|

غبارروبی از منشور اجرانشده حقوق شهروندی

اگر بد است آن را حذف کنید؛ اگر خوب است چرا اجرا نمی‌کنیم؟». خود این سخنان نیز نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور برای اجرای قوانین با سختی مواجه است و حداقل با او همکاری نمی‌شود، حال چطور از منشور حقوق شهروندی حرف زده است در حالی که برخی از مواد آن با قانون اساسی مطابقت دارد. منشور، نه طرح است نه لایحه شاید تشکیل «نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی» در راستای تکمیل منشور حقوق شهروندی باشد. البته همان سه سال پیش نیز به رونمایی از منشور حقوق شهروندی انتقاداتی شده بود. چند روز بعد از سخنان رئیس‌جمهور، آیت‌الله یزدی درباره این منشور گفت: «من تک‌تک ۱۲۰ بند تنظیم‌شده در این منشور را خواندم، اما متأسفانه یک کلمه از اصل ۴ قانون اساسی، سخنی به میان نیامده است». در اصل 4 قانون اساسی آمده است: «تمام قوانین کشور بایستی برابر مقادیر اسلامی باشد». آیت‌الله یزدی که از اعضای شورای نگهبان است، گفته بود: «در جلسه شورای نگهبان نیز تأکید کردم که اگر این منشور لایحه است، باید به مجلس برود و آن‌گاه در شورای نگهبان بررسی شود و اگر مصوبه دولت است، باید طبق قانون به رئیس مجلس بدهند تا بررسی شود که مفاد آن بر‌‌خلاف قانون اساسی نباشد. برای اولین‌بار است که در انقلاب اسلامی چنین منشوری در کشور به‌طور مستقیم به مردم ابلاغ می‌شود که متأسفانه در آن، قیدو‌بندها را برداشته و به قانون اساسی توجه نکرده‌اند». او به طعنه گفته بود: «منشور شهروندی نه طرح است و نه لایحه، بلکه تبلیغات انتخاباتی است». بزرگ‌ترین انتقادی که به این منشور می‌شد، همین بود که ضمانت اجرا ندارد؛ چراکه باید به مجلس ارائه می‌شد تا تبدیل به قانون شود، اما هیچ‌گاه این اتفاق نیفتاد. رئیس‌جمهور با اختیارات کم روحانی در حالی سه سال پیش از منشور حقوق شهروندی رونمایی و آن را ابلاغ کرد که در همین امسال، خودش بارها از اختیارات کم رئیس‌جمهوری نالیده بود. همین باعث شده این سؤال پیش آید که با چنین اختیارات کمی، آیا منشور حقوق شهروندی می‌تواند دردی از مردم دوا کند؟ او در ماه رمضان به مشکلات اقتصادی اشاره کرده و گفته بود: «همان‌گونه که در جنگ هشت‌ساله اختیارات ویژه‌ای را از امام راحل گرفته و توانستیم جنگ را اداره کنیم و حتی موفقیت‌های بسیاری را به دست آوریم، امروز هم به چنین اختیاراتی نیاز داریم. در هیچ دوره‌ای در تبادلات بانکی و فروش نفت با مشکلات و شرایط امروز مواجه نبوده‌ایم، لذا نیازمند تمرکز و احساس شرایط جنگ اقتصادی از سوی همه هستیم». او گفته بود: «وقتی از دولت سؤال و مطالبه‌ای می‌شود، باید از طرف دیگر بررسی شود که دولت چه مقدار در حوزه‌های مورد سؤال دارای اختیار بوده است؛ به‌طور مثال اگر درباره سیاست خارجی، فرهنگ یا فضای مجازی از دولت سؤال و مطالبه‌ای می‌شود، باید ببینیم که دولت چقدر در این حوزه‌ها اختیار دارد. باید در حد توان و در حوزه اختیارات رئیس‌جمهور از دولت مطالبه داشت». روحانی در این مدت چندین بار نیز از «رفراندوم» سخن به میان آورده است. او چندی پیش در دیدار با دانشجویان بر استفاده از همه ظرفیت‌های استفاده‌نشده از اصول مترقی قانون اساسی گفته و تأکید کرده بود: «یکی از آنها اصل ۵۹ است که می‌گوید اگر در یک مسئله مهم فرهنگی، اجتماعی یا سیاست خارجی اختلاف‌نظر داریم، می‌توانیم پای صندوق آرا برویم تا مردم نظر دهند. طبق این اصل و در مسائل اساسی، نمایندگان ملت در مجلس می‌توانند تصمیم بگیرند تا موضوع به رأی عمومی گذاشته شود و مشکل حل شود. در قانون اساسی ما ظرفیت کامل است». باید دید با توجه به اینکه سه سال از رونمایی «منشور حقوق شهروندی» گذشته و حسن روحانی نیز چندین‌بار از اختیارات کم خود انتقاد کرده است، «نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی» چقدر می‌تواند برای مردم مفید باشد؛ مردمی که این روزها به گرانی‌ها اعتراض دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.