ارتقاي بهداشت جهاني در گرو برابري جنسيتي
تدروس آدانوم گبريريسوس، وزير امور خارجه سابق جمهوري دموکراتيک فدرال اتيوپي و مديرکل سازمان بهداشت جهاني، در يادداشتي مشترک با خانم سنيت فيسهه، استاد رشته زنان و زايمان دانشگاه ميشيگان و مشاور مديرکل سازمان بهداشت جهاني که هفته گذشته در ژنو منتشر شد، به اهميت برابري جنسيتي در ارتقاي بهداشت در سراسر جهان پرداختهاند. بخشهايي از اين يادداشت را ميخوانيم. از ابتداي سال جاري ميلادي ما به بسياري از نقاط سفر کردهايم؛ از افغانستان و پاکستان که کارکنان خدمات بهداشتي براي رساندن واکسن فلج اطفال به کودکاني میکوشند که با توفان برف و بوران دستوپنجه نرم ميکنند تا کيوي شمالي (استاني در شرق کنگو) که مقامات آن سعي دارند يکي از مرگبارترين موارد شيوع ابولا در تاريخ را متوقف کنند. زنان 70 درصد از اين کارکنان خدمات بهداشتي و ديگر کارکنان اين بخش در سراسر جهان را تشکيل ميدهند. بااينحال گزارش تازهاي که سازمان مستقل «بهداشت جهاني 50/50» در آستانه برگزاري روز جهاني زن در سال جاري منتشر کرد، نشان ميدهد که مردان در مشاغل مديريتي بخش بهداشت سهم غيرمتناسبي دارند و از دستمزدها به ميزان غيرمتناسبي نصيب ميبرند. ما که بخشي از دوران حرفهايمان را به جمعآوري نيرو از کارکنان زن بهداشت گذراندهايم که مرگومير ناشي از ايدز، مالاريا و سل را در اتيوپي به نصف رساندهاند، قدر مشارکت زنان در بهداشت عمومي را ميدانيم. به همين دليل است که سازمان بهداشت جهاني اکنون براي اولينبار در بخش مديران ارشد از تعادل جنسيتي برخوردار است. همچنين بعد از ايجاد برابري جنسيتي در مقامات ارشد سازمان، براي ايجاد اين توان در دفاتر منطقهاي و ايالتي تلاش خواهيم کرد. برابري جنسيتي، هم عملي است و هم مسئلهاي اخلاقي. حضور زنان بيشتر در مشاغل مديريتي تغييرات مثبتي در يک سازمان ايجاد ميکند و سبب بهبود عملکرد، نوآوري، خلاقيت، انعطافپذيري و روحيه بالاتر ميشود. اين امر سرمشقها و سيستمهاي پشتيباني غيررسمي را پديد ميآورد که زنان از لحاظ تاريخي در محل کار فاقد آن هستند. همچنين باعث ميشود رفتارهاي مخرب مانند آزار و اذيت جنسي در محيط کار تحمل نشود. اما جنسيت يک عامل تعيينکننده مهم در امر بهداشت جامعه است و اين امر برابري جنسيتي در بخش سلامت را به يک جزء ضروري براي رسيدن به اهداف موسوم به «سهگانه براي ميليارد» سازمان بهداشت جهاني بدل ميکند. هدف سازمان اين است که اطمينان حاصل کند که تا سال 2023، يک ميليارد نفر بيشتر از امروز دسترسي کامل به مراقبتهاي بهداشتي، حفاظت بيشتر در موارد اضطراري بهداشتي و سلامت و بهداشت عمومي بهتر دارند. ما از جمله ميدانيم که جنسيت - به معني هنجارها، نقشها و انتظارات اجتماعي برساخته براي مردان و زنان- اثر مهمي در اين دارد که فرد چقدر در معرض شرايط ناسالم يا رفتارهايي که حفاظت بهداشتي را ايجاب کند، قرار ميگيرد. همچنين ميدانيم که تبعيض مبتنيبر جنسيت ميتواند تأثير قابلتوجهي در ارائه خدمات بهداشتي داشته باشد. بهعنوانمثال «بهداشت جهاني 50/50» دريافته است درحالحاضر سرپرستي بيش از 70 درصد از سازمانهاي بهداشتي برعهده مردان است و در 40 درصد از سازمانهاي بررسيشده، زنان کمتر از يکسوم از مقامات ارشد را برعهده دارند. کمتر کسي هم از دانستن اين واقعيت تعجب ميکند که زنان شاغل در اين سازمانها به طور ميانگين به ميزان متوسط 13.5 درصد کمتر از همتايان مرد خود درآمد دارند. متأسفانه اين يافتهها با آنچه در بخشهاي اداري خصوصي و دولتي ميگذرد، سازگاري دارد، اما اين نابرابريها هنگامي که وارد بخش بهداشت جهاني ميشود، با توجه به نقش آن در حفظ رفاه و حقوق همه مردم در همهجا، جنبهاي نگرانکنندهتر مييابد. بر اساس تجربه سازمان بهداشت جهاني، ميدانيم برابري جنسيتي به طور خودبهخودي شکل نميگيرد. دستيابي به آن نيازمند تغييرات عمدي و سازماني مستقيم است. ازاينرو، استراتژي جديد سازمان که معطوف به مأموريت «هيچکس را پشتسرنگذاشتن» برنامه توسعه پايدار است، بر برقراري تعادل جنسيتي و برابري حقوق در همه مؤسسات تابعه تأکيد دارد. اما هدف بزرگتر اين است که از تلاشهاي کشورهاي عضو در جهت خدمت به مردم و زندگي و سلامت آنها حمايت شود. براي اين منظور، سه اولويت بايد در همه سطوح در نظر گرفته شود. اول، بايد اطمينان حاصل کنيم که تجزيهوتحليل جنسيتي در تمام راهبردهاي بهداشتي و برنامهها لحاظ شود. دوم، ما بايد شکاف مديريت و پرداخت ميان مردان و زنان را در بخش سلامت پر کنيم. سوم اينکه بايد به شفافيت و پاسخگويي در سازمانهاي بهداشتي، از جمله در زمينه برابري جنسيتي متعهد باشيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.