|

پاره نخست سه‌گانه‌ای از فاکنر

شرق: «آبادی» اثری است از ویلیام فاکنر که با ترجمه تورج یاراحمدی در نشر کتاب‌سرای نیک منتشر شده است. یاراحمدی که پیش‌از‌این «نخل‌های وحشی» و «حرامیان» فاکنر را نیز ترجمه کرده، این‌بار سراغ سه‌گانه‌ای از این نویسنده بزرگ آمریکایی رفته است؛ سه‌گانه‌ای به نام «سه‌گانه خانواده اسناپس» که «آبادی» پاره نخست آن است و خود از دو قصه به نام‌های «فلم» و «یولا» تشکیل شده است. آنها که آثار فاکنر را خوانده باشند، نام اسناپس برای‌شان نامی آشناست. فاکنر از نویسندگانی است که شخصیت‌های یک قصه‌اش در قصه‌های دیگر او هم حضور می‌یابند. این شخصیت‌ها در قصه‌ای حضوری حاشیه‌ای دارند و در قصه‌ای دیگر در مرکز قصه قرار می‌گیرند و قصه حول محور آنها می‌چرخد. در «آبادی» اسناپس‌ها در مرکز قصه‌اند. «آبادی»؛ چنان‌که در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن آمده است، «روایتی است از چگونگی راه‌یافتن خانواده اسناپس به آبادی و ریشه‌دواندن آنها» که این خود باعث رسوخ شر به آبادی است. در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی «آبادی» همچنین درباره این سه‌گانه می‌خوانیم: «روان آدمی و اثرپذیری‌اش از شرایط اجتماعی و حرص و آز برآمده از نظام اقتصادی و خواست اینکه به هر بهایی از نردبان اجتماعی- اقتصادی بالا رفت جان‌مایه این داستان‌ها است». فاکنر نویسنده‌ای است از یک‌ سو ریشه‌دار در سنت رمان قرن نوزدهمی و از سوی دیگر هم‌پیوند با ادبیات مدرن زمانه خود. او یکی از سرآمدان ادبیات مدرن است. آثار او همچنین در کهن‌ترین روایت‌های به‌جا‌مانده از اعصار قدیم ریشه دارد و نیز متأثر از تراژدی یونانی و نمایش‌نامه‌های شکسپیر است. او نه‌فقط روایت‌گر زمانه خود؛ بلکه روایت‌گر بنیادی‌ترین موقعیت‌ها و احساسات و غرایز بشری در همه زمان‌ها و در هر جغرافیایی است و اینها همه را در جغرافیای خلاقه خود که یوکناپاتافا - سرزمینی خیالی در جنوب آمریکا - نام دارد، می‌گنجاند و این جغرافیای محدود را به عرصه‌ای نامحدود بدل می‌کند. آغاز نخستین قصه کتاب «آبادی»، یعنی قصه «فلم»، حال‌و‌هوایی افسانه‌مانند دارد. صحبت از زمینی است که اکنون متروک و ویرانه است و دیگر کسی نام صاحب قبلی‌اش را به یاد ندارد. گویی صحبت از گذشته‌ای بسیار دور و گمشده در مِه است. صحبت از نخستین ساکنان زمین. فاکنر این‌گونه از زمانه خودش به اعماق اساطیر و افسانه‌ها سفر می‌کند، در عین اینکه با مسائل عینی زمانه‌اش به‌شدت درگیر است. قصه او به تعبیری قصه زمین و انسان است. پاره نخست «آبادی» چنان‌که گفته شد، از دو قصه تشکیل شده است. قصه اول، «فلم»، متشکل از سه فصل و قصه دوم، «یولا»، متشکل از دو فصل است. آنچه می‌خوانید، آغاز فصل یکم از قصه «فلم» است: «فرنچ منزبند بخشی از سرزمینی بود که خاکش از رسوبات ته رودخانه بارور شده و بیست میل آن سوی جفرسن به جانب جنوب شرق افتاده بود. میان تپه‌ها بود و دورافتاده، با حدودی مشخص و با‌این‌حال بی‌هیچ حد و مرزی، گستره‌ آن به دو شهرستان راه می‌یافت و به هیچ‌یک سر نمی‌سپرد. زمین واگذار‌‌شده و محل اولیه‌ یک کشت‌گاه عظیم بود و قدمت آن به پیش از جنگ داخلی می‌رسید که ویرانه‌های آن، بدنه‌ درب و داغان خانه‌ای عظیم و اسطبل‌ها و کلبه‌های برده‌ها که فروریخته بودند و باغچه‌هایی انباشته از علف هرز و مهتابی‌ها و تفرج‌گاه‌های آجری، هنوز که هنوز بود اُلد فرنچ‌من پِلیس نامیده می‌شد، گو اینکه حد و مرز اولیه‌ آن حالا فقط در اسناد رنگ‌باخته‌ اداره‌ ثبت اسناد در عمارت دادگاه ولایتی در جفرسن مضبوط بود و حتی برخی از کشتزارهای بارور آن دیری بود که باری دیگر تن به همان انبوهه خیزران و درخت‌زار سرو‌بن‌ها داده بود که مالک اولیِ همین زمین‌ها آنها را از این انبوهه پیراسته بود. هیچ بعید نبود که یارو خارجی بوده باشد، گو اینکه لزوما فرانسوی نبوده است؛ چون که در نظر آدم‌هایی که در پی او از راه رسیده بودند و تقریبا هر اثری از آثار اقامت او را در محل زدوده بودند، هرکسی که با ته‌لهجه‌ای بیگانه حرف می‌زد یا ریخت و قیافه‌اش یا حتی حرفه و شغلش غریب به نظر می‌رسید، فارغ از اینکه خودش بگوید اهل کجا هست، لابد فرانسوی می‌بود، درست همان‌طور که در نظر هم‌پالکی‌های شهری‌شان (اگر یارو خارجی به دلش افتاده بود که توی خود جفرسن جا بیفتد)، او هلندی به حساب می‌آمد؛ اما حالا هیچ‌کس نمی‌دانست یارو خارجی واقعا اهل کجا بوده؛ حتی ویل وارنر هم این را نمی‌دانست، با اینکه شصت سال از خدا عمر گرفته بود و بخش عمده‌ای از آن زمین واگذارشده، از‌جمله زمین و عرصه‌‌ عمارت اربابی ویرانه را صاحب شده بود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.