میهمان ناخوانده در انتظار قربانيان تازه
محمد باقرزاده: ويروس مرموز چيني چندين هفته پس از ورود به ووهان چين و شيوع آن در اين کشور و کشورهاي مختلف از قارههاي گوناگون، به ايران رسيده و دستکم افرادي در چهار استان را مبتلا کرده است؛ قم، مرکزي، تهران و گيلان. آخرين آمار وزارت بهداشت تا لحظه تنظيم اين گزارش ابتلاي قطعي ۱۸ نفر و مرگ چهار نفر است؛ هرچند به نظر ميآيد تعداد مبتلايان در حال افزايش است و نتايج آزمايش افراد مشکوک به ابتلا، در ساعات و روزهاي آينده مشخص خواهد شد. خانواده يکي از جانباختگان ميگويد که متوفي نهتنها سفري به چين نداشته که حتي با افراد بازگشته از اين کشور هم رابطهاي نداشته است که معناي اين خبر، ابتلاي قطعي افرادي ديگر در ايران است. علاوهبراين مقامات دو کشور لبنان و کانادا هم از رسيدن ويروس به کشور خود آنهم براثر ورود فردي از ايران خبر دادهاند. در سمت ديگر ماجرا اما وزارت بهداشت ايران ميگويد که براي مقابله آماده است و مقامات دولتي هم از آمادگي تمام دستگاهها براي مبارزه با شيوع اين ويروس ميگويند. نگراني درباره دسترسي به ماسک يا گرانشدن قيمت آن در داروخانههاي کشور هم موضوع ديگري است که به نظر ميآيد تمهيداتي براي اين مسئله هم لحاظ شده يا انتظار ميرود در روزهاي آينده شرايط بهتر شود. در قم چه ميگذرد؟ کرونا براي اولين بار در ايران سراغ شهروندان قم رفت و دو نفر را هدف قرار داد؛ دو نفري که در روز انتشار خبر ابتلاي آنها و تنها ساعاتي پس از انتشار رسمي آن، خبر جانباختنشان هم تأييد شد. آنطورکه مسئولان ميگويند در اين شهر اقدامات مهم انجام شده و بيمارستان کامکار بهعنوان مرکزي براي بستريکردن افراد مبتلا به ويروس آماده شده است. مسئولاني از دانشگاه علوم پزشکي هم به «شرق» ميگويند که اجازه انتشار آخرين آمار ابتلا و مرگ را ندارند اما شرايط متناسب با پروتکلهاي سازمان بهداشت جهاني در حال انجام است. علاوهبراين يکي از جانباختگان بر اثر اين ويروس در شهر قم، از بستگان «حسين نورانينژاد»، فعال سياسي است که در اين زمينه و در توضيحاتي به «شرق»، نحوه رسيدگي را مناسب نميداند. او پيش از اين در صفحه توييتر خود نوشته بود: «ديگر اعضاي خانواده بستگانم که ديروز يک فرزندشان را بر اثر ابتلاي احتمالي به كرونا از دست دادند نيز علائم بيماري نشان دادهاند و يکيشان تب کرده است. متأسفانه رسيدگي خوبي هم بهرغم اطلاعرساني مستمر ما انجام نميشود. خانواده عزادار بهشدت مستأصل و نگران هم هستند و متأسفانه کمترين کاري از سوي مسئولان براي آموزش و مراقبت از آنها انجام نميشود. خود آنها البته خودشان را در اين شرايط تراژيک قرنطينه کردهاند اما بايد هرچه سريعتر به آنها رسيدگي شود و از آنها آزمايش بگيرند و با آنها حرف بزنند و آموزششان بدهند و آرامشان کنند و هر کار ديگري که بابتش مسئولاند». او البته ساعتي بعد نوشت که «هم اينک با خانواده تماس گرفتند که ديگر عضو بيمار خانواده براي آزمايش به بيمارستان کامکار مراجعه کند. تشکر اما دير و کم است. خانواده به کمک و مشاورههاي بيشتري نياز دارد. حتی نميدانند فردا با جنازه چه کنند. لطفا با درک شرايط سخت اين خانوادهها تلاش مؤثرتري کنيد. گفتند که هر اقدامي از جمله قرنطينه تابع پروتکلهايي است. اگر پروتکلها هميني است که ما ديديم، بيش از حد سهلگيرانه است. خانوادهاي مشکوک به ابتلاست و قاعدتا بايد پيشگيري و مراقبت بيشتري شوند، نه اينکه به حال خود رها باشند. اين تازه شامل مايي است که دو تا شماره تماس پيدا ميکنيم». نورانينژاد در توضيح اين موضوع به «شرق» ميگويد: «از يکي از افراد اين خانواده متوفي که تب کرده بود، خواستند که بيمارستان برود که رفت و بعد هم برگشت خانه. پيکر جانباخته را هم گفتند فردا تحويل ميدهند». اين رفتار با يک فرد مشکوک به دريافت ويروس، در حالي است که اگر او هم به ويروس مبتلا شده باشد، در مسير رفتوبرگشت بيمارستان ممکن است چندين انسان ديگر را هم در معرض اين ويروس قرار دهد و از مسئولان انتظار ميرود که در اين موارد بررسيها با دقت بيشتر و شرايط امنتري انجام شود. نورانينژاد دراينباره ميگويد: «الان يک هراسي در نزديکان ايجاد شده و خانواده متوفي تنها و مستأصلاند که آدم را ياد رمان کوري ساراماگو مياندازد. واقعيت اين است که خانواده نياز به دلجويي و راهنمايي دارد و الان در شرايط ريسک هستند اما به نظر ميآيد يا تمهيداتي از قبل انديشيده نشده است يا اينکه امکانات در اين زمينه مناسب نيست». نورانينژاد ميگويد که پيگیري مسئولان وزارت بهداشت زياد است اما واقعیت اين است که در اين مورد خروجي مناسب نيست. پرسشهايي بدون پاسخ درباره نحوه مقابله دولت با کرونا «شرق» حدود هفته پيش و در گزارشي درباره کمتوجهي وزارت بهداشت به برخي دستورات ايمني هشدار داده بود اما پاسخ اين وزارتخانه به اين صورت بود که «ما دستورات و پروتکلهاي سازمان جهاني بهداشت را انجام ميدهيم». حدود دو تا سه هفته پيش ايرانيان ساکن در چين به ايران وارد ميشدند و در فرودگاه امام خميني پس از عبور از يک دوربين حرارتسنج به حال خود رها ميشدند. يکي از اين افراد دانشجوي ساکن در نانجينگ چين بود که از طريق فرودگاه شانگهاي به تهران برگشت و در فرودگاه هم پس از عبور از دوربين و عاديبودن درجه تب، به حال خود رها شد. اين دانشجو به «شرق» گفته بود: «دوره نهفتگي اين ويروس سه تا ۱۴ روز است و ممکن است من که امروز دماي بدنم عادي بود چند روز ديگر علائم کرونا پيدا کنم؛ يعني در مرحله نهفتگي باشم، ولي من را به حال خودم رها کردند و مجبورم خودم کارهاي قرنطينه را انجام دهم و چند روز با خانواده ارتباط نگيرم». اين انتقاد بارها مطرح شد و ممکن است عامل انتشار اين ويروس در ايران يکي از همين افرادي باشد که در لحظه ورود به فرودگاه در مرحله نهفتگي اين ويروس بوده باشند. علاوه بر اين درباره موارد متوفي در قم، نه تنها بستگان و خانوادهاي که با افراد جانباخته در ارتباط بودند، قرنطينه نشدند که حتي در پاسخ به اصرار خود براي بررسي شرايط سلامت آنها، فقط بيمارستاني به آنها براي حضور و بررسي سلامتشان معرفي شد؛ اين در حالي است که ممکن است اين افراد در مسير رفتوآمد به بيمارستان و درصورت ابتلاي قطعي، افراد ديگري را به اين بيماري مبتلا کرده باشند. نورانينژاد اين پرسشهاي منطقي را با مسئولان مطرح کرده و پاسخ دقيقي دريافت نکرده است: «پيگيري کردم چون برايم سؤال بود که چرا اين خانوادهها را قرنطينه نکردند و گفتند ما داريم براساس پروتکلها عمل ميکنيم ولي نميدانم اين پروتکلها چيست که اين همه سهلگيري ميکنند. من خبر درگذشت را از طريق مسئولان شنيدم؛ يعني اينقدر دسترسي داشتم. ما با اين دسترسي احساس ضعف و بيپناهي ميکنيم و واي به حال مردم عادي. اينهمه سرپوشگذاشتن و سهلگرفتن عجيب است». اين توضيحات در حالي است که دستکم در حال حاضر چهار خانواده ايراني از يک طرف عزادار جانباختن عزيزان خود هستند و از طرفي نگران سلامتي خود. به نظر ميآيد در اين شرايط بايد اين خانوادهها هم از لحاظ سلامت و ايمني مراقبت شوند و همه زمينه آرامش رواني آنها فراهم شود که در حال حاضر چنين اتفاقي رخ نداده است. اماكن عمومي قم چه وضعيتي دارند؟ يکي از بستگان افراد جانباخته در قم به «شرق» ميگويد فرد متوفي در روزهاي گذشته تنها به چندين محل عمومي مذهبي و مکان عمومي شهر رفتوآمد داشته و هيچ ارتباطي با افراد بازگشته از چين نداشته است. اين توضيحات نشان ميدهد که افراد جانباخته خود از مبتلايان ديگر يا از مکانهاي عمومي به اين ويروس مبتلا شدند که مراقبتهاي بيشتري را ميطلبد. با اين توضيحات اما همچنان رفتوآمد به اماکن عمومي و مذهبي قم با تفاوت اندكي نسبت به ديگر روزهاي عادي در جريان است. دراينباره حتي «عباس صالحي» وزير ارشاد در توييتي نوشت: «از مراجع، مديران حوزه و توليتهاي مراکز مذهبي خاضعانه ميخواهم که در مواجهه با کرونا در مراکز تحت تدبير، توصيههاي وزارت بهداشت و درمان و علوم پزشکي را مبنا قرار دهند و از هرگونه تصميم اختصاصي پرهيز کنند. مباد بهانه ديگري براي دينگريزي و دينستيزي پديد آوريم». دراينباره همچنين «کيانوش جهانپور» مدير روابط عمومي وزارت بهداشت در توييتي از کمتوجهي در اين زمينه گفت و با انتشار تصويري از حرم حضرت معصومه (س) نوشت که اين کارها تأثيري در مقابله با اين ويروس ندارد و بايد رفتوآمد ممنوع شود. براي مقابله چقدر امکانات داريم؟ اگرچه اخباري از کمبود ابزار تشخيص اين ويروس يا کمبود ماسک منتشر ميشود اما وزارت بهداشت ايران اين اخبار را رد ميکند. بر اساس آخرين اخبار، ديروز با پيگيري نماينده سازمان جهاني بهداشت چهارمين محموله کيتهاي ويژه آزمايشگاهي کوويد19 به ايران تحويل داده شد. وزارت بهداشت دراينباره نوشت: «با پيگيري دکتر کريستف هملمن نماينده سازمان جهاني بهداشت در ايران، کيتهاي ويژه آزمايشگاهي کوويد19 به ايران تحويل داده شد. صبح ديروز (جمعه 2 اسفند 98) او در سفري فوري به دوبي، چهارمين محموله کيتهاي ويژه آزمايشگاهي بيماري کوويد19 را از انبار دارو و تجهيزات پزشکي سازمان جهاني بهداشت در امارات تحويل گرفت و به انستيتو پاستور ايران تحويل داد. وزير بهداشت نيز در روزهاي اخير از همکاري مناسب نماينده سازمان جهاني بهداشت با وزارت بهداشت، تقدير و تشکر کرده بود». نگران ماسک باشيم؟ در روزهاي گذشته افراد زيادي از مراجعه خود به داروخانهها در شهرهاي مختلف نوشتند که يا ماسک نداشتند يا اينکه قيمت آن بالاتر از حد معمول بود. دراينباره مديرکل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو از مراجعه پرتعداد مردم براي تهيه ماسک و ژل ضدعفوني خبر داد؛ البته مدعي شد در اين زمينه به اندازه کافي ماسک وجود دارد. «غلامحسين مهرعليان» دراينباره گفت: «در روزهاي اخير شاهد مراجعه پرتعداد مردم براي تهيه ماسك، ژل ضدعفونيكننده دست و سطوح، الكل، پد الكلي و مكملهاي دارويي به داروخانهها هستيم که البته متأسفانه در مواردي شاهد اعتراض به همکاران نيز بودهايم». او ادامه داد: «در سرکشي به تعداد زيادي از داروخانههاي سطح شهر تهران و شهرستانها، خوشبختانه همكاران ما با رعايت اخلاق حرفهاي اقلام مورد نياز مردم (ماسك، ژل ضدعفونيكننده دست و...) را به نرخ متعارف عرضه ميکردند». او توضيح داد که در روزهاي آينده شرايط کشور در اين زمينه بهتر خواهد شد: «با هماهنگيهاي صورتگرفته با تأمينكنندگان، از ابتداي هفته نيز توزيع مناسبي از اقلام مذکور صورت خواهد گرفت و نگراني براي تأمين وجود ندارد. مردم در صورت مشاهده تخلف و گرانفروشي، موارد را از طريق سامانه ۱۹۰ يا اپليکيشن تيتک اطلاعرساني کنند تا در اسرع وقت به آن رسيدگي شود». دراينباره همچنين مديرکل امور تجهيزات و ملزومات پزشکي از تأمين روزانه يکميليونو ۵۰۰ هزار ماسک در کشور خبر داد. «حسين صفوي» گفت: «قيمت عرضه ماسکها نيز به تمام واحدهاي توليد اعلام شده و نظارتهاي لازم بر تمام مراحل توليد تا عرضه انجام ميشود. هيچگونه کمبودي در زمينه تأمين ماسک وجود ندارد. مردم هيچگونه نگرانيای براي تأمين ماسک نداشته باشند». بر اساس توضيحات صفوي، بهتر است تنها افرادي که در معرض افراد مبتلا هستند، از ماسک استفاده کنند. کدام آمار معتبر است؟ آخرين آمار افراد مبتلا به ويروس کرونا در ايران تا لحظه تنظيم اين گزارش، به اين صورت است که «نتايج تست کروناي چهار بيمار مشکوک در تهران مثبت بود. هفت مورد مثبت جديد هم در قم و دو مورد هم در رشت تأييد شده است. متأسفانه دو نفر از مبتلايان جديد هم فوت کردند». به عبارت ديگر تا لحظه تنظيم اين گزارش و بر اساس توضيحات وزارت بهداشت، «در مجموع ۱۸مورد ابتلاي قطعي به کرونا ثبت شده که چهار نفر از آنان فوت کردند. تعداد موارد مشکوک بستري و تحت مراقبت هستند». اين آمار وزارت بهداشت در حالي است که پزشکاني از آمار بيشتر خبر ميدهند و حتي يک خبرگزاري رسمي هم آمار جانباختگان ايراني را پنج نفر ميداند. دراينباره روز گذشته خبرگزاري آناتولي ترکيه نوشت: «فخرالدين کوجا، وزير بهداشت ترکيه، با انتشار توييتي اعلام کرد: در يک تماس تلفني با سعيد نمکي، وزير بهداشت ايران، درباره شيوع ويروس کرونا (کوويد -19) در اين کشور گفتوگو و تبادل نظر کرديم. در اين گفتوگوي تلفني بر اتخاذ تدابير فوري و اجراي آنها در راستاي جلوگيري از شيوع کروناويروس در دو کشور تأکيد شد. ما در کنار همسايهمان ايران هستيم. در گفتوگو با سعيد نمکي، وزير بهداشت ايران، اعلام شد که از 758 مورد مشکوک 18 مورد آن مثبت بوده و از اين شمار پنج نفر جان باختهاند. از روز يکشنبه ارائه گواهي سلامت پزشکي مسافران ايران اجباري خواهد شد». در اين توضيحات، وزير بهداشت ترکيه ميگويد وزير بهداشت ايران آمار جانباختگان را پنج نفر اعلام کرده و اين در حالي است که همچنان وزارت بهداشت ايران از مرگ چهار نفر ميگويد. کاربران شبکههاي اجتماعي نيز از ابتلاي افرادي به ويروس کرونا در شهرهاي ساري، بابل، مشهد و تهران خبر دادهاند که به نظر ميآيد بايد منتظر تأييد رسمي اين اخبار در روزهاي آينده باشيم. براي مقابله چه بايد کرد؟ درحاليکه ويروس کرونا به ايران رسيده، به نظر ميآيد افراد همچنان آن را جدي نگرفتهاند که دراينباره توصيههاي بهداشتي مختلفي از سوي مراجع رسمي منتشر شده است. معاون درمان وزارت بهداشت درمان و آموزشي پزشکي با بيان اينکه کرونا کشندهتر از آنفلوانزا نيست، گفت: «از مردم ميخواهيم نگران نباشند و نسبت به رعايت بهداشت فردي توجه کرده و ترجيحا از حضور در مراکز شلوغ پرهيز و از ماسک استفاده کنند». علاوه بر اين، پيش از اين رئيس مرکز روابطعمومي و اطلاعرساني وزارت بهداشت درباره راههاي مقابله به مردم گفته بود: «توصيههاي عمومي مبني بر رعايت نکات بهداشت فردي و شستوشوي مداوم دستها با آب و صابون مايع، ضدعفونيکردن سطوح تماس، رعايت بهداشت تنفس، پرهيز در استفاده از وسايل مشترک و ضدعفونيکردن آنها قبل از استفاده، پرهيز از استفاده از دخانيات با ادوات مشترک ازجمله قليان در اين مورد کمک شاياني به پيشگيري، کاهش شيوع و قطع زنجيره انتقال کروناويروس جديد خواهد کرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.