|

احمد خرم در گفت‌وگو با «شرق»:

شرط اصلاح‌طلبان‌ در انتخابات دغدغه مردم باشد

هستي قاسمي : تحريم و انتخابات اسفندماه دو مسئله مهم پيش‌روي مردم ايران قلمداد مي‌شود. تحريم‌ها به‌قدري قدرتمند است که حتي مقامات آمريکايي نيز اعلام کرده‌اند از اين بدتر نمي‌شود! مقاومت مردم در برابر اين تحريم‌ها البته روي ديگر ماجراست. اما پرسش اساسي اين است؛ اکنون که جامعه ايران به‌ويژه طبقه فرودست در برابر فشارهاي اقتصادي مقاومت پيشه کردند، آيا با يک تکرار ديگر و به دعوت جناح‌هاي مختلف در زمين بازي انتخابات حضور خواهند يافت. بر‌اساس‌اين درباره مسائل مذکور با احمد خرم، وزير راه دولت اصلاحات و فعال سياسي اصلاح‌طلب به گفت‌وگو پرداختيم که در ادامه آن را مي‌خوانيد. ‌‌يک سال و چند ماه از خروج آمريکا از برجام مي‌گذرد و ترامپ در ماه‌هاي اخير فشارهايش عليه تهران را تشديد کرده است. ديپلمات‌هاي کشورمان تا چه اندازه توانسته‌اند آثار تحريم‌ها را خنثي کنند؟ مشکل ايران، 1+5 نيست بلکه مسئله اصلي تهران، آمريکاست. به همين دليل مسئله بايد ميان 1+1 می شود نه با 1+5. جهت تحقق اين مهم نيز بايد يک نقشه راه تهيه شود تا به‌وسيله آن بتوان به توافق برد- برد دست يافت. ايران بايد نخست با آمريکا به توافق مي‌رسيد اما ترجيح داد که همه تخم‌مرغ‌هاي خود را در سبد برجام و اروپا قرار دهد که در نهايت شرايط به وضعيت کنوني منجر شد. حال‌آنکه اگر امروز ديدمان به آمريکا بيش از هر زمان ديگري منفي است، بايد نسبت به ساير اعضاي باقي‌مانده توافق هم منفي باشد؛ زيرا اين کشورها هيچ‌يک دست‌کمي از ديگري ندارند و هرکدام به فکر منافع خود هستند. براي نمونه روسيه و چين به ايران قول داده بودند که قطع‌نامه‌ها را امضا نکنند اما هر شش قطع‌نامه شوراي امنيت را حتي زودتر از سايرين امضا کردند. بنابراين ما بايد مسئله خود را با رئيس لات‌هاي جهان حل کنیم، در غير اين صورت مذاکره با هريک از اين کشورها به تنهايي فايده‌اي ندارد؛ چراکه اخيرا رئيس‌جمهور در گفت‌وگويي با مکرون گفته بود ايران بايد نفت خود را بفروشد تا مسئله تأمين مواد غذايي و دارويش حل شود اما رئيس‌جمهور فرانسه زير بار نرفت. امروز مسئله اين نيست که آمريکا بد است و اعضاي توافق هسته‌اي خوب هستند. زيرا همه اين کشورها وقتي منافعشان تأمين نشود، گردن‌کشي مي‌کنند. بنابراين از آنجا که به نظر مي‌رسد شرايط فراهم شده، بايد نشست و مسئله را حل کرد و با رسيدن به توافق، مردم را از مخمصه کنوني خارج کرد. ورود به مذاکره اقدام درست و قهرمانانه‌ای بود که وزارت خارجه و دولت مسئوليت آن را بر عهده گرفت و توافق هسته‌اي سال 94 به‌عنوان دومين مذاکره ديپلماتيک و ارزشمند بعد از حمله روس‌ها به ايران يا قرارداد ترکمانچاي در تاريخ ماندگار شد. البته اشتباه اساسي در برجام اين بود که با مهره اصلي وارد مذاکره نشده بوديم. از اين‌رو، نخست بايد مشکل را با آمريکا حل کرد. به همين دليل هم دولت بايد ديپلماسي قوي‌تري اعمال کند. در مقطع کنوني وزير خارجه هيچ کاري جز رايزني با مقامات اروپايي و ساير کشورها نبايد داشته باشد و بايد از اين کشور به کشور ديگر سفر کند تا بتواند از طريق ديپلماسي از ميزان فشارهاي آمريکا بکاهد. در مقطع فشرده کنوني بايد يک دپيلماسي سنگين اعمال کرد تا آمريکا از موضع خود کوتاه بياييد و بتوان مذاکره کرد. اين توافق بايد برد_ برد و به نفع ايران باشد. قبل از هر توافقي نيز بايد ابتدا تحريم‌ها رفع شود و ايران با فروش نفت مشکلات خود را حل کند. عده‌اي همچنان بر اين اعتقادند اکنون به دليل وجود‌نداشتن شرايط مناسب جهت مذاکره بايد از طريق اروپا وارد شد؛ در اين صورت تاچه‌اندازه مي‌توان به نتيجه اميدوار بود؟ اروپا بارها اعلام کرد ما حتي يک بشکه نفت هم نمي‌توانيم از ايران بخريم. ازاين‌رو، ايران اکنون به چهار کشور هند، چين، کره و ژاپن نفت مي‌فروشد. در مقابل هم کالاي اساسي مورد نياز خود را مي‌خواهد که 90 درصد اين کالاها هم در اختيار آمريکاست اما اين کشور اجازه انعقاد قرارداد را به‌هیچ‌روی نمي‌دهد. بايد اذعان داشت که مشکلات ايران با فروش نفت به چهار کشور هند، چين، کره و ژاپن حل نمي‌شود. اگر اروپايي‌ها از ايران نفت خريداري کنند و يک خط اعتباري يورو باز شود، بخش عمده‌اي از مشکلات ايران حل خواهد شد اما بازهم اين يک راه‌حل موقت و کوتاه‌مدت است. زيرا اروپا از جريمه‌هاي آمريکا هراس دارد؛ چراکه اگر دو کشتي اروپايي توقيف شود، آبروي اين کشورها خواهد رفت. بنابراين بديهي است که به‌هيچ‌روي در چنين شرايطي نفت ايران را خريداري نخواهند کرد. به همين دليل ايران بايد نياز ارزي خود را از کشورهايي تأمين کند که بازرسي‌اي بر آنها اعمال نمي‌شود. ‌‌اکنون شرايط به‌گونه‌اي است که به دليل مشکلات اقتصادي، برخي بر اين اعتقادند که حضور مردم در انتخابات کمرنگ خواهد بود و اصولگرايان فاتح مجلس يازدهم خواهند شد، نظر شما چیست؟ در انتخابات مجلس تا حدي انگيزه مردم براي مشارکت فعال، محلي است. به همين دليل حضور مردم در انتخابات مجلس آينده نيز مطلوب خواهد بود. اما به هر روي، اصلاح‌طلبان حاضر نيستند تحت هر شرايطي حضور شورآفريني در انتخابات داشته باشند زيرا در صورتي که مطالبات مردم بدون پاسخ باقي بماند، روي کاهش مشارکت و رأي‌شان نيز تأثير خواهد گذاشت. به همين دليل نيز اين انگيزه بايد از سوی حاکميت در مردم ايجاد شود. اجازه حضور به چهره‌هاي سرشناس و دغدغه‌مند، زمينه را براي مشارکت حداکثري همه طيف‌هاي جامعه در انتخابات پيش‌ِرو فراهم کند. علاوه بر اين، مردم مطالبات اقتصادي دارند که عدم تحقق آن، تأثيري منفي روي جامعه گذاشته است. بخشي از جامعه ايران مطالبات سياسي دارند و بايد سخن خود را مطرح کنند اما برعکس با آنها برخورد مي‌شود. آزادي قلم، بيان و مطبوعات مسائلي است که جامعه روي آنها حساسيت دارد. به طوري که اکنون جامعه درصدي از اطلاعات خود را از شبکه‌هاي ماهواره‌اي و اجتماعي تأمين مي‌کند. به همين دليل بايد به اين مطالبات هر چه زودتر پاسخ داده شود و شوراي نگهبان نيز بايد در چارچوب خود انصاف را رعايت کند و مراقب باشد بي‌جهت با آبروي کانديدا بازي نشود. اگر اين مسائل رعايت شود، بدون ترديد مردم با انگيزه و نشاط وارد صحنه انتخابات خواهند شد. ‌‌برخی اصلاح‌طلبان معتقدند حضورشان در انتخابات بايد مشروط باشد. با توجه به وضعيت موجود حضور مشروط جريان اصلاحات در انتخابات تا چه اندازه ثمربخش است؟ سه حالت براي حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات مي‌توان متصور بود: نخست؛ شرکت‌نکردن- دوم؛ حضور بي‌قيدوشرط و سوم؛ حضور مشروط در انتخابات. حالت اول از ديد اصلاح‌طلبان مردود است. در واقع هيچ‌گاه هيچ اصلاح‌طلبي به دنبال تحريم انتخابات نبوده و نيست. انتخابات بلاشرط هم نمي‌تواند باشد زيرا همواره در انتخابات‌هاي گذشته کانديداي سرشناس و رده يک اين جريان از سوي شوراي نگهبان رد صلاحيت و در نهايت کانديداي رده چهارم- پنجم از ميان جريان اصلاح‌طلب انتخاب شدند و به مجلس راه يافتند. به همين دليل اصلاح‌طلبان هيچ راهي جز حضور مشروط در انتخابات ندارند. از اين‌رو، شرط اصلاحات بايد دغدغه و مطالبات مردم باشد. اگر به‌راستي حاکميت به دنبال برگزاري انتخاباتي پرشور است، نخست بايد اطلاعات درست و دقيق از وضعيت موجود به مردم ارائه دهد و سپس براي پاسخ به مطالبات عمومي گامي بردارد. شواري نگهبان هم نبايد در مسير بررسي صلاحيت‌ها از خط انصاف خارج شود. براي نمونه، شش ماه پس از دوره تصدي‌گري در وزارت راه و شهرسازي براي نامزدي مجلس ثبت‌نام کردم اما به دلايلي از جمله سوءشهرت ردصلاحيت شدم! سوءشهرت مفهوم بسيار سنگين و ناپسندي در ميان عموم دارد. پس از ارسال نامه‌اي از سوي بنده به شوراي نگهبان، اين نهاد طي تجديدنظري بند سوءشهرت را حذف کرد. بنابراين وقتي چنين تهمت‌هايي به افراد وارد مي‌شود، ديگر نمي‌توان انتظار داشت افراد خود و خانواده‌هايشان در انتخابات شرکت کنند. به همين دليل بايد تأکيد کرد مشارکت مشروط منطقي‌ترين و درست‌ترين تصميمي است که اصلاح‌طلبان اتخاذ کردند. ‌‌اگر سخت‌گيري‌ها کاهش پيدا کند و ما شاهد رد صلاحيت‌هاي گسترده سال 94 نباشيم، باوجود تحقق‌نیافتن مطالبات عمومي باز هم مي‌توان شاهد پيروزي اصلاحات در انتخابات پيش‌ِرو بود؟ مردم اگر سمت‌گيري مثبت را از سوي حاکميت به‌ويژه در حوزه معيشتي و اقتصادي مشاهده کنند، قطعا با انگيزه بالايي در انتخابات شرکت خواهند کرد. امروز مهم‌ترين مشکل مرم در حوزه مسکن، اشتغال و... است. وقتي اطلاعات نادرست به مردم داده مي‌شود، نبايد انتظار اعتماد و مشارکت از مردم داشت. براي نمونه در سال گذشته 750 هزار شغل ايجاد شده است. اما با يک بررسي ساده مي‌توان دريافت در مقابل، 750 هزار فرصت شغل ايجادشده در سال گذشته هم از بين رفته است. 80 درصد کارگاه‌هاي جواهرسازي در اصفهان است که اکنون 40 درصدشان در حال فعاليت هستند. بنابراين چگونه ممکن است وقتي 40 درصد کارگاه‌ها تعطيل است، نرخ بي‌کاري پايين آمده باشد؟ اگر مسئولان به سمت کاهش نرخ بي‌کاري، امنيت شغلي، حداقل ثابت‌بودن سفره مردم و... حرکت کنند، در اين صورت مي‌توان تا حدي به مشارکت عمومي و نتيجه انتخابات اميدوار بود. ‌‌به عنوان سؤال پاياني، فرض را بر اين بگيريم که شروط اصلاح‌طلبان پذيرفته شود، در اين صورت اصلاح‌طلبان با اعتماد عمومي به‌ويژه طيف خاکستري بايد چه‌کار کنند؟ در مقاطع انتخابات اگر شروط تحقق پيدا کند، بستر و ابزار تشويق و ترغيب جامعه براي حضور در انتخابات فراهم مي‌شود. اگر تصميم مردم بر عدم حضور در انتخابات باشد در صورتي که تلاش حاکميت براي بهبود اوضاع را مشاهده کنند، قطعا تجديدنظر خواهند کرد چراکه جامعه ايران بسيار منعطف است. ازاين‌رو، تصور مي‌شود اگرچه مردم در فشار به سر مي‌برند اما وقتي سمت‌گيري حاکميت و دولت برای بهبود وضعيت در حوزه داخلي و بين‌المللي را مشاهده کنند، در صحنه انتخابات حضور پيدا خواهند کرد اما ديپلماسي ضعيف و متوسط تأثير منفي روي مردم مي‌گذارد چراکه معيشت جامعه با لغو تحريم‌ها و توافقات احتمالي آتي گره خورده است. وقتي فروش نفت به کمتر از 500 هزار بشکه برسد، قطعا کشور دچار مشکل جدي مي‌شود. امروز سؤال همه بخش‌ها و طبقات جامعه ايران اين است که چه خواهد شد. مردم اکنون بيش از هر زمان ديگري نگران آينده‌شان هستند. بنابراين بايد تلاش کرد دغدغه مردم در ماه‌هاي آتي به انگيزه مثبت براي حضور در انتخابات تبديل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.