پديده موتورسواران قانونشکن را جدي بگيريم
سعيد منتظرالمهدي. نظريهپرداز حوزه آسيبهاي اجتماعي
چندي پيش در يك پيمايش ميداني از گروهي از شهروندان خواسته شد ميزان رضايت خود از رفتار ترافيكي موتورسواران را بازگو كنند. نتيجه نشان داد كه قريب 75 درصد شهروندان در حد خيلي زياد تا زياد از موتورسواران ناراضي و ناخرسندند. جالب آنجا بود كه شمار زيادي از خود موتورسواران از رفتار ترافيكي همقطاران خويش ناخشنود هستند. نيازي به گفتن نيست نارضايتي شديد شمار پرتعدادي از شهروندان از رفتار ترافيكي موتورسواران از سر اتفاق و بيدليل شكل نگرفته است بلكه ريشه در چند عامل مربوط به آن گروه دارد. برخي از آن عوامل و دلايل را چنين ميتوان فهرست كرد: نخست- شمار نهچندان كمي از موتورسواران با رفتارهاي ناهنجار و خلاف ترافيكي، نظير رانندگي در پيادهروها، اتوبانها، خلاف جهت و جز آن، نظم عمومي شهر را دستخوش اختلال و ذهن و ضمير شهروندان را مكدر و آزرده ميكنند. افزونبرآن آنان با چنين رفتارهاي خلافي زمينه بروز حادثه و تصادف را فراهم ميكنند و لاجرم خود و تعدادي از شهروندان را مصدوم و مجروح و خسارت مادي زيادي را بر خود و ديگران وارد ميکنند. دو- شماري از موتورسواران با ايجاد صداهاي ناهنجار موجب ايجاد آلودگي صوتي ميشوند و آرامش، تمركز و ايمني را از شهروندان ميستانند. سه- رفتارهاي ترافيكي شماري از موتورسواران متخلف در حد موارد مذكور محدود نمانده است بلكه آنان با تخلفات ديگري نظير - عبور از چراغ قرمز - عدم توقف در پشت خط عابر - رعايتنکردن حق تقدم - عبور از پيادهروها
استفاده از تلفن همراه به هنگام موتورسواري و انجام حركات زيگزاكي و نظير آن نظم و انضباط شهر را فرو ميكاهند و سيماي شهر را آشفته و آشوبزده ميکنند. آنان با چنين كنشهاي ناهنجار و غيرمتمدنانهاي هر ناظر بيروني را دچار بهت و حيرت و لاجرم «حيثيت عمومي» مردم فهيم و متمدن كشورمان را دچار آسيب ميکنند. چهار- شماري از موتورسواران به سبب عواملي نظير نداشتن كلاه ايمني، نداشتن مهارت كافي، رعايتنکردن شرايط تردد، سرعت و ارتكاب خلافهاي پيشگفته، حوادث دردناك و آزاردهندهاي را رقم ميزنند كه تا مدتهاي مديد پيامد ذهني و رواني آن پا برجا ميماند. بد نيست بدانيم که بالغ بر 25 درصد كل تصادفات و حوادث شهري ناشي از وسائط نقليه، مربوط به موتورسواران است و حدود70 درصد موتورسواران سانحهديده متأسفانه دچار ضربات مغزي ميشوند و شماري از قربانيان تخلفات موتورسواران، كودكان نگونبخت هستند كه مظلومانه قرباني قانونگريزي تعدادي از موتورسيكلتسواران ميشوند. پنج- از آنچه گفته شد بهسادگي ميتوان نتيجه گرفت كه رفتار ترافيكي موتورسيكلت سواران بايد بيش از پيش مورد مداقه و ساماندهي قرار گيرد. بيترديد قصور و اغماض در اين زمینه بيشازپيش جامعه را از حيث جاني، اجتماعي، رواني و مالي دچار ضرر و زيان خواهد كرد.حتما تئوري پنجره شکسته را شنيدهايد. اين تئوري ميگويد جرم نتيجه يک نابساماني است، اگر پنجرهاي شکسته باشد و مرمت نشود، آنکس که تمايل به شکستن قانون و هنجارهاي اجتماعي دارد، با مشاهده بيتفاوتي جامعه به اين امر، دست به شکستن شيشههاي ديگر ميزند و ديري نميپايد که شيشههاي بيشتري شکسته و احساس بينظمي و هرجومرج و آنارشي از يک خيابان به خيابان ديگر و در کسري از زمان در کل شهر رواج پيدا ميکند.اين اتفاق براي قانونشکنان پيامي از اين قرار را به همراه دارد که هرکاري بخواهيد مجازيد انجام دهيد؛ بدون آنکه کسي مزاحم شما شود. ماحصل اين تئوري اين است که اگر آحاد جامعه به پديدهها و ناهنجاريها (ولو کوچک)، حساسيت نشان دهند و بيتفاوت نباشند، تحولي سريع، ناگهاني و همهگير در جامعه به وجود ميآيد و در تعاقب آن جرائم بزرگتر نيز بهطور باورنکردنيای کاهش مييابد.پس بايد نسبت به جرائم و تخلفات کوچکي مانند موتورسواران قانونگريز بيتفاوت نبود و هرکس به سهم خويش اقدام كند. پليس نيز بايد در اين زمینه اقدامات بيشتري انجام داده و با کمک مردم اين پديده دردسرساز را مديريت كند؛ زیرا بيتفاوتي نسبت به آن، حتما هزينههاي بيشتري در آينده به بار ميآورد. از ساير نهادهاي ذيربط نيز انتظار داريم گامهاي بيشتري فراسو نهند و عليالخصوص رسانهها نسبت به حساسسازي جامعه و آموزش شهروندان و همچنين مطالبهگري از مسئولان اقدام كنند.بيشک ترديدي نميتوان داشت كه در اصلاح رفتار ترافيكي موتورسيكلتسواران دو گروه نقش بيشتري دارند. آن دو گروه يكي خود موتورسيكلتسواران هستند كه به پيامدها و عواقب رفتار خود بينديشند و خود را با قانون وفق دهند (همانگونه كه شماري از موتورسواران هرگز گام در راه خلاف و قانونشكني و ايجاد مزاحمت براي ساير شهروندان نمينهند و لاجرم رفتارشان تقديرآميز و ستودني است و بايد آنان تشويق شوند). گروه دوم شهروندان محترم جامعه هستند. شهروندان با انجام «فشار هنجاري» (يا آن چيزي كه در فرهنگ دينيمان امر به معروف و نهي از منكر ناميده ميشود) ميتوانند موتورسيكلتسواران متخلف را ناگزير از تندادن به قانون كنند و مطمئنا در اين خصوص پليس از رفتار متمدنانه و محترمانه و تربيتي آنان حمايت خواهد كرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.