نمایندگان مجلس دهم پاسخ میدهند
جریان سوم منشعب از اصلاحطلبان است؟
اميرمحمد حسيني: زمزمههای جریان سوم از سال 96 آغاز شد؛ وقتی که شعارهای مردم علیه دو جناح اصلی و دیرینه کشور رنگوبوی تندی به خود گرفت. از همان زمان بحثهایی حول محور عبور جامعه از دو جناح اصولگرا و اصلاحطلب شکل گرفت و حالا هرچه به انتخابات پیشروی مجلس نزدیک میشویم، زمزمههای دو سال گذشته بیش از پیش به گوش میرسد؛ از فراخوان انتخاباتی محمدباقر قالیباف به «جوانان انقلابی» تا گمانههایی درباره حضور احمدینژادیها در انتخابات مجلس. سؤالها اما هنوز پابرجاست؛ آیا حرکتهای کنونی ظرفیت تبدیلشدن به جریان سوم را دارند؟ آیا جامعه به جریانی که به لحاظ ماهوی متفاوت از دو جناح اصلی باشد اقبال نشان خواهد داد؟ درحالیکه در تاریخ 40 ساله جمهوری اسلامی دو جریان راست و چپ میانهدار عرصه سیاست کشور بودند. این سؤالها تاکنون پاسخ مشخصی نداشتهاند. هرچند تاکنون فعالان سیاسی و برخی از چهرههای دانشگاهی در این زمینه اظهارنظر کردهاند. در این بین دیدگاه نمایندههای مجلس که سابقه فعالیت حزبی دارند شاید بتواند منظر تازهای به این بحث اضافه کند؛ جایی که عبدالکریم حسینزاده، نایبرئیس فراکسیون امید، معتقد است که جریان سوم نمیتواند از دو جناح اصلی سیاسی منشعب و منفک شود. از سوی دیگر محسن کوهکن، نماینده لنجان در مجلس و از فعالان حزبی اصولگرا نیز با حسینزاده همعقیده است، هرچند با استدلالهای متفاوت. قاسم میرزایی نيكو، نماینده اصلاحطلب دماوند در مجلس، اما معتقد است جریانهای متعددی در انتخابات پیشرو نقشآفرینی میکنند و عبدالرضا هاشمزایی، از اعضای شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و نماینده کنونی تهران در مجلس، هم از جریان سومی میگوید که در صورت شکلگیری از اصلاحطلبان منشعب خواهد شد. آیا جریان سوم منشعب از اصلاحطلبان است؟
در انتخابات آتی جریانهایی از درون هر دو جناح اصلی منشعب خواهند شد قاسم میرزایینیکو، عضو فراكسيون اميد: به نظر من از درون هر دو جریان اصلی انشعابهایی به وجود میآید، اما شکلگیری جریانی که به لحاظ ایدئولوژیک متفاوت باشد، امکانپذیر نیست. ما همواره دو جریان اصلی راست و چپ داشتیم و در مقاطعی در بین این دو طیفهایی تشکیل شده است. در انتخابات اخیر با بهحاشیهرفتن رادیکالهای هر دو جریان، اعتدالیها قدرت گرفتند. البته اعتدال جریان نیست و مشی است و از موقعیت بین دو جریان اصلی سوءاستفاده میکند، اما جریانهایی که شکل میگیرند هرکدام میتوانند شاخصها و وضعیت منحصربهفردی داشته باشند. بااینحال فکر میکنم به دلیل شرایط خاص کشور نمیتوان درباره جزئیات و شاخصههای این جریانها صحبت کرد؛ بهطورمثال آقای احمدینژاد یا قالیباف برخی از این شاخصهها را دارند. توجه کنید که بهطورکلی به نظر میرسد حتی در شرایط کنونی نیز دو جریان اصلی اصولگرایی و اصلاحطلبی هم یکدست نیستند. بنابراین اگر شرایط کشور به همین شکل باشد، هرچه به انتخابات نزدیک شویم تغییرات زیادی را شاهد خواهیم بود. پیشبینی من این است که در انتخابات آتی جریانهایی از درون هر دو جبهه اصلی منشعب خواهند شد. جریان سوم از اصلاحات منشعب خواهد شد عبدالرضا هاشمزایی، عضو فراكسيون اميد: هرچند هنوز برای اظهارنظر دراینباره کمی زود است اما معتقد هستم اگر جریانی شکل بگیرد، از اصلاحات منشعب خواهد شد. مهمترین دلیل آن نیز این است که جریان اصولگرایی استقلال اصلاحطلبان را در تصمیمگیری ندارد. البته یکی از مشکلات اصلاحطلبان از نظر تشکیلاتی نبود ریاست بوده است. هرچند آقای خاتمی در سالهای گذشته این نقش را داشتند اما طیفهای اصلاحطلبی اغلب بر اساس تشخیص خود عمل میکنند. در این شرایط اگر جریان سومی در ماههای باقیمانده بتواند شکل بگیرد، جامعه به آن اقبال نشان خواهد داد. از سوی دیگر، شفافیت میتواند مهمترین شاخصه این جریان باشد. در حالی که هر دو جریان اصلی در برخی موضوعات مواضع شفاف ندارند. برای مثال، امروز مشکلات معیشتی و اقتصادی داریم. اگر جریان سوم شکل بگیرد، میتواند موانع مشکلات معیشتی و حوزه اقتصاد را مطرح کند. اینکه به چه دلیلی در این سالها ارزش پول ملی ما تا این اندازه سقوط کرده است؟ مدیریت دولتها تأثیرگذار بوده یا سیاستگذاریهای کلان در عرصه بینالمللی و به تبع آن تحریمهایی که علیه ما شکل گرفته است؟ فکر نمیکنم جریانی در شرایط کنونی این شاخصهها را داشته باشد. خیلی از کسانی که چنین ادعایی دارند، هنوز جرئت ندارند بگویند تحریم به اقتصاد کشور آسیبهای زیادی زده است و میگویند تحریم برکت بوده است. بنابراین از شاخصههای جریان سوم میتواند شفافیت در عرصههای مختلف و بهویژه اقتصاد باشد. ما حکومت تشکیل دادیم که مردم در سختی معیشت باشند؟ استقلال و آزادی عالی است ولی باید در نتیجهاش زندگی مردم در رفاه نسبی باشد. در مجموع معتقد هستم اگر جریان سومی به وجود بیاید و بتواند در انتخابات پیشِرو نقشآفرینی کند، از جناح اصلاحات منشعب خواهد شد. بستری برای شکلگیری جریان سوم وجود ندارد عبدالکریم حسینزاده،نايب رئيس فراكسيون اميد: بعد از انتخابات 96 شرایط روانی خاصی پیش آمد و عدهای هم به آن فضا دامن زدند، آن هم با استفاده از تأخیر در اجرائیشدن مطالبات مردم و با نادیدهگرفتن بسیاری از مشکلاتی که در کشور وجود دارد؛ بهطورمثال آمریکا به صورت یکطرفه از برجام خارج شد و دولت هم نتوانست در فرصتی که داشت از امکانهای خود استفاده کند. این باعث شد کسانی که به دنبال رقیبسازی برای جریانهای مختلف هستند از این فضای ناامیدی که بین مردم به وجود میآید برای خود فضای انتقادی جدیدی به وجود آورند، اما به نظر من مردم نمیتوانند اینها را از دو جریان اصلی منفک ببینند؛ بهطورمثال آقای احمدینژاد و قالیباف و در جریان اصلاحطلبی نیز کسانی هستند که این موقعیت را برای خود قائل هستند، اما آیا مردم میتوانند ریشه فعالیت آنها و تصدی مدیریتی آنها در سنوات گذشته با عنوان اصلاحطلبی و اصولگرایی را نادیده بگیرند و جایگاهی بهعنوان جریان سوم برای آنها در نظر بگیرند؟ تصور مبنایی من این است که جریان سومی شکل نخواهد گرفت، چراکه بیش از آنکه جریان سیاسی سومی وجود داشته باشد، افراد سیاسی یا هستههای تراکمی وجود دارد. به نظر میرسد هر دو جریان اصلی نیاز به بازاندیشی دارند و اينكه ناامیدی مردم در حصول مطالباتشان را آسیبشناسی کنند و خود را در شرایط فعلی کشور و جهان بسنجند. در جریان اصولگرایی مردم چقدر بین آقای احمدینژاد، باهنر، لاریجانی و اشخاص دیگری که هستند، تفاوت قائل هستند؟ یا مردم در جریان اصلاحطلبی بین آقای خاتمی، عارف و دیگر اشخاص تفاوت چندانی نمیبینند. بنابراین در این شرایط بستری برای شکلگیری جریان سومی که در دو جناح اصلی به وجود بیاید، وجود ندارد. کسانی هم به دلیل اینکه فکر میکنند راست و چپ سنتی پاسخگو نیستند و سعی در انشعاب از جریانهای سیاسی خود دارند، آسیبشناسی انجام دهند و رنسانسی منطبق با نیازهای امروز جامعه در تشکلهای خود به وجود بیاورند. جوان اصولگرا و اصلاحطلب امروز خاستگاههای فکری و نیازهای روحی، روانی و فکری و زیستی متفاوتی با کسانی که در گذشته زندگی میکردند، دارد. مشکل اساسی به نظر من، ندیدن این دنیای متفاوت و متغیر از جانب هر دو جریان سیاسی است. هر دو جریان از مردم فاصله گرفتند. البته باید به این نکته توجه کرد که مردم همواره در همه ابعاد از جریانهای سیاسی جلو بودند و ظرفیت شکلگیری جریان و نگاه متفاوتی كه از درون مردم شکل بگیرد، حتما وجود دارد. دو جریان اصلی باید به مطالبات مردم برگردند و فعالیت آتی خود را در فسادستیزی تعریف کنند. تغییرات تاکتیکی اتفاق میافتد اما جریان سوم شکل نمیگیرد محسن کوهکن، عضو فراكسيون ولايي: من به چیزی تحت عنوان جریان سوم که به لحاظ ماهوی با جریانهای اصلی متفاوت باشد، قائل نیستم. تجربه گذشته نشان میدهد هر دو جناح عمده کشور انتخابات گذشته را تحلیل و بعد برای انتخابات روبهرو برنامهریزی میکنند. یکی از موضوعات مورد بحث این است پوشش کسانی که انتخابات را در گذشته در آن مجموعه هدایت و راهنمایی کردند، به لحاظ حقیقی و حقوقی چطور بوده است. در واقع سؤال اینجاست که پوشش آنها چنددرصدی بوده؟ بنابراین هر دو جناح به سمتوسویی میروند که در نیروهای آینده خود ظرفیت این پوشش را بالا ببرند و حداکثری کنند. به این ترتیب، ساختارهایی را تعریف میکنند که پوشش را بیشتر کنند. موضوع بعدی شعار و تابلوهای انتخابات است که نقش خود را دارد. روی این موضوع نیز بررسیها و بحثهایی انجام میشود. این تغییرات از نظر پوشش صددرصدی همه نیروهای همفکر و تابلو و شعار انتخابات و نحوه ورود به انتخابات را نمیتوانیم به عنوان جریان سوم تلقی کنیم؛ باید گفت جریاناتی از گذشتهای که اتفاق افتاده است تحلیل و ارزیابی داشته باشند، موقعیت موجود را بسنجند و پیشبینیهایی برای آینده انجام دهند و از این منظر وارد انتخابات شوند. ممکن است اعضا ترمیم شود و برای مثال، نقش بیشتری به جوانان داده شود یا شعاری انتخاب کنند که جاذبه بیشتری برای مردم داشته باشد. بنابراین این تغییرات تاکتیکی است نه [تغییرات به سوی] یک جریان نوظهور به عنوان جریان سوم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.