پاسخ به «شرق» درباره انتقال آب درياي مازندران به سمنان
پیرو درج یادداشتی با عنوان تبعات انتقال آب دریای مازندران به سمنان به تاریخ ششم آبان 1398 خواهشمند است دستور فرمایید بر اساس قانون مطبوعات، پاسخ این سازمان در همان صفحه منتشر شود.آب در فرایند توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقش عمده دارد و امنیت غذایی و کیفیت زندگی مردم در گرو تأمین آب کافی و سالم است. بر اساس قانون توزیع عادلانه آب و به تأکید ماده 21 این قانون، «تخصیص و اجازه بهرهبرداری از منابع عمومی آب برای مصارف شرب، کشاورزی، صنعت و سایر موارد منحصرا با وزارت نیرو است». بر این اساس و بهمنظور جلوگیری از تشدید تنشهای آبی در استان سمنان و تأمین نیاز شرب و صنایع منطقه، وزارت نیرو پروژه انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی را در دستور کار قرار داده است. سازمان حفاظت محیطزیست در راستای عمل به وظایف خود، گزارش ارزیابی زیستمحیطی ارائهشده توسط طراحان این پروژه را از لحاظ رعایت الزامات زیستمحیطی مورد بررسی قرار میدهد. گزارش ارزیابی و برنامه مدیریت زیستمحیطی تنظیمشده برای طرح انتقال آب خزر به فلات مرکزی شامل پیشبینی اثرات نامطلوب زیستمحیطی ناشی از اجرا و بهرهبرداری پروژه، راهکارهای کاهش، حذف، جبران و یا احیا و بازسازی محیط از این اثرات، برنامه پایش زیستمحیطی در محیطهای مختلف دریایی و خشکی و آموزش زیستمحیطی است. طبق اعلام گزارش فوق، بهمنظور برآورد خسارات وارده در پی اجرای طرح مسیر انتقال آب نکا-ری بر محیط طبیعی، شناسایی انواع مختلف تیپهای گیاهی، جنگلهای هیرکانی و گونههای مهم گیاهی اثرپذیر در طول مسیر انتقال انجام شده است. بر این اساس، 54 کیلومتر از مسیر 293 کیلومتری مسیر انتقال منتخب نکا-ری در جنگلهای هیرکانی قرار گرفته است. بررسی آخرین فایلهای رقومی مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست حاکی از آن بوده که خط انتقال مذکور خارج از حریم هزارو 500 متری این مناطق قرار دارد. میزان اولیه تخریب پوششهای گیاهی متأثر از اجرای طرح، 80 هکتار تخمین زده شده بود که با ارائه راهکارهای کاهشی زیر، مساحت تخریب به 40 هکتار محدود شده است: - استفاده از مسیر خط لوله انتقال نفت نکا-ری (که قبلا پاکسازی شده) برای خط انتقال آب تا حداقل تخریب و قطع درختان رخ دهد. برای مثال این تمهید منجر به کاهش 6.5 هکتاری تخریب در حدفاصل پلسفید تا دوآب شده است.
- تبدیل دو خط انتقال آب به یک خط که منجر به کاهش عرض ترانشه میشود - استفاده از راههای دسترسی موجود و مسیر خط لوله نفت برای خط انتقال برق - استفاده از خط انتقال برق زیرزمینی در جنگلهای انبوه یا دارای تیپهای گیاهی حساس - جابهجایی ایستگاههای پمپاژ به نحوی که تراکم پوشش گیاهی آن کمتر باشد و موقعیتهایی انتخاب شوند که دارای گیاهانی با حساسیت کمتر باشد - خروج از محدوده رویشی ارس در حاشیه رودخانه کبیر، بین ایستگاه پمپاژ شماره 7 تا چشمه روزیه به طول 4 کیلومتر. بهمنظور جبران خسارت احتمالی تخریب پوششهای گیاهی، تأمین هزینه احیای جنگل در قالب پروژههای جنگلکاری در وسعتی معادل 5 برابر سطح تخریبیافته پیشنهاد شده است. اراضی منطقه طرح که دارای پتانسیل بازرویانی بوده شناسایی شدهاند که 115 هکتار در منطقه حفاظتشده اساس و 700 هکتار اراضی مناسب بازرویانی ارس نیز در چهار عرصه در اطراف خطیرکوه واقع شدهاند. بر اساس گزارش مطالعه ارزیابی زیستمحیطی دریافتشده از طراحان پروژه، با توجه به اینکه سامانه انتقال آب به فلات مرکزی از نوع لوله در نظر گرفته شده است، در دوره ساخت و بهرهبرداری اثری بر کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی در محدوده ساحلی مورد نظر برای برداشت و انتقال آب (ساری-نکا) ندارد. همچنین بهمنظور مدیریت تولید پسابهای شور که از مهمترین اثرات نامطلوب آبشیرینکنها بر محیطزیست محسوب میشود و حفظ تغییرات غلظت ناشی از آن در محدوده مجاز ضوابط سازمان حفاظت محیطزیست، مدلسازیهای متعددی انجام شده و تمهیدات لازم در مکانیابی (برداشت آب و تخلیه پساب دور از ساحل) و طراحی تخلیهکنندهها (عمق نصب، تعداد، فاصله و زاویه نازلها) در مطالعات مربوطه لحاظ شده است. ضمن اینکه کیفیت آب دریا در اطراف محل تخلیه در طول دوره ساخت و بهرهبرداری مورد پایش قرار خواهد داشت. دستورالعملهای ایمنی مورد نیاز برای حفاظت از آبزیان و فک خزری در محیط دریایی و زیستمندان مناطق جنگلی و خشکی نیز در برنامه ارزیابی زیستمحیطی طرح، مد نظر قرار گرفتهاند. نکته قابل توجه دیگر اینکه، طرحریزی و اجرای برنامههای آمایش سرزمین و تمرکززدایی، بسیار زمانبر است و نیاز به تخصیص منابع مالی و انسانی فراوانی دارد. این برنامهها تنها مربوط به حوزه منابع آب نبوده و عوامل اقتصادی و تمرکز امکانات و بودجه در شهرهای بزرگ را نیز در بر میگیرد. لذا برای تمرکززدایی لازم است که ابتدا سیاستهای اقتصادی و تقسیم بودجه اصلاح شود. درحالیکه تأمین آب عمدتا در زمره خدمات قرار میگیرد و عدم تأمین آب برای نیازهای اصلی و بهویژه شرب مردم، نهتنها کمکی به کنترل رشد جمعیت نخواهد کرد، بلکه منجر به ایجاد نارضایتی و تنش اجتماعی و مهاجرتهای گسترده ساکنین به استانهای شمالی، تهران و البرز نیز خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.