از روزهاي آخر خانوادهاي اشرافي
«در دو طرف تابوت قرار گرفته بودند، تا نيمه به سمت در چرخيده، تازهواردها را نگاه ميكردند. حالتشان در نظر اول بسيار ستيزهجويانه بود. قصدشان كه از صورتشان خوانده ميشد، حتا يك نفر را هم تحتتاثير قرار نداد. حتا يك ثانيه هم دست از مراقبت نكشيدند. چندتايي از همسايگان و دوستان قديمي آنجا بودند، آنها هم مصمم به مبارزه بودند اگر كوچكترين حركتي بر عليه پيكر ايگور انجام ميشد. ده نفري ميشدند. مراسم مذهبي در آرامش برگزار شد. بسياري از دهقانها گريه ميكردند، مردها فينفين ميكردند». اين بخشي از رمان «يك مشت آدم» آن ويازمسكي است كه مدتي پيش با ترجمه سميرا موسي در نشر كلاغ منتشر شده است. آن ويازمسكي در سال 1947 در برلين متولد شد و خيلي زود وارد عرصه سينما شد. او در هجدهسالگي با بازي در فيلم «ناگهان بالتازار» به كارگرداني روبر برسون، به جهان سينما وارد شد و پس از آن در حدود 35 فيلم ازجمله در آثاري از پازوليني، ژان لوك گدار، ماركو فرري و فليپ گرل بازي كرد. از ميان اين آثار، نقشآفريني او در فيلم «قضيه» پازوليني بيش از بقيه به چشم آمد و با استقبال بيشتري روبهرو شد. ويازمسكي در سال 1967 با ژان لوك گدار ازدواج كرد كه البته چندان دوامي نداشت و به جدايي رسيد. او كتابي با عنوان «يك سال بعد» درباره رابطه كوتاهش با گدار نوشت كه بعد ميشل آزاناويسوس در سال 1987 بر اساس آن فيلمي با نام «موحش» ساخت. نكته ديگري كه درباره زندگي ويازمسكي قابل توجه است و مترجم «يك مشت آدم» نيز به آن اشاره كرده، اين است كه پدربزرگ مادرياش، فرانسوا مورياك بوده است كه نويسندهاي مشهور به شمار ميرود و در سال 1952 برنده نوبل ادبيات هم شده بود. ويازمسكي پس از آنكه از سينما كناره گرفت، بهطور جدي وارد عرصه ادبيات شد. در ميان آثار او هم داستان كوتاه و هم رمان ديده ميشود. در ميان داستانهاي كوتاه او، «دختران بانزاكت» برنده جايزه داستان كوتاه انجمن ادبي فرانسه در سال 1988 شد. از ميان رمانهاي او نيز ميتوان به آثاري مثل «كشتي زيباي من»، «ماريمه»، «كانين»، «سينما براي عشق» و «مرد مقدس» اشاره كرد. «يك مشت آدم» در سال 1998 برنده جايزه بزرگ رمان از آكادمي فرانسه شد. ویازمسکی در این رمان روسیه در آستانه انقلاب اکتبر را دستمایه روايتش قرار داده و سرگذشت خانوادهای اشرافی را در آن دوره تاريخي و پرتلاطم از تاریخ روسیه بازنمايي كرده است. رمان با نامهای از شخصی به نام واسیلی واسیلیاف به زنی به نام ماری شروع میشود. واسیلیاف که این نامه را از مسکو به پاریس، جایی که ماری در آن زندگی میکند، فرستاده است، در آن از دفتر خاطراتی سخن میگوید که از زنعموی پدر ماری بهجا مانده و در آن تصویری از «گذران روزمره یک ملک و صعود بلشویسم» به دست داده شده است. واسيلي در نامهاش نوشته است که در روسیه این نوع خاطرهنویسی را «کتاب سرنوشتها» مینامند. او اگرچه از خویشاوندان دور ماری است، اما این دو هیچ آشنایی قبلیای با هم ندارند. نامه او به ماری در دهه 90 میلادی نوشته شده است، یعنی سالها پس از رویدادهایی که در «کتاب سرنوشتها» ثبت شدهاند. در فصل دوم رمان، خود ماری رشته روایت را به دست میگیرد. در آغاز اين فصل ميخوانيم: «پيش از يك هفته است اين نامه را دريافت كردهام و هنوز از اين زبان عجيب و غريب خانوادگي چيزي نميفهمم. نه نويسندهاش واسيلي واسيلياف را ميشناسم و نه آنطور كه گفته زنعموي پدرم ناتالي و نه شوهرش ولاديمير را. تنها نام بائي گورا، شايد، چيزي را بهطور مبهم در من زنده ميكند. با اين حال اين نامه براي من فرستاده شده است». در فصل سوم با واسیلی که «کتاب سرنوشتها» را برای او آورده ملاقات میکند و آنگاه گذشته پیشروی ماری گشوده میشود. گذشته خانوادهای اشرافی که اعضای آن با وقوع انقلاب اکتبر مهاجرت کرده و بازماندگان آن اکنون در گوشهوکنار جهان پراکندهاند. مترجم كتاب در بخشي از مقدمهاش درباره اين رمان نوشته: «این کتاب زندگی روزمره یک خانواده اشرافی را به تصویر میکشد که آخرین روزهاشان را در روسیه سپری میکنند و هریک از افراد این خانواده در برابر انقلابی که سر برمیآورد واکنشی متفاوت دارند. آنان که وزش توفان تغییرات را حس میکنند و روند تغییرات را میبینند و امتیازاتی میدهند تا گزندی کمتر متوجه خانواده شود و آنان که چشم بر اتفاقات جاری بستهاند و قادر نیستند تحولات در حال وقوع را ببینند. داستان اما بسیار ساده نگاشته شده و تصویری از شخصیتهایی به ما میدهد که ویژگیهای عمیق انسانی دارند. انسان، درست مثل انسانهای دیگر با تمام عیبها و نقصها و همینطور با دردها و شادیهاشان».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.