بشار اسد؛ پیروز واقعی خروج نیروهای آمریکایی از سوریه
تصمیم یکشنبهشب دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی از مرز ترکیه و سوریه و اجازهدادن به نیروهای ترکیه برای ورود به سوریه، این احساس را به کردها داد که مورد خیانت قرار گرفتهاند؛ اما برنده واقعی، بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه، است. اینبار داستان متفاوت است. او بدون مبارزه در حال پیروزی است. دشمنانش پیروزی را به او تقدیم خواهند کرد. در سال 2011 مردم سوریه با الهام از بهار عربی به خیابانها آمدند. اعتراضات آنها یک سال طول کشید. بعد از یک سال، به نظامیگری منجر شد. خیلی زود سوریه به زمین جنگی با حضور بازیگران منطقهای و بینالمللی تبدیل شد که در نهایت منجر به ظهور داعش شد. بااینحال کردها یکی از اقلیتهای قومی سوریه در صلح و آرامش نسبی زندگی میکردند. کردستان عراق از سال 1991 به شکل حکومتی خودمختار و مستقل اداره میشود؛ ولی استقلال این منطقه هیچگاه از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته نشده است. آنها اولین گروهی بودند که در سال 2004 علیه دمشق شورش کردند و سرکوب شدند. با شدتگرفتن انقلاب سوریه، برخی از کردهای سوریه با شورشیان همدل بودند؛ ولی اکثر آنها موضعی بیطرفانه گرفتند. مهمترین هواداران موضع بیطرفی کردهای سوری هوادار حزب كارگران کردستان (پکک) بودند. پکک سازمانی شبهنظامی در ترکیه است که از سوی ترکیه، اتحادیه اروپا و ایالات متحده بهعنوان گروهی تروریستی شناخته میشود. عبدالله اوجالان، رهبر دربند پکک، برای سالها در سوریه زندگی میکرد و عملیاتهایش را از آنجا علیه ترکیه پیش میبرد تا اینکه تهدید جنگ از سوی ترکیه، سوریه را مجبور به بیرونراندن اوجالان از این کشور کرد. پیش از انقلاب سوریه، سوریه برای نشاندادن رابطه رو به رشد اردوغان و اسد، بسیاری از هواداران پکک را به زندان انداخت؛ ولی از شانس خوب آنها، ترکیه به حامی نیروهای ضد اسد تبدیل شد. تصمیم ترکیه در حمایت از مخالفان اسد از این عقیده نشئت میگرفت که سقوط اسد ناگزیر است. این موضوع به آشتی اسد و کردهای سوری هوادار پکک منجر شد و آنها حزب اتحاد دموکراتیک را سازمان دادند. وقتی نیروهای اتحاد دموکراتیک سوریه اکثر مناطق کردنشین سوریه را در سال 2012 تحت کنترل درآوردند، اسد توجهی نکرد. این صبوری مشترک نانوشته میان نیروهای اتحاد دموکراتیک سوریه و اسد ادامه داشت و به جز چند درگیری کوچک، نیروهای حزب اتحاد دموکراتیک تلاش کردند موضع بیطرفی را حفظ کنند و وارد زدوخوردی جدی با نیروهای دولتی و نیروهای مخالف نشدند. ترکیه هم که به طور معمول علیه هرگونه قدرت کردها در سوریه بود، به این موضوع توجهی نشان نداد. در واقع آن زمان، ترکیه مشغول فرایند صلح خود با پکک بود. ولی تصویر امیدبخش بالا، دستکم برای حزب اتحاد دموکراتیک، به دلیل دو تغییر عمده در پویاییهای سیاسی بعد از 2014 پایان پذیرفت. در سوریه، گروه داعش ظهور کرد و با سازوکار خلافت در سرتاسر سوریه و عراق خود را گستراند. در ترکیه، آتشبس دوساله میان ترکیه و پکک به پایان رسید. حزب حاکم عدالت و توسعه در ترکیه با ازدستدادن آرای بسیاری از ملیگرایان ترک به خاطر فرایند صلح، در انتخابات شکست خورد و دراینحال حزب هوادار کردهای دموکراتیک خلق که از سوی ترکیه به حمایت از پکک متهم شده، به دستاوردهایی در انتخابات رسید. پسازآن با قتل مرموز دو افسر پلیس در جولای 2015، گفتوگوهای صلح به پایان رسید؛ آنهم درحالیکه چندین شهر عراق و سوریه به دست داعش افتاده بودند، مبارزان کرد سوری تحت پرچم یگانهای مدافع خلق که شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک به شمار میروند، گرد هم آمدند و کوشیدند از شهرهای خود دفاع کنند. مبارزه کوبانی، در سپتامبر 2014، به نخستين جنگ عمدهای بدل شد که در آن داعش از پیروزی بازماند.ائتلاف تحت رهبری آمریکا هم که برای مبارزه با داعش تشکیل شده بود، نمیخواست درگیر مبارزه زمینی با این گروه شود و در جستوجوی شریکی منطقهای بود. کردهای سوریه و عراق مناسبترین گزینه برای این کار بودند. کردها با کمک هوایی آمریکا مبارزه میدانی را پیش بردند. شکست نهایی داعش بدون آنها غیرممکن بود. دستاوردهای میدانی در طول جنگ با داعش به کردهای سوریه و عراق این جسارت را داد که فکر کنند وقت مناسبی برای رسیدن به آرزوهای سیاسیشان است. در عراق آنها برای استقلال کامل کردستان عراق تلاش کردند و در سوریه هم مناطق کردی شمال برای خودمختاری بیشتر کوشیدند. کردهای عراق با مخالفت کامل غرب و آمریکا از تحقق آرزوی خود بازماندند. اگرچه ترکیه روابط خوبی با احزاب کردستان عراق دارد؛ ولی حزب اتحاد دموکراتیک سوریه را شاخه سوری پکک میداند. وقتی حزب اتحاد دموکراتیک و متحدانش در نیروهای دموکراتیک سوریه، گروهی از مبارزان کرد و عرب تحت رهبری کردها، قویتر شدند، اولویت ترکیه از شکستدادن اسد به پایاندادن به خواست خودمختاری کردهای سوریه تغییر کرد. اسد و ترکیه رابطه خوبی ندارند؛ ولی هر دو طرف به این نتیجه رسیدهاند که هرگونه موجودیت طولانیمدت کردها در سوریه برای هر دو طرف بد خواهد بود. اسد تا زمانی که آمریکا بهعنوان بخشی از ائتلاف علیه داعش از کردها حمایت میکند، نمیتواند به آنها حمله کند؛ ولی ترکیه در موقعیت متفاوتی است. به نظر میرسد ترامپ چراغ سبز حمله به مناطق کردنشین سوریه را به ترکیه داده است. اسد اکنون کنترل بخش زیادی از سوریه را از نیروهای مخالف پس گرفته است؛ درحالیکه نیروهای دموکراتیک سوریه کار بازپسگیری مناطق تحت کنترل داعش را پیش بردند. بحران سوریه رو به پایان است و اسد طبق همه سناریوها پیروز است. اگر حزب اتحاد دموکراتیک سوریه برای جلوگیری از عملیات ترکیه به تسلیم کامل در مقابل اسد موافقت کند، اسد پیروز میشود. اگر ترکیه طبق فرایندی خونین کنترل مناطق کردی را در دست بگیرد، اسد همچنان پیروز خواهد بود. ترکیه نفعی در طولانیکردن جنگ سوریه ندارد. میلیونها آواره سوری در ترکیه به مسئولیت اردوغان تبدیل شدهاند و او به فکر فرستادن آنها به مناطقی است که از کردها میگیرد. اگر چنین اسکانی محقق شود، میتواند به تغییر دائمی بافت جغرافیایی سوریه منجر شود. منبع: newstateman
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.