|

اعراب منطقه به فکر اصلاح روابط با ایران

دیپلماسی ایرانی: ديروز خبری در رسانه‌ها منتشر شد مبنی بر اینکه وزیر حج عربستان در دیدار با رئیس سازمان حج و زیارت ایران از برقراری دوباره عمره برای زائران ایرانی استقبال کرده و قول داده موضوع راه‌اندازی نمایندگی ایران در سفارت سوئیس (حافظ منافع ایران در عربستان) را شخصا پیگیری کند تا به این ترتیب روند صدور روادید برای حجاج ایرانی برای ازسرگیری عمره فراهم شود. می‌توان گفت که این خبر خوب، نخستین واکنش مثبت از جانب عربستان در تعامل با ایران بعد از مدت‌ها تیرگی روابط میان دو کشور است. امروز برخی منابع اسرائیلی نیز گزارش دادند که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی به طور جدی به فکر گشودن کانال گفت‌وگو با ایران است. اگرچه هیچ‌گاه منابع اسرائیلی منبع موثقی برای تحلیل شرایط نبوده‌اند اما شواهد دیگری نیز حاکی از آن است که عربستانی‌ها به صرافت افتاده‌اند که روابط خود را با تهران اصلاح کنند. بعد از توقیف نفت‌کش انگلیسی توسط ایران، عربستان سعودی بلافاصله نفت‌کش ایران را آزاد کرد. نفت‌کشی را که به بهانه‌های واهی نزد خود نگه داشته بود و به بهانه اصلاح آن روزانه مبلغ کلانی را فاکتور می‌کرد، اما به محض اینکه نفت‌کش انگلیسی توقیف شد، عربستان فورا نفت‌کش ایران را آزاد کرد. چندین منبع آگاه به دیپلماسی ایرانی گفتند که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از دونالد ترامپ و دولت او تصور جورج بوش پسر را داشتند و در سر رؤیای رویارویی آمریکایی‌ها با ایران را می‌پروراندند و فکر می‌کردند نهایت رویارویی ایران و آمریکا جنگ خواهد بود و فقط باید منتظر جرقه‌ای بود تا این جنگ آغاز شود. سرنگونی پهپاد آمریکایی این جرقه را زد اما جنگی نشد. اتفاقی که تعجب کشورهای عربی را برانگیخت. بعد از سقوط پهپاد آمریکایی، دولت آمریکا که پیش از این دائما تهدید می‌کرد «هر گونه حمله به منافع آمریکا و متحدانش را قاطعانه پاسخ خواهد داد» لحن خود را تغییر داد و تنها تهدید کرد «هر گونه حمله به منافع آمریکا را قاطعانه پاسخ خواهد داد» که البته آن را هم پاسخ نداد. از این فراتر دونالد ترامپ از ایران تشکر کرد که به جای هواپیمای آمریکایی که 55 سرنشین داشت این پهپاد را که سرنشین نداشت سرنگون کرد. این واکنش، حیرت کشورهای عربی را برانگیخت و آنها را بر آن داشت در سیاست‌های خصمانه خود در برابر ایران تجدید نظر کنند. مسئله برای کشورهای عربی زمانی بیش از پیش متفاوت شد که بعد از توقیف نفت‌کش انگلیسی توسط ایران، آمریکایی‌ها گفتند که مسئول تأمین امنیت کشتی کشورهای دیگر از جمله انگلیس نیستند و انگلیسی‌ها خودشان به فکر کشتی‌هایشان باشند. انگلیس مهم‌ترین متحد آمریکا در جهان محسوب می‌شود، وقتی آمریکا چنین ادبیاتی را در برابر آن به کار می‌برد این پیام را به جهان می‌رساند که آمریکا برای تأمین امنیت مهم‌ترین هم‌پیمانش مسئولیتی احساس نمی‌کند، چه برسد به کشورهای عربی که در اولویت دوم متحدین آمریکا محسوب می‌شوند. در این میان عراقی‌ها در کاهش تنش میان ایران با کشورهای عرب منطقه نقش‌آفرینی مؤثری کردند. یک منبع آگاه می‌گوید بعد از آن حادثه پهپاد آمریکایی عراقی‌ها از طرف ایران به کشورهای منطقه پیام فرستادند که در صورت بروز هر گونه تنش نظامی میان ایران و آمریکا، ایرانی‌ها همه کشورهایی را که نیروهای آمریکایی در آن حضور دارند، مطابق با اصل 51 منشور سازمان ملل کشور متخاصم محسوب می‌کنند و واکنششان متوجه آنها نیز خواهد شد. در پی این تهدید بود که کویت به آمریکا پیام فرستاد که بمب‌افکن بی‌-‌52 آمریکایی را در خاک خود نمی‌پذیرد. این پیام‌های روشن را کشورهای عربی به خوبی دریافته‌اند. اماراتی‌ها برای کاهش تنش پیش‌قدم شده‌اند و هیئت‌هایی را به تهران فرستاده‌اند تا روابط دو کشور را به حالت عادی برگردانند. البته خوب می‌دانند که ایرانی‌ها چندان به حرف‌های شیرین آنها اعتماد ندارند و اگر هم در جهت حل اختلافات مطابق با قدم اماراتی‌ها گام بر‌می‌دارند، جانب احتیاط را رعایت می‌کنند. اردنی‌ها نیز رسما از جبهه تخاصم آمریکا با ایران فاصله گرفته و پیام فرستاده‌اند که از کاهش تنش با ایران استقبال می‌کنند. مصری‌ها نیز پیام داده‌اند دنبال بهبود روابط با ایران هستند. آنها در اقدامی قابل توجه از ائتلاف موسوم به ناتوی عربی خارج شدند تا این ائتلاف به سمت عقیم‌شدن بیش از پیش نزدیک شود. و حالا، این عربستان است که زمزمه‌های ترک تخاصم با ایران را سر داده است. شاید حج امسال که شاهدان می‌گویند با احترام کامل طرف‌های عربستانی از حجاج ایرانی مواجه شده است، بتواند نخستین گام‌های عملی را برای بهبود روابط این دو کشور مهم منطقه‌ای بردارد. در این صورت ممکن است «تیم B» اطراف دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا دیگر چهره‌های عربی نداشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.