فرمانده سابق:
سپاه مخالف ورود به حوزه اقتصادي بود
شرق: «سپاه مخالف ورود به حوزه اقتصادي بود، اما به دنبال اصرار مرحوم هاشمي وارد شد»؛ اين جمله از نخستين فرماندهان سپاه درباره چگونگي ورود اين نيروي نظامي به حوزه اقتصادي است؛ روايتي كه البته جديد نيست، اما هر بار كه بحث آن مطرح ميشود، انگشت همه به سمت مرحوم هاشميرفسنجاني نشانه ميرود. از يك طرف گفته ميشود نياز كشور به سازندگي، ورود سپاه به حوزه اقتصادي را در آن مقطع ضروري ميکرد و از سوي ديگر رئيسجمهوري وقت همواره بهعنوان مقصر و متهم در اين ماجرا معرفي ميشود. مشخص نيست اگر ورود سپاه به فعاليتهاي اقتصادي، نياز روز و درست بود، چرا عدهاي الان دنبال مقصريابي هستند و اگر اشتباه بود، چرا برايش چارهسازي نميشود؟ جواد منصوري، از نخستين فرماندهان سپاه، با بيان اينکه بسياري از سپاهيها مخالف حضور در اقتصاد بودند، به خبرآنلاين گفته است: «بعد از جنگ اين خواست دولت از سپاه بود که شما بياييد در دورهاي که جنگ نيست، با بهرهگيري از نيروهاي خود به سازندگي کشور کمک کنيد. اتفاقا خيلي از سپاهيها مخالف بودند و ميگفتند اگر ما به سمت بخش اقتصاد برويم، ممکن است توان نظاميمان افت کند؛ بااینحال مرحوم هاشميرفسنجاني بر اين مسئله اصرار داشت و اين امر اتفاق افتاد. درباره ديگر شايعههایي که عليه سپاه مطرح ميشود، سؤال اين است که مگر دستگاههاي ناظر و قانوني کشور و همچنين دستگاه رهبري و رياستجمهوري هيچ نظارتي به هيچ کاري ندارند و سپاه هر کاري دلش بخواهد، ميکند؟ آيا اين حرف قابل قبول است؟ يعني سپاه هر کاري خواسته در اين مملکت کرده و هيچ کسي نیز هيچ حرفي نزده است. آيا اين ادعا پذیرفتنی است؟ اگر اينطور باشد که خيلي حرف بدي است. اين اخبار و شايعهها بيمبناست؛ آنها ميخواهند سپاه را با فضاسازي و شايعهپراکني تضعيف کرده و از طرفي اشتباهات خود را توجيه کنند؛ بنابراين قابل اعتنا نيست». گفته جواد منصوري درست است و مرحوم هاشميرفسنجاني نیز بارها برای اين تصميم خود توضيح داده است. به گفته محسن رضايي، پس از پايان جنگ، رئيسجمهور وقت از سپاه پاسداران درخواست کرد فعاليتهاي نظامي خود را به حوزه سازندگي انتقال دهد. هاشميرفسنجاني در جايي عنوان کرده بود سپاه بايد وارد فعاليتهاي ساختمانسازي شود تا نوسازي کشور با سرعت بيشتري پيگيري شود. فاز اوليه تأسيس قرارگاه سازندگي خاتمالانبيا نیز در همين دوره آغاز شد. هاشمي اعتقاد داشت سپاه ميتواند بخش مهمي از امور اقتصادي را بر عهده گيرد. فرمانده سابق قرارگاه سازندگي خاتم نیز دراينباره ميگويد: «قرارگاه خاتم حاصل تجربياتي است که در دوران دفاع مقدس به دست آورديم و ما با توجه به شاخصهاي مهمي که در سازندگي کشور مورد نياز است، آمادهايم هرجايي که نياز به کمک براي آباداني و عمران کشور داشته باشد، به ميدان بياييم». همه مسئولان ردهبالا و حتي مياني سپاه پاسداران درباره دلايل فعاليت اقتصادي سپاه يک نظريه مشخص را مطرح ميکنند؛ آنها بارها اعلام کردهاند سپاه وارد پروژههايي ميشود که بخش خصوصي کشور توان اجرائيکردن آن را ندارد. حداقل دو فرمانده قرارگاه سازندگي خاتمالانبيا اعلام کردهاند سپاه وارد پروژههاي کمتر از صد ميليون دلار نميشود؛ ولي اطلاعاتي که در سايت رسمي قرارگاه سازندگي خاتمالانبیا قرار گرفته است، نشان ميدهد سپاه پروژههاي کمتر از صد ميليون دلار بسياري را بر عهده دارد. اولينبار محمود احمدينژاد موضوع فعاليتهاي غيررسمي و اقتصادي سپاه پاسداران را مطرح کرد. او بحث اسکلههاي غيرمجاز را پيش کشيد و اعلام کرد سپاه اسکلههايی تجاري در اختيار دارد. فرمانده سپاه پاسداران بهسرعت گفتههاي رئيسجمهور را تکذيب کرد. اسحاق جهانگيري چندي قبل درباره فعاليتهاي اقتصادي سپاه گفته بود: «دست دولت تا امروز در اقتصاد بسته نبوده است، فکر ميکنيد چه کسي به سپاه کار ميسپارد؟ مگر سپاه ميتواند براي انجام پروژه به زور متوسل شود؟ دولت کار را به آنها ميسپارد، دولت ميتواند در مقابل درخواست سپاه براي انجام پروژه «نه» بگويد، همانگونه که هميشه اين اتفاق افتاده است؛ سپاه در خيلي از جاها پروژه در دست داشته که خوب عمل نکرده و ما پروژه را گرفتهايم، در جاهايي هم بهتر از بقيه سازمانها و شرکتها کار کرده است». حسن روحاني 25 شهريورماه 92 هم درباره شايعاتي كه درباره فعاليتهاي اقتصادي سپاه وجود دارد گفته بود: «من شايعاتي را که درباره سپاه مطرح ميشود اصلا قبول ندارم که ميخواهند سپاه را رقيب مردم قرار دهند، سپاه رقيب مردم و بخش خصوصي نيست، سپاه پيمانکاري همانند پيمانکارهاي معمولي نيست و نبوده است. سپاه امروز بايد پروژههاي بسيار مهمي را که بخش خصوصي قادر به انجام آن نيست، انجام دهد. سپاه توان نيروي انساني، تجهيزات و برنامهريزي دارد. من قبلا هم با فرمانده محترم سپاه در اين زمينه صحبت کردهام. سپاه بايد بيايد در چند پروژه بزرگ ملي بار را بر دوش بگيرد و افتخار آن هم براي خودش است، کمااينکه در اين مدت 35 سال هميشه افتخارات بزرگ داشته است». احمد توكلي نماينده سابق مجلس و اقتصاددان كه يك مدل ويژه جايگزين براي ساماندهي فعاليتهاي اقتصادي سپاه دارد و بارها آن را طرح كرده هم معتقد است: «من از يک زاويه از حضور نظاميان در اقتصاد دفاع هم کردهام، قانون اساسي ميگويد ظرفيت توليدي نيروهاي نظامي در زمان صلح نبايد بيکار بماند و بايد در روند سازندگي و توسعه دخالت داشته باشند؛ يک وقت ما اين دخالت را جوري ترجمه ميکنيم که اين اتفاق ميافتد که اينها فعاليت اقتصادي انتفاعي ميکنند. يک وقت اينجور است و بانک ميزنند، شرکت پيمانکاري ميزنند و مشابه اينکه الان به اين مسير ميرويم. يک وقت مثل بعضي از کشورها ارتششان را (در خدمت توليد درميآورند. پينوشه که ما به هزارويک دليل با او خوب نيستيم، از ارتشش اينطور استفاده کرد و کار درستي بود. ميتوانيم راهي پيدا کنيم تا نيروهايي که انگيزه درست و قوي دارند براي خدمت به مردم، توانش را هم دارند و تربيتشده هستند، از آنها استفاده شود اما تبديل به کانون قدرت اقتصادي نشوند. اينجور که ميگويند همه کارها دست سپاه است حرف نسنجيدهاي است. آسمانريسمانکردن واقعيت است. حرمت ارتش و سپاه بايد حفظ شود که همه احساس تعلق کنند، همه آنها را مال خودشان بدانند و خودشان را هم مال آنها بدانند، اين خيلي مهم است، چون خطر اين وجود دارد که قدرت سياسي و نظامي با هم جمع شود و لطمات سياسي بخورد؛ به اندک آن هم بايد حساس باشيم. معني آن اين نيست که سپاه همهچيز را در دست دارد. برآوردهايي که در ذهن من است کمتر از ۱۰ درصد است. ولي چون براي ما خود وجود سپاه و سازمانش، ارتش و سازمانش اهميت دارد که ملي تلقي شوند، بايد حساس شويم که راه بهتري انتخاب شود». راه بهتر از نگاه توكلي اين است: «به آنها پروژه داده شود و به عنوان پيمانکار به آنها نگاه نکنيم». آنچه توكلي ميگويد به ايده اوليه هاشميرفسنجاني هم بسيار نزديك است. او در گفتوگويي با سايت انتخاب گفته بود: «ما سد کرخه را که خاکريزي عظيم و بيسابقه داشت، به سپاه داديم که آن همه ماشينآلات در جنگ داشت. بولدوزرها، کاميونها، لودرها، جرثقيلها را براي خاکريزي سد کرخه آوردند و خيلي آسان و زود کار را انجام دادند. ما طبق قانون اساسي عمل کرديم و آنها خيلي سريع عمل کردند اما مالک نبودند». بعد هم گفته بود: «سبک فعلي را قبول ندارم که آنها تبديل به رقيبي در مالکيت شوند». در آخرين روز ديماه سال گذشته امير حاتمي، وزير دفاع جمهوري اسلامي، به روزنامه ايران گفت که مقام معظم رهبري به ستاد کل نيروهاي مسلح ايران مأموريت داده تا واگذاري بنگاههاي اقتصادي «غيرمرتبط» در سپاه پاسداران، ارتش و وزارت دفاع را پيگيري کند. به گفته او، فعاليتهاي نيروهاي مسلح تنها در حوزه «سازندگي» از جمله فعاليتهاي قرارگاه خاتمالانبياي سپاه پاسداران، بر اساس نياز دولت ادامه پيدا خواهد کرد. اما محمدصالح جوکار معاون پارلماني سپاه با طرح اين پرسش که منبع سخنان وزير دفاع چيست، گفته بود: «سپاه اصلا فعاليت اقتصادي ندارد که انتفاعي براي آن داشته باشد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.