجتماعی است. برای مقابله با شیوع ویروس کرونا در کشورهای مختلف جهان، دولتها بهسختی تلاش میکنند. مسلما مهار این ویروس کار آسانی نیست؛ بههمیندلیل چالشی مهم برای آزمون کارایی دولت است. به نظر میرسد که دولت چین از این آزمون دشوار سربلند بیرون میآید. برای دولت ایران که تحت فشار تحریمهای سخت آمریکا است و پیش از شیوع کرونا نیز با رکود اقتصادی دستوپنجه نرم میکرد، وضعیت دشوارتر است. باوجوداین ایران میتواند از فرصت کرونا برای بازسازی سرمایه اجتماعی نیز استفاده کند. به طور مثال در کنار اقدامات بهداشتی و درمانی برای مهار ویروس کرونا، دادن صد گیگابایت اینترنت پرسرعت به کاربران سیاست بسیار خوبی بود. برای خانوادههایی که در استانهای مختلف کشور کمابیش در قرنطینه قرار گرفتهاند و عمدتا وقت خود را در خانه میگذرانند، استفاده از این بسته بسیار مفید بوده است. مرخصی زندانیان اقدام مثبت دیگری است که از بروز فاجعه شیوع بیماری کووید 19 در محیط زندان جلوگیری میکند. اخبار دقیقی درباره مرخصی زندانیان سیاسی و امنیتی منتشر نشده است؛ ولی گروهی از خانوادههای این زندانیان همچنان نگران سلامت بستگان خود هستند که در شرایط نامساعد زندان با تهدید بیماری کووید 19 مواجه هستند. این مورد نیز فرصت مناسبی برای نظام جمهوری اسلامی ایران است که نشان دهد به سلامت همه شهروندان بدون توجه به دیدگاههای سیاسی آنان حساس است و برای مرخصی زندانیان سیاسی وضعیتی مشابه دیگر زندانیان در نظر بگیرد. فرصت دیگر شیوع بیماری کرونا، افزایش مراودات ایران با نهادهای بینالمللی و فشار برای کاهش محدودیت تحریمهای آمریکا برای واردات همه اقلام مرتبط با امنیت غذایی و دارویی در کشور است. اقتصاد ایران در شرایط کنونی، بیشازپیش به ثبات و آرامش نیازمند است. استفاده مجانی از اینترنت و مرخصی زندانیان در شرایط شیوع ویروس کرونا و افزایش ارتباطات بینالمللی برای مهار ویروس، نشانههای خوبی از برنامههای عقلایی و صحیح ایران برای کاهش فشار روانی و افزایش ایمنی مردم است. بیتردید اینگونه اقدامات مثبت بازخورد مناسبی در ایران و جهان ایجاد خواهد کرد و منافع آن بسیار فراتر از هزینههای احتمالی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.