معامله قرن؛ از تئوری تا مفهوم
حسن سیدی . دانشآموخته حقوق
«معامله قرن»؛ یک مفهوم بسیط انتلکتوئلِ (روشنبینی و نه روشنفکری بهمعنای مصطلح) فراسرزمینی بین اقلیتهای پرفشارِ دارای قدرت و ثروتی است که میتواند در هر عصر و دورهای در ذیل مفهوم شرط بقا بر پایه توافق بینابینیِ فایده - نتیجه، بروز پیدا کند که از همین دست میتوان مذاکرات جاری بین کره شمالی- آمریکا، اعراب- اسرائیل و شاید روزی جمهوری اسلامی- آمریکا را نام برد.
باید گفت با توجه به رابطه ضدسرمایهداری کره شمالی و ایران از طرفی (تأمل ایران به فرم جهانی مذاکرات دو طرف درگیر در عالیترین سطح) و وجود پایگاه قوی و پرنفوذ ایران در جهان عرب (لبنان، عراق، قطر، کویت، سوریه و یمن) و برخی جریانهای هممذهب (در عربستان و بحرین) از طرفی دیگر؛ شاید اگر ایران را جدیترین نام در ذیل مفهوم معامله قرن بدانیم، چندان هم بیراه نباشد.درباره طریق معامله اعراب- اسرائیل؛ تلآویو با توجه به حوزه نفوذ ایران در منطقه و جهان عرب، به خوبی دریافته است که برای توافقی کامل، آن هم در سطح تقسیم خاک و جریانگرفتن زندگی مسالمتآمیز، چارهای جز جلبنظر همپیمانان عربِ ایران را ندارد که البته با توجه به ساختار ایدئولوژیکمحور ایران در باب کشور فلسطین، این احتمال نزدیک به صفر مطلق است.از طرفی نگاه اسرائیل و آمریکا به سیاست فشار حداکثری از یک سو، به همراه نشاندادن چراغ سبز مذاکرات از سویی؛ قصد آنها را در تحقق مفهوم معامله قرن به معنای حقیقی آن برملا میکند. با توجه به نوع نگرشهای اسرائیل و جمهوری اسلامی و اینکه ایالات متحده هم کشوری با منافع ثابت استراتژیکِ چندلایه شناخته و تعریف میشود، پس دستکم روی کاغذ هیچ شانسی برای هیچ معاملهای متصور نیست. تا زمانی که طرفین از زاویه خود، اوضاع را رصد و تحلیل کنند، انتظار شروع باب مذاکرات یا گشایش مسائلی از این دست، به دور از عقل سلیم است.انتخاب هوشمندانه دو کشور آلمان (سفر هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان به ایران) و ژاپن (سفر شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن به ایران)؛ چینش هوشمندانهای از پازل سیاست جهانی در فرم کلان است که درصدد فتح باب گفتوگو و مذاکرات بین جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکاست؛ آلمان و ژاپنی که در طول تاریخ و از خلال جنگهای جهانی، از سرزمینهایی که با خاک یکسان شده بودند با اتکا بر خود و ارتباطگیری با جهان پیرامونیشان، قدرتهایی را ساختند که امروزه در محاسبات بینالملل شایسته توجه و احتراماند؛ دو کشور باهوشی که ثابت کردهاند چارچوبهای هر نوع مذاکره در هر روش و پرداختی را با چیرهدستی تمام بلدند! بهخصوص اولین سفر یکی از نخستوزیران ژاپن (شینزو آبه) به ایران از زمان انقلاب اسلامی که این حرکت در دنیای سیاست، خودش یک اعلام کد است! که اگر غیر از این بود، این سفر در شرایط کنونی و با توجه به اوضاعواحوال موجود بر منطقه و جهان، یک نابخردی دیپلماتیک به دور از قواره جهانی است.از طرفی بدیهی است که از منظر روانشناسیِ همگرا در دنیای سیاست، حتی جنس اعتماد جمهوری اسلامی به ژاپن، متفاوت از آلمان و دول غربی است که این مفهوم میتواند خودش راهگشای مسائل بسیاری در فتح باب گفتوگوها شود. از کجا معلوم؟ شاید اینبار این کره شمالی باشد که نظارهگر اولین گفتوگوها میشود تا اینبار از روی دست ایران، بتواند اصول مذاکره و گفتوگو را بلد شود!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.