تکرار فجایع و فقدان اصلی به نام مدیریت بحران
شرق: همایش «سیل سراسری ایران، ابعاد، پیامدها و اقدامات» هفته گذشته در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. در این همایش دوروزه که از سوی جمعیت امداد دانشجویی-مردمی امام علی(ع) برگزار شد، علاوه بر حضور فعال گروههای مردمنهاد شماری از استادان دانشگاهی، مدیران، حقوقدانان و چهرههای فعال در حوزه محیط زیست و اقلیم هم برای حاضران به سخنرانی پرداختند. ازجمله سخنرانان روز اول همایش محمد درویش، عضو هیئتعلمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، محسن ارسلانی، دانشآموخته دکترای دیرینه اقلیمشناسی، سیدابوالفضل میرقاسمی، کارشناس ارشد منابع طبیعی و آبخیزداری، عزیز عابسی، عضو هیئتعلمی دانشگاه نوشیروانی بابل، ناصر کرمی، اقلیمشناس و استاد دانشگاه برگن نروژ، مهدی زارع، عضو وابسته فرهنگستان علوم و عضو هیئتعلمی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله و رئوف آذری، فعال اجتماعی و کنشگر سواد رسانهای بودند. مهدی زارع سخنان خود را با اشاره به لزوم اطلاع از تاریخچه وقوع سیلابها و خشکسالیها آغاز کرد و با یادآوری عوامل مهم در شکلگیری سیلابها، پدیدههای مرتبط با بارندگیهای شدید را نیز واکاوی کرد. او در بخشی از سخنان خود، از زمینلغزش بهعنوان یکی از پدیدههای مخربی که بر اثر بارندگیهای شدید ایجاد شده بود، یاد کرد که بسیاری از مردم بر اثر آن خانه و کاشانه خود را از دست داده بودند.این استاد دانشگاه همچنین دخالت در پای دامنهها و ساختوساز در مسیلهای ظاهرا خشک را از عوامل خطرپذیر کردن مناطق توسعهیافته در سالهای اخیر برشمرد و هشدار داد درصورتیکه بارندگیهای شدید همزمان با پدیده زمینلغزش در نقاط شمالی شهر تهران همراه باشد، سیل عظیمی تهران را تهدید خواهد کرد. ناصر کرمی، اقلیمشناس و استاد دانشگاه برگن نروژ، تحلیلی بر روندهای اقلیمی وقوع فجایع طبیعی در ایران داشت و گفت: در سالهای اخیر میزان بارشها ۳۰ درصد کمتر شده است؛ اما احتمال وقوع سیل ۵۰۰ درصد افزایش یافته است. کرمی عوامل این رشد نامتوازن احتمال وقوع سیل را اینگونه برشمرد: آمارهای قبلی و تعداد وقوع سیلابها نادرست بوده و بهدرستی ثبت نمیشده است. دستکاریهای هیدرولوژیکی از قبیل ساخت سدها و افزایش دوبرابری سطح زیرکشت زمینهای کشاورزی، تغییر رژیم و نظم بارشها یا بهصورت کلی تغییرات اقلیمی، مؤلفههای جغرافیایی و مردمشناسی از قبیل اجبار به کوهپایهنشینی، فقر، موارد قومی قبیلهای و اجتماعی از جمله این عوامل هستند. این استاد دانشگاه در ادامه به تأثیر ساختارهای اقلیمی پرداخت و افزود: موج گرمایش زمینی در حال افزایش است. از طرف دیگر الگوهای بارش نیز در حال تغییر است. برای نمونه میزان اوج بارشها در حال عقبرفتن است و این مسئله منجر به تغییرات بارش در نقاط مختلف میشود.اما دومین روز همایش «سيل سراسرى ايران» در حالی چهارشنبه نهم مرداد از سوی جمعیت امداد دانشجویی- مردمی امام علی(ع) در سالن جابربنحیان دانشگاه شريف آغاز شد که پنج نفر از متولیان رسمی مدیریت بحران در نهادهای مختلف باوجود هماهنگیهای قبلی در همایش حضور نیافته یا حتی چنانچه امکان برایشان به هر علتی میسر نبود، نمایندهای نیز از طرف نهاد معرفی نکردند.طبق اعلام رسمی برگزارکنندگان همایش قرار بود در پنل مسئولان و متولیان مدیریت بحران با حضور کمال اکبری، معاون مشارکتهای اجتماعی سازمان امور اجتماعی وزارت کشور، نمایندهای از سازمان داوطلبان جمعیت هلالاحمر، سیدمحمد موسوی، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و کاهش مخاطرات بخش کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، اسماعیل نجار، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور (یا یکی از مدیران ارشد مجموعه) و هرمز ذاکری، از مدیران وزارت راهوشهرسازی برگزار شود اما درحالیکه دهها میهمان در سالن حضور داشتند و ساعتی هم در انتظار ورود سخنرانان، برنامههای از قبل هماهنگشده را تغییر دادند، خبری از شخصیتهای دولتی برای حضور در همایش نشد.در ادامه و در بخش جامعهشناسی همایش، سعید مدنی، جامعهشناس پشت تریبون قرار گرفت و گفت: مشاهداتش از روزهای سیل حاکی از سوءمدیریت و آشفتگی در مناطق سیلزده بود.مدنی گفت در سیل اخیر فرصت حضور در مناطق سیلزده را یافتم و آنجا درگیر مسائل دیگری شدم؛ سوءمدیریت و آشفتگی در این مناطق دیده میشد. اگرچه تجربه من منحصر به سیل لرستان بود اما با پرسش از دوستانم در سایر مناطق فهمیدم بقیه جاها نیز به همین شکل بوده است. این جامعهشناس با ذکر این نکته که مدیریت بحران در ایران یک مدیریت کهنه، پوسیده و کاملا نامتناسب با شرایط ایران است، گفت: وقوع زلزلهها، سیلها و ... و همچنین تجربیات متعدد نشان میدهد که این مدیریت فاقد توانایی لازم برای مداخله در بلایای طبیعی است.فاطمه قاسمزاده، روانشناس کودک و رئیس هیئتمدیره شبکه یاری کودکان کار هم در پنل روانشناسی و مددکاری اجتماعی همایش سیل سراسری ایران به ارائه نظراتش پرداخت. این روانشناس گفت: از مفهوم بحران و آشفتگیهایی که در پی آن به وجود میآید، به این نتیجه میرسیم که علاوه بر اقدامات اولیه مانند سرپناه، غذا، بهداشت و... ما نیازمند به مداخلات روانشناختی نیز هستیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.