|

امير عابديني در گفت‌وگو با «شرق»:

فشار از بالا را قبول ندارم

سپهر خرمي

فوتبال ايران نسبت به يک سال اخير دستخوش تغييرات زيادي شده است و شايد اگر يک هوادار بعد از گذشت يک سال از خواب بيدار شود، برايش باورپذير نباشد که در اين مدت کوتاه، استراماچوني، برانکو، ويلموتس و گابريل کالدرون از تيم‎‌هاي خود با فسخ قرارداد يک‌طرفه جدا شده و به کشورشان بازگشته‌اند؛ اتفاقي نادر که قطعا فقط در فوتبال ايران رخ مي‌دهد. اين اتفاق اولين بار توسط برانکو رخ داد که به دليل عمل‌نكردن باشگاه به تعهدات مالي، بعد از 11 ماه قراردادش را به صورت يک‌طرفه فسخ کرد و رفت. بعد از آن ويلموتس با تيم ملي ايران به بن‌بست خورد و استراماچوني با وجود کسب نتايج قابل قبول در استقلال يکباره تصميم گرفت ديگر نباشد. کالدرون نيز آخرين سکانس از «فسخ يک‌طرفه» با باشگاه پرسپوليس بود که بعد از قهرماني با اين تيم در نيم‌فصل ليگ برتر به کشورش بازگشت و با هواداران خداحافظي کرد. اين سناريو حالا متوقف شده چون «ايرانيزه‌شدن مربيان» در تيم‌هاي ملي، پرسپوليس و استقلال شکل گرفت. امير عابديني که زماني در فدراسيون فوتبال و باشگاه پرسپوليس حضور داشت، در گفت‌وگو با «شرق» عقيده دارد هر طور که هست، بايد مربيان ايراني از فرصت ايجادشده نهايت استفاده را ببرند و خودشان را آپديت کنند تا بتوانند در سطوح بالاتر مربيگري کنند. عابديني در ادامه عقيده دارد مديريت دولتي در ايران، مديريت هزينه است و نگاه بلندمدت به آينده اصلا وجود ندارد؛ به همين خاطر مديران ما بدون بررسي و صورت‌وضعيت‌نويسي باشگاه از لحاظ مالي، دست به استخدام مربي خارجي مي‌زنند. گفت‌وگو با مديرعامل سابق پرسپوليس خواندني است؛ صحبت از رؤيايي‌بودن خصوصي‌شدن باشگاه‌ها تا تئوري فراري‌دادن مربيان خارجي با دستور از بالا، اين مصاحبه را خواندني‌تر از حد تصور کرده است:

آقاي عابديني با توجه به اينکه شما سابقه مديريتي در فدراسيون فوتبال و باشگاه پرسپوليس را داريد، چرا مسير ما با مربيان خارجي به سمت «فسخ قرارداد يک‌طرفه» رفت؟ در ابتدا اجازه دهيد من يک سؤال از شما بپرسم. شما خودت مخالف حضور مربيان خارجي هستي يا موافق؟ در واقع بابت اتفاقات رخ‌داده، خوشحال هستي يا ناراحت؟ طبعا خروج مربيان باکيفيت خارجي از فوتبال ايران، اتفاق خوشايندي نيست. حضور مربيان خوب خارجي باعث بالارفتن سطح کيفي فوتبال ايران مي‌شود. پس اينجا ما با هم يک اختلاف نظر داريم که بايد در کنار سؤال شما به آن پاسخ دهم. ببينيد؛ ما نبايد فرصت‌سوزي کنيم و اين کار درستي نيست. الان فرصت مناسبي است که بايد از آن استفاده کنيم. شما ببينيد ما در 20 سال اخير هر طور که بود توانستيم بازيکنان ايراني زيادي را به فوتبال خارج از کشور ترانسفر کنيم؛ ابتدا با ترانسفر بازيکنان به فوتبال امارات و قطر آغاز کرديم و بعد بازيکنانمان را به فوتبال اروپا رسانديم. الان هم فرصت خوبي است تا مربيان ايراني از اين موقعيت استفاده کنند و خودي نشان دهند تا بتوانند به فوتبال خارجي ترانسفر شوند. مربيان خارجي وارد فوتبال ايران مي‌شوند و کلي پول مي‌گيرند اما انتظارات ما را برآورده نمي‌کنند. مربيان خارجي رگ خواب ما را بلد هستند و مي‌دانند چطور صحبت کنند تا هوادار جذب کنند اما وقتي از ايران مي‌روند، عليه ما صحبت مي‌کنند. اين اسمش قدرشناسي نيست. ما به آنها احترام مي‌گذاريم اما آنها اين احترام را نصفه‌و‌‌نيمه رها مي‌کنند. اجازه دارم با شما مخالفت کنم؟ به طور مثال برانکو ايوانکوويچ با بازگشتش به فوتبال ايران، باعث شد يک تيم ايراني بعد از 10 سال فيناليست ليگ قهرمانان آسيا شود. برانکو در چهار سال، هفت جام قهرماني براي پرسپوليس آورد و با حضور پياپي در نيمه‌نهايي و فينال ليگ قهرمانان آسيا 3.5 ميليون دلار پاداش آسيايي نصيب پرسپوليس کرد. اين اتفاق در چهار سال قطعا با مربي ايراني رخ نمي‌داد. اتفاقا با برانکو بود که باشگاه پرسپوليس چنين دستاوردهايي، چه از لحاظ فني و چه از لحاظ مالي داشت اما اين اسمش قدرشناسي نيست که مديران باشگاه 11 ماه حقوق اين مربي موفق را ندادند تا او مجبور به فسخ يک‌طرفه شود. خب الان سؤال شما فرق کرد. سؤال اوليه شما کلي بود و الان مثال شما جزئي است. اگر بخواهم به سؤال جزئي شما پاسخ دهم، بله موافق هستم که نسبت به برانکو واقعا بي‌انصافي شد. برانکو جزء استثنائات فوتبال ايران بود که به عنوان يک مربي خارجي اتفاقا دستاورد زيادي داشت اما مديران ما نتوانستند آن امکاناتي که مدنظر برانکو، چه از لحاظ ساختاري و چه از لحاظ مالي بود، فراهم کنند. ما قدرشناس برانکو نبوديم و خيلي راحت اين مربي را از دست داديم. برانکو اصلا زياده‌خواه نبود به همين خاطر با مشکلات باشگاه چهار سال ساخت و کنار آمد اما بضاعت پرسپوليس همين‌قدر بود و پاسخ‌گوي ارزش‌ برانکو نبودند. پس در مورد برانکو هم‌نظر هستيم. با توجه به اينکه اين اتفاق در شش ماه، دو بار پياپي در باشگاه پرسپوليس رخ داد و گابريل کالدرون هم با قهرماني تيمش در نيم‌فصل از تيم جدا شد، با اين تئوري چقدر موافق هستيد که «دستور از بالا» براي ايرانيزه‌کردن مربيان ايراني به جاي مربيان خارجي در دستور کار قرار گرفته است؟ چون وقتي پازل‌ها کنار هم قرار مي‌گيرند، اين‌طور به نظر مي‌‎‌آيد که مربيان خارجي هر طور که بوده بايد مي‌رفتند تا ايراني‌ها جايگزين آنان شوند. يک جايگزيني خيلي نرم به بهانه خارج‌نشدن ارز از کشور. در حال حاضر که من با شما صحبت مي‌کنم، کشور در شرايط بحراني قرار دارد و از لحاظ اقتصادي کاملا روي خط قرمز هستيم. همين بحران باعث شده تا تنش‌هاي اجتماعي تبديل به تنش‌هاي سياسي شود. مردم ما انسان‌هاي سازشگري هستند اما وقتي براي زن و بچه نمي‌توانند نان تهيه کنند صدايشان در‌مي‌آيد. قطعا خاطرتان هست که بابت حقوق‌هاي 10 تا 20 ميليون توماني مديران، واژ‌ه «حقوق‌هاي نجومي» استفاده شد و جنجالي به راه افتاد اما همين مسئله را در کنار حقوق مربيان خارجي قرار دهيد و ببينيد چندصد برابر همين حقوق‌هاي به‌ظاهر نجومي بود؟ شرايط در کشور در حال حاضر به گونه‌اي نيست که فوتبال ما که تحت نظارت و مديريت دولتي است بتواند چنين هزينه‌هاي گزافي را بپردازد. اين‌طور که به صورت مستقيم دستور از بالا باشد، چندان قبول ندارم اما شرايط کشور و بحران اقتصادي ما را به سمتي برد که نتوانيم با مربيان خارجي کارنامه‌دار کار کنيم. و حالا بايد با مربيان ايراني کار را پيش ببريم. بله؛ قبلا هم عرض کردم که اجازه دهيم مربيان ما کار کنند و فرصت دهيم تا نتيجه بگيرند. با يک مسابقه شروع به فحاشي نکنيم. من نمي‌دانم اين فحاشي‌ها در استاديوم چرا اين‌قدر زياد شده و شعارهايي مي‌شنوم که اصلا رنگ و بوي فوتبالي ندارد. متأسفانه ما ايراني‌ها عاشق «چشم‌سبزها» هستيم و به آنها به خوبي فرصت مي‌دهيم اما تا فرصت در اختيار مربي ايراني قرار مي‌گيرد، عرصه را بر او تنگ مي‌کنيم که برود. البته خدا را شکر مربياني که ادعاي درک فني داشتند، حالا در ليگ برتر حضور ندارند و مربيان جواني به ليگ اضافه شد‌ه‌اند که جاي تمجيد دارد. نقش مديران ما را تا چه حد پررنگ مي‌دانيد؟ مديريت دولتي، مديريت هزينه است و اينها تصور و درکي در درازمدت ندارند. مديران ما متأسفانه فقط نوک بيني خود را مي‌بينند. نمي‌خواستم بگويم اما کساني حرف از «حميت ملي» مي‌زنند که من خنده‌ام مي‌گيرد. کنفدراسيون فوتبال آسيا به فدراسيون فوتبال ايران ابلاغ کرد که تيم‌هاي باشگاهي ايراني بايد در کشور ثالث به ميدان بروند. مديران ما چه کار کردند؟ در ابتدا غلو کردند که ما قطعا از حضور در ليگ قهرمانان آسيا انصراف خواهيم داد. بعد حاضر شدند در مالزي با مديران اي‌اف‌سي جلسه بگذارند و دقيقا همان چيزي که‌ اي‌اف‌سي گفته بود، پذيرفتند. بعد جالب اينجاست که مديران ايراني به کشور بازگشتند و حرف از پيروزي بزرگ زدند! چرا حرف‌هاي عوام‌فريبانه مي‌زنيد؟ کدام پيروزي؟ شما همان حرف کنفدراسيون فوتبال آسيا را قبول کرديد و يک سفر مالزي هم رفتيد. چند درصد از عدم پرداخت مطالبات مربيان را مرتبط با تحريم و نپذيرفتن FATF مي‌دانيد؟ چون نپذيرفتن آن مشکلات زيادي را براي بانک‌هاي ما و انتقال پول ايجاد کرده است. صحبت شما از لحاظ بانکي و اقتصادي درست است اما من همين‌جا به شما عرض مي‌کنم که تمام صرافي‌هاي داخل کشور بدون هيچ مشکلي مي‌توانند از ايران به هرجاي دنيا که بخواهيد ارز (دلار يا يورو) انتقال دهند. من صحبتي با يکي از کارکنان پرسپوليس داشتم؛ در تأييد صحبت شما گفت روزي 30 هزار دلار صرافي‌ها مي‌توانند به خارج از کشور منتقل کنند و بيش از اين مقدار بعد از تحريم اصلا امکان‌پذير نيست. بله. روزانه 30 هزار دلار، 10 روز مي‌شود 300 هزار دلار. پس نبايد سوءمديريت و عدم کارکرد درست را صرفا به تحريم بانکي ربط دهيم. همان‌طور که از يك‌ميليون‌و 500 هزار يوروي برانکو توانستيم 500 هزار يورو را پرداخت کنيم، مي‌توانستيم يك ميليون يوروي باقي‌مانده را هم بپردازيم اما مديران ما اصلا توجهي به ورود و خروج پول به باشگاه ندارند که به اين مشکلات برمي‌خورند. به ‌نظر من عمده مشکلي که در اين يك سال ايجاد شده، افزايش وحشتناک نرخ ارز است که فوتبال ما را هم دچار مشکل کرد. من دهه 70 استانکو را با 200 هزار مارک به ايران آوردم که در آن زمان 30 ميليون تومان مي‌شد اما الان همين 200 هزار مارک را نمي‌توانيم به راحتي پرداخت کنيم چون مشکلات اقتصادي باعث شده اين رقم خيلي درشت شود. اگر شما در چهار فصل اخير مديرعامل باشگاه پرسپوليس بوديد، چطور رفتار مي‌کرديد که مربيان موفق به اين شکل از تيمتان جدا نشوند؟ اول برانکو و بعد کالدرون؛ هر دو به شکلي مشابه از تيم رفتند. اگر من مدير باشگاه بودم 20 درصد هزينه را صرف استخدام مربي مي‌کردم. اگر به طور مثال صد ميليارد تومان قرار بود از طريق اسپانسر يا ساير مسائل وارد باشگاه شود، 20 ميليارد تومان آن را به مربي تخصيص مي‌دادم. توجه داشته باشيد که اعتبار يک باشگاه به سرمربي آن است. مديرعامل، هدايتگر باشگاه است و انضباط ايجاد مي‌کند. اگر مديران ما نمي‌توانند اين توازن را ايجاد کنند، اصلا نبايد مربي استخدام کنند، چه برسد به آوردن مربي خارجي. در چند فصل اخير هر بار با مديران پرسپوليس و استقلال صحبت کردم، به اين موضوع اشاره داشتند که تيم‌هاي ما تا زماني که از زير نظر دولت خارج نشوند و به بخش خصوصي واگذار نشوند، سروسامان مالي پيدا نمي‌کنند. اما سؤال اينجاست؛ با توجه به نگاه سياسي‌اي که نسبت به اين دو باشگاه وجود دارد و قدرت پايگاه اجتماعي‌شان، امکان دارد روزي به بخش خصوصي واگذار شوند؟ يا صرفا يک رؤياپردازي است که هر دوره در دولت‌ها بيان مي‌شود؟ به صراحت بايد بگويم اين اراده اصلا در هيچ دولتي وجود ندارد. اصلا بحث جناح راست يا چپ نيست؛ در هيچ دولتي اين اراده نيست که دو تيم پرسپوليس و استقلال به بخش خصوصي واگذار شوند. شما دقت کرد‌ه‌ايد چرا هر شخصي که وارد سازمان تربيت بدني مي‌شود بعد از مدتي کانديداي رياست‌جمهوري مي‌شود؟ چون از شهرت به‌دست‌آمده در جهت منافع سياسي خود استفاده مي‌کند. دوستان فکر مي‌کنند صرفا با کسب شهرت مي‌توانند وارد بازي سياسي شوند به همين خاطر درک درستي از مسئوليت‌پذيري ندارند. دوست من! کار را درست انجام بده تا ديده شوي، نه اينکه به صرف چهار تا ميکروفون و نشست خبري و کسب شهرت خيلي زود به بازي‌هاي سياسي برسي. آقاي عابديني، در دوره‌هاي مختلف صحبت از خصوصي‌سازي مي‌شود اما وقتي به طور دقيق بررسي مي‌شود، اين اتفاق کاملا ظاهرسازي است و افرادي جلو مي‌آيند که شرکت‌هايشان باز هم زيرمجموعه ارگان‌هاي دولتي است. در واقع بهتر است اين‌طور سؤالم را بپرسم که اصل 44 قانون اساسي فقط روي کاغذ است و فکر مي‌کنيد شرايط طوري فراهم شود که اين دو باشگاه به صورت واقعي و نه فقط روي کاغذ خصوصي شوند؟ سؤال خوبي را مطرح کرديد. راحت به شما بگويم بخش خصوصي واقعي اصلا توان رقابت با بخش دولتي را ندارد که بتواند پيروز شود. بخش خصوصي از رانت دولتي برخوردار نيست. این بخش بايد حساب و کتاب پس دهد و ابزار فشار بخش دولتي را ندارد. اصولا نظارت روي بخش خصوصي آن‌قدر زياد است که چنين سختگيري‌هايي روي بخش‌هاي دولتي که خواستار خريدن اين دو باشگاه هستند، نيست. حساب بانکي شرکت‌هاي خصوصي به شکل دقيق بررسي مي‌شود اما اين نظارت روي بخش‌هاي دولتي نيست براي همين با شما موافق هستم که اين دو باشگاه هيچ‌وقت به معناي واقعي کلمه خصوصي نخواهند شد. در پايان، تصور شما از آينده فوتبال ايران با مربيان باشگاهی ايراني چيست؟ پيشرفت يا سقوط به ته دره؟ در روزگار نه چندان دور، داده‌هاي سياسي، اقتصادي و... در اختيار مردم نبود چراکه اينترنت تا اين حد گسترش پيدا نکرده بود. امروزه اما مردم ما در کسري از ثانيه اخبار را رصد مي‌کنند و عصر ارتباطات آزاد است. مربيان ما نيز بايد از اينکه در چنين عصري مربيگري مي‌کنند بهره ببرند و خود را به‌روز کنند. اگر مربيان ايراني بتوانند خود را آپديت کنند، پس در اين بازي خواهند ماند و پيشرفت مي‌کنند اما اگر بخواهند همانند گذشته اسير حاشيه شوند و داد و ‌فرياد راه بيندازند و خود را محدود به موفقيت در ليگ و جام حذفي کنند، موفقيت بزرگي به دست نخواهند آورد. مربيان ايراني اگر خود را به‌روز نکنند عقبگرد خواهيم داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.