«شرق» پوشش خبری اعتراضات در رسانههای داخلی را بررسی میکند
اعتراضات داخلی در رسانههای رسمی
شرق: نوع پوشش خبری اعتراضات و تجمعات مردمی مرتبط با افزایش قیمت بنزین که از صبح روز شنبه در شهرها و استانهای مختلف کشور شروع شد، تا حد زیادی متفاوت از موارد مشابه در گذشته بود. از ظهر روز گذشته رسانههای رسمی کشور، از جمله بخشهای خبری صداوسیما مانند خبر ساعت 14 شبکه یک و برخی بخشهای خبری شبکه خبر و همچنین خبرگزاریهایی مانند فارس، مهر، ایرنا و ... اقدام به پوشش رسمی اخبار این تجمعات کردند. صداوسیما با پخش گزارشی چهاردقیقهای در این رابطه با لحنی که به نسبت کمتر جهتدار بود، دراینباره به نوعی سنتشکنی کرد و خبرگزاریها نیز هرکدام بخشی از اخبار و تصاویر اعتراضات در شهرها و استانهای مختلف را در بخشهای استانی خود منتشر کردند. این از معدود دفعاتی است که رسانههای رسمی داخلی خبر اعتراضاتی از این دست را پوشش دادهاند. پیش از این معمولا چنین اخباری بیشتر از همه در شبکههای اجتماعی، رسانههای غیررسمی، شبکههای ماهوارهای و سایتهای خبری فارسیزبان خارج از کشور پخش میشد و شاید به همین دلیل نیز گفته میشد رسانههای رسمی داخلی مرجعیت خبری خود را از دست دادهاند و بخش زیادی از افکار عمومی به این رسانهها اعتماد ندارند. علاوهبراین، همین وضعیت باعث میشد میزان توجه و اقبال بخشی از افکار عمومی نیز به سمت رسانههای غیررسمی و خارج از کشور معطوف شود.پس از افزایش رسمی قیمت بنزین در اولین ساعات روز جمعه، 24 آبان، و انتشار آن در روزنامهها در صبح شنبه، برخی از کاربران شبکههای اجتماعی نسبت به آنچه بیتوجهی رسانهها یا سانسور خبر نارضایتی مردم نسبت به این افزایش قیمت میدانستند، انتقادات زیادی را مطرح کردند. بااینحال از صبح روز شنبه و با شروعشدن اعتراضات خیابانی بخشی از مردم نسبت به این وضعیت، نوع پوشش خبری ماجرا نیز تغییر کرد و رسانههای رسمی داخلی نیز اقدام به پخش اخبار آن کردند.پوشش اخبار اعتراضات داخل کشور در رسانههای رسمی داخلی از جهات زیادی قابلتوجه و اهمیت است، بهخصوص که میتوان به وسیله این کار مرجعیت خبری را از رسانههای ناشناخته و رسانههایی با اهداف غیرهمسو با منافع کشور گرفت. علاوهبراین، چنین تصمیمی میتواند از انتشار افسارگسیخته شایعات و اخبار تأییدنشده و جعلی که در فضای رسانهای امروز دنیا بهشدت فراگیر است نیز جلوگیری کند.در همین راستا با دو نفر از استادان حوزه رسانه گفتوگو کرده و نظر آنها را پرسیدهایم که در ادامه میآید. محمدمهدی فرقانی، رئيس دانشكده ارتباطات دانشگاه علامه، درباره تغيير رويه رسانهها درباره پوشش اعتراضات به «شرق» ميگويد: «به اعتقاد من اين تغيير رويه دو بُعد دارد؛ يك بُعد آن برميگردد به رقابتهاي جناحي و ممكن است كاركرد سياسي داشته باشد؛ يعني اينكه يك جناح بخواهد مشكلات را در آستانه انتخابات منتسب كند به جناح ديگر. يك بُعد ديگر ميتواند به لحاظ حرفهاي باشد؛ يعني مديران كشور و رسانهها به اين نتيجه رسيده باشند كه با پوششندادن اين نوع اخبار، رسانههاي خارج از كشور ميداندار ميشوند و لازم است رسانههاي داخلي آن را پوشش دهند كه اگر اينطور باشد اين اتفاق در نوع خود مثبت است و اميدواريم كه اينطور باشد، چون با ناديدهگرفتن واقعيت، واقعيت تغيير نميكند و تنها اعتماد مردم به رسانههاي داخلي از بين ميرود و در نتيجه رابطه بين دولت، ملت و رسانهها مخدوش ميشود». فريدون صديقي، استاد روزنامهنگاری نیز اين رويكرد را مثبت ميداند و دراينباره به «شرق» ميگويد: «ميتوان از دو زاويه به انتشار و پخش اتفاقاتي كه از روز جمعه به صورت پراكنده شروع شده و امروز نيز امتداد پيدا كرد و شهرهاي بيشتري وارد اين كارزار شدند نگاه كرد. از يك سو نشر و پخش اين رويداد بيشتر از سوي خبرگزاري فارس است و به نظر ميرسيد توزيع خبري كه از سوي اين خبرگزاري صورت ميگيرد آگاهانه است و دانسته و بايسته به دو دليل صورت ميگيرد؛ يك آنكه پخش خبرهاي مربوط به اين رويداد كنترل و هدايت اين تجمعها را برعهده بگيرد و بهاينترتيب پيش از اينكه شبكههاي خارج از كشور به آن بپردازند يا به آن دامن بزنند پيشدستي كند و خودش باني توزيع خبر باشد كه كار حرفهاي و درستي است، گرچه توضيحاتي كه درباره خبر منتشر ميشد بيشتر نرم بود و اشارهاي داشت به برخي شلوغيها و شعارهايي كه در برخي تجمعات تند شده بود و با اين كار پيشاپیش شبکههاي برونمرزي را خلعسلاح كرد. از سوي ديگر با اين انتخاب، به مخاطب داخل اين پيام را ميدهد كه اتفاقاتي از اين دست ميتواند قابل انعكاس باشد، گرچه عدهاي بر اين باور بودند كه چون اين اعتراضات عليه دولت است، احتمالا خبرگزاري فارس به آن پرداخته. انتشار اين اخبار به هر دليل كه باشد اتفاق مثبتي بود و در نشر خبر، رويداد، كنشها و واكنشهايي كه جامعه با آن درگير است، اعم از گزارش ميداني از يك مسابقه و يك رويداد تا تجمعهايي كه اعتراضي است بايد منتشر شود».صديقي افزود: «همزمان با فارس، سايت عصر ايران نيز منعكسكننده بخشي از گزارشها و اخبار برخي از شهرهايي بود كه در آن مردم اعتراض كرده بودند. اين اتفاق ميتواند شروعي براي اعتماد دوباره مردم به رسانهها باشد، اما اگر ادامه پيدا نكند يا به ساير رسانهها سرايت نكند و راديو و تلويزيون آن را منعكس نكند يا فقط اين دو رسانه مجوز انتشار اين اخبار را داشته باشند اعتماد ازدسترفته مردم بازنخواهد گشت. اما اگر همه رسانههای رسمي، اعم از روزنامه، خبرگزاريها و ... امكان اين را داشته باشند كه موضوع را دنبال كنند و حرف مردم و مسئولان را در چارچوب مسائل ملي دنبال كنند، اين اعتماد ازدسترفته بازخواهد گشت».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.