|

ظریف در پکن اعلام کرد

نقشه راه ۲۵‌ساله رابطه ایران با چین

روح‌اله نخعی: روزهای پررفت‌وآمد وزیر خارجه ایران، در شرق آسیا ادامه پیدا می‌کند. محمدجواد ظریف بامداد دوشنبه از تهران به پکن رفت تا با مقامات این کشور دیدار کند. ظریف قرار بود روز یکشنبه، سوم شهریور، در صدر هیئتی به چین سفر کند، اما با توجه به سفر دوباره ظریف به فرانسه که در میانه نشست جی۷ انجام شد، حرکت او به چین به بامداد دوشنبه رسید. این دومین سفر ظریف به پکن در سه ماه گذشته و سومین سفرش در سال گذشته است. وزیر خارجه ایران، در بدو ورود به پکن در توییتر نوشت: «روزهای مهمی در پیش است. اینجا من نقشه راه ۲۵ ساله برای بهبود روابط ایران و چین را ارائه خواهم کرد. مقصد بعدی ژاپن و مالزی است». ظریف در بدو ورود به پکن در جمع خبرنگاران با اشاره به برنامه و اهداف سفرش به سه کشور چین، ژاپن و مالزی اظهار کرد: «برای گفت‌وگوهای دوره‌ای با چین و بحث‌هایی در مالزی و ژاپن این سفر انجام می‌شود». وی ادامه داد: «در چین درباره آخرین وضعیت برجام و منطقه صحبت می‌کنیم. همچنین ارائه برنامه ۲۵ ساله روابط درازمدت و راهبردی ایران و چین که در هفته‌ها و ماه‌های گذشته مقدار زیادی همکاری و کار مشترک در دستگاه‌های مختلف ایران روی آن انجام شده و توانستیم تصویر درازمدتی از همکاری ایران و چین را در حوزه‌های مختلف به دست آوریم. قرار است امروز این برنامه به طرف چینی ارائه شود». ظریف گفت: «در ادامه در سفر به ژاپن گفت‌وگوهای دوجانبه را ادامه می‌دهیم. این دومین سفر من در چند ماه گذشته به ژاپن است. همچنین در سفر به مالزی با توجه به تقارب دیدگاه‌هایی که بین ما و دولت جدید مالزی است نیاز است هماهنگی‌هایی برای همکاری در جهان اسلام و روابط دوجانبه انجام شود». ظریف عصر دوشنبه به وقت محلی در پکن با «وانگ یی»، وزیر امور خارجه چین، دو دور گفت‌وگو و تبادل‌نظر کرد. به گزارش ایرنا، طرفین در این دیدارها ضمن تأکید بر روابط تاریخی و راهبردی دو کشور بر توسعه و تعمیق آن در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، تجاری، فرهنگی و انرژی و سایر زمینه‌های موردعلاقه تأکید کردند. وزیر امور خارجه چین در این دیدار برجام را دستاورد مهم دیپلماسی و نماد چندجانبه‌گرایی توصیف کرد و با رد هرگونه یک‌جانبه‌گرایی، عزم چین را برای همکاری با ایران و جامعه جهانی برای حفظ این دستاورد مهم بین‌المللی یادآور شد. وانگ یی با اشاره به سومین سفر ظریف به چین در یک سال گذشته گفت که این سفرها بیانگر اهمیت روابط دو کشور است. تبادل‌نظر درخصوص مهم‌ترین تحولات منطقه‌ای، از جمله در خلیج‌فارس، شمال آفریقا و آمریکای‌لاتین از دیگر محورهای گفت‌وگوی ظریف و وانگ یی بود. ایسنا گزارش می‌دهد، ابعاد مختلف روابط دوجانبه، آخرین تحولات اجرای برجام و ابتکارات رؤسای‌جمهور ایران و فرانسه، امنیت منطقه خلیج‌فارس و تنگه استراتژیک هرمز و تحریم‌های غیرقانونی و یک‌جانبه ایالات متحده بر ضد کشورهای مستقل از جمله سرفصل‌های گفت‌وگوها بین دو وزیر خارجه بودند. سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز جمعه گذشته در مورد سفر ظریف به پکن گفته بود چین و ایران همواره در چهار دهه گذشته روابط پایدار و روبه‌رشدی داشته‌اند و وزرای خارجه دو کشور در پکن درباره موضوعات بین‌المللی و منطقه‌ای موردعلاقه دو طرف گفت‌وگو می‌کنند. گنگ شوانگ تصریح کرد پکن آمادگی دارد به منظور حفظ صلح و ثبات در خلیج‌فارس تلاش‌های مشترک خود را با ایران ادامه دهد. مقصد اول سفر ظریف به شرق آسیا، پیش و پس از تحریم‌های آمریکا، مهم‌ترین خریدار نفت ایران بوده ‌است. چین یکی از کشورهایی بود که در مرحله اول دور تازه تحریم‌های آمریکا علیه ایران، از ایالات متحده معافیت گرفته بود تا به خرید نفت ادامه دهد. بهار امسال اما آمریکا این معافیت‌ها را پایان‌یافته اعلام کرد، اما درحالی‌که بعضی از کشورهای دریافت‌کننده معافیت پیش از پایان مهلت این معافیت‌ها خرید نفت از ایران را متوقف کرده بودند، چین هنوز به خرید نفت از ایران ادامه می‌دهد. سمیر مدنی، از مدیران وب‌سایت تنکرترکرز که به رصد حرکت نفت‌کش‌ها می‌پردازد، ماه گذشته در مصاحبه با «شرق» دراین‌باره گفت: «چین تلاش چندانی هم برای مخفی‌کردن این نمی‌کند که هنوز دارد از ایران نفت وارد می‌کند. در کنار این، دولت چین هم گفته است که حفظ جریان بدون وقفه این واردات مسئله امنیت ملی انرژی آنهاست. همچنین گفته‌اند که تحریم‌های یک‌جانبه ایالات متحده را نمی‌پذیرند و البته جنگ تجاری که در جریان است هم دلیل دیگری است که آنها مخالفت خود را مؤکدا ابراز کنند. به‌جز چند تحویل بار شفاف، ما تعداد قابل‌توجهی هم نقل‌وانتقال‌های غیرشفاف را در دیگر نقاط آسیا رصد کرده‌ایم که هم ابرنفت‌کش‌های ایرانی و هم چینی در آن درگیر بوده‌اند». از نگاه کارشناسان، حمایت چین از برجام، یکی از دلایل ادامه همکاری نفتی این کشور با ایران است. چین به‌عنوان یکی از امضاکنندگان این توافق، در برهه‌های زمانی مختلف مخالفت خود با رویکرد آمریکا در خروج از توافق و اقدامات یک‌جانبه را اعلام و از توافق حمایت کرده ‌است. در آخرین موضع‌گیری رسمی مقامات چین دراین‌باره، یک روز پیش از سفر ظریف، سفیر این کشور در ایران بار دیگر تأکید کرد: «دولت چین با تحریم‌های آمریکا علیه ایران مخالف است و این تحریم‌ها نمی‌تواند بلندمدت باشد». او همچنین گفت: «ما باید به هم اعتماد داشته باشیم و همکاری‌ها را ادامه دهیم، دولت چین همواره قاطعانه با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا مخالفت کرده است و از برجام حمایت می‌کند». نمود این حمایت از سوی چین در ادامه همکاری با ایران و عدم‌ همراهی با آمریکا در تحریم‌ها اتفاق می‌افتد، اما چین، مانند فرانسه پیگیر تلاش‌های چندجانبه برای حفظ برجام یا همراه‌کردن دیگران نبوده و بیشتر تلاش‌هایش در روابط دوجانبه با ایران و آمریکا خلاصه شده ‌است؛ پکن البته از تلاش‌های پاریس در این زمینه حمایت می‌کند و این حمایت را در تماسی تلفنی بین وزیر خارجه چین و امانوئل بون، مشاور ارشد سیاست خارجی رئیس‌جمهور فرانسه نیز اعلام کرده ‌است. رابطه ایران و چین، مدت‌هاست که کم‌وبیش همین شکل همکاری را در خود داشته است و البته در سخنان مقامات دو کشور، به روابط دو تمدن چندین‌هزارساله از دوران باستان تا امروز به‌عنوان پیشینه مؤثر در روابط امروز اشاره می‌شود. رقابت سیاسی و تجاری چین با آمریکا که اخیرا و در دوران ترامپ در بخش تجاری شدیدتر و درگیرانه‌تر نیز شده، از جمله عواملی است که رابطه مثبت با ایران را برای چین بیش از پیش مطلوب کرده، اما پیش از این و در دوره‌های قبلی تحریم‌های ایران نیز تعامل با چین یکی از ابزارهای اصلی ایران در صحنه خارجی بوده ‌است. هرچند در دوره‌ای در شرایط تحریم، این تعامل تجاری با مدیریت نه‌چندان‌ بهینه در ایران باعث شد ایران تا حدی تبدیل به بازار اجناس نه‌چندان ‌باکیفیت چینی شود تا جایی که نام جنس «چینی» تا حدی به معنای نسخه کم‌کیفیت و تقلبی محصولات کشورهای دیگر، در ادبیات عامه ایران وارد شد. علاوه‌بر تعاملات تجاری و نفتی با ایران، اخیرا پروژه بزرگ «کمربند و جاده» چین که تلاشی برای احیای جاده ابریشم خوانده شده‌ است، محور دیگری به روابط بین دو کشور اضافه می‌کند. سفیر چین در یادداشتی دراین‌باره که در ایسنا منتشر شد، به سفر سال ۲۰۱۶ شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به ایران و امضای تفاهم‌نامه همکاری دراین‌باره و نیز به دیدار امسال رؤسای‌جمهور دو کشور در بیشکک اشاره می‌کند و ظرفیت‌های همکاری بین دو کشور را «بسیار فراوان» و «مکمل یکدیگر» می‌خواند. از نگاه برخی تحلیلگران، یکی از نتایج احتمالی کمربند و جاده، شکل‌دهی به مسیرها و توافقاتی برای همکاری تجاری خواهد بود که مستقل از نفوذ رقیب اصلی چین در صحنه اقتصاد جهانی؛ یعنی ایالات متحده است و این، هم برای پکن و هم برای تهران، به نظر اتفاق مطلوبی می‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.