|

اصلاح قانون انتخابات در مرکز توجه

شرق: دیروز «لایحه اصلاح قانون انتخابات» یا به بیان برخی لایحه جامع انتخابات در هیئت دولت تصویب شد. به گفته رئیس‌جمهوری این لایحه هفته آینده به مجلس ارسال خواهد شد. وزیر کشور نیز بعد از نشست هیئت دولت در میان خبرنگاران گفت: «در مورد این لایحه پیش از این با مرکز پژوهش‌های مجلس، کمیسیون شوراها (و امور داخلی کشور) و شورای نگهبان هماهنگی لازم انجام شده است». قانون‌گذاری در زمینه انتخابات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و جزئی‌ترین نکات می‌تواند در آینده، به روندها و سنت‌های مثبت یا منفی بدل شود. بر همین اساس قضاوت تحلیلی و علمی از لایحه دولت را باید به انتشار کامل آن موکول کرد اما با نگاهی به صحبت‌های دیروز روحانی و رحمانی‌فضلی می‌توان تا حدودی با این لایحه آشنا شد. نکته قابل توجه دیگر اینکه به ‌موازات کار دولت، نمایندگان نیز در حال پیش‌بردن طرحی به منظور استانی‌شدن انتخابات مجلس هستند و حتی چندی‌پیش سخنگوی شورای نگهبان نیز از لزوم اصلاح قوانین ناظر بر انتخابات گفته بود. ‌‌‌ روحانی: نکات روشنی درباره احراز صلاحیت رئیس‌جمهوری دیروز در هیئت دولت، به فراخور تصویب لایحه جامع انتخابات دوباره گریزی به انتخابات ریاست‌جمهوری 96 زد و گفت: «حوزه‌های انتخابیه به لحاظ سرعت در دریافت آرا از مردم دچار کندی‌هایی هستند اما نباید تاوان آن را مردم بدهند؛ همان‌طور که در انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری دو تا سه میلیون نفر از مردم نتوانستند رأی خود را بدهند درحالی‌که برخی از آنها بیش از سه ساعت در صف ایستاده بودند و این نشان می‌دهد که حضور در انتخابات برای مردم اهمیت دارد». به گفته حسن روحانی مردم همواره نسبت به انتخابات امیدوار هستند و اگر از نهاد یا فردی گلایه‌مند هستند، امید دارند که چند سال دیگر فردی بهتر را برمی‌گزینند. تفکیک دو نقش «اجرا» و «نظارت» در امر انتخابات يكي از عناصر اين لايحه بود كه مورد توجه رييس‌جمهوري قرار گرفت؛ «یکی از مشکلات این است که گاهی اجرا بخواهد در کار نظارت دخالت کند یا نظارت قصد دخالت در کار اجرا را داشته باشد که در این لایحه به خوبی پیش‌بینی شده است». او دیگر نکته مهم این لایحه را تأثیر آن بر احزاب عنوان کرد: «در این لایحه نقش احزاب پررنگ شده است و اگر همین‌طور که هست به تصویب برسد، آنها می‌توانند در انتخابات حضوری چشمگیر داشته باشند و در برخی از مناطق مردم می‌توانند به لیست احزاب رأی بدهند». یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات انتخابات ایران «صلاحیت» نامزدان مناصب انتخابی است. رئیس‌جمهوری دیروز در این مورد گفت: «راجع به احراز صلاحیت‌ها نکات روشنی در این لایحه آمده است که می‌تواند به نگرانی‌هایی که در این زمینه وجود دارد، پایان دهد... در این لایحه نهادهایی که باید اطلاعات لازم را به بخش نظارت ارائه کنند، به خوبی مشخص شده که چه اطلاعاتی و به چه صورت باید باشد و نیز شفافیت مسائل مالی در تبلیغات و نحوه تبلیغات هم برای حفظ حقوق افراد مشخص شده تا مردم اعتمادشان نسبت به انتخابات بیشتر شود». او در ادامه به بحث شفافیت پرداخت و گفت: «همه باید بدانند که حساب مالی مسئولان و نهادهای مختلف چگونه و به چه میزان است». رئیس‌جمهوری با اشاره به شفافیتی که در بودجه به‌وجود آمده، «مردم» را «بهترین ناظر برای امور کشور» و «بهترین راه‌ برای مبارزه با فساد» عنوان کرد. به این ترتیب بود که او در نهایت از لزوم الکترونیک‌شدن دولت سخن گفت؛ «اگر همه چیز از طریق دیجیتال و دولت الکترونیک انجام شود، بسیاری از مفاسد از بین خواهد رفت». ‌‌‌ وزیر کشور: قوانين انتخابات تجميع شده وزیر کشور در جمع خبرنگاران مجددا درباره این لایحه توضیحاتی داد. بنابر گفته‌های رحمانی‌فضلی، این لایحه در سال 95 از سوی وزارت کشور به دولت ارائه شد؛ اما با توجه به ابلاغ سیاست‌های کلی از جانب مقام معظم رهبری، این لایحه برای تطابق با سیاست‌های کلی دوباره به وزارت کشور رفت.وزیر کشور نیز مانند رئیس‌جمهوری چند خصوصیت مهم این طرح را برشمرد: «از‌جمله مشخصات این لایحه، تجمیع انتخابات است؛ زیرا ما قوانین مختلفی داشتیم و هر انتخابات را با یک قانون اداره می‌کردیم». رحمانی‌فضلی در ادامه به نکته‌ای اشاره کرد که پیش‌تر در صحبت‌های حسن روحانی هم وجود دارد: «در این لایحه احراز صلاحیت‌ها تعریف دقیق‌تری شد تا افرادی که دارای صلاحیت‌های کلی هستند، بتوانند شرکت کنند. تبلیغات، شفافیت‌های مالی، نظارت، چگونگی اجرا و نقش وزارت کشور از‌جمله مسائلی بودند که در این لایحه به آنها پرداخته شد». او در مجموع لایحه اصلاح قانون انتخابات را لایحه «نسبتا جامع و خوبی» توصیف کرد. وزیر کشور امیدوار است که انتخابات مجلس پیش‌رو در سال 98 بر‌اساس قانون جدید برگزار شود. ‌‌‌ طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس چه شد؟ چند وقتی است که طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس، در دستور کار نمایندگان قرار گرفته است. نسبت «طرح» نمایندگان با «لایحه» دولت از‌جمله نکاتی بود که خبرنگاران از رحمانی‌فضلی پرسیدند. او در جواب گفت: «با توجه به اینکه دو فوریت لایحه [طرح] استانی‌شدن انتخابات در مجلس تصویب شده است؛ بنابراین نیازی ندیدیم در این لایحه آن را بیاوریم». رحمانی‌فضلی ادامه داد: «دولت درباره استانی‌شدن انتخابات قبلا نظرش را اعلام کرده و موافق این موضوع است». پیش‌از‌این «شرق» در گفت‌وگویی با مهدی مختاری متخصص فرمول‌های انتخاباتی درباره استانی‌شدن انتخابات مجلس گفت‌وگو کرده بود. او از منتقدان سرسخت استانی‌شدن انتخابات به شیوه فعلی است. مختاری سابقه همکاری با وزارت کشور، نهاد ریاست‌جمهوری و مرکز پژوهش‌های مجلس را در زمینه طرح‌ها و لوایح مربوط به انتخاب دارد. همان‌طور که او پیش‌تر گفته بود، در لایحه اخیر با وزارت کشور همکاری نکرده؛ اما از طریق معاون حقوقی رئیس‌جمهور پیشنهادهای خود را مطرح کرده است. او با وجود موضوع‌گیری‌های مسئولان وزارت کشور بر این باور است که دولت با استانی‌شدن انتخابات مجلس به‌هیچ‌عنوان همدل نیست و این‌گونه اظهارات وزارت کشور بیشتر به پای بی‌تفاوتی وزارت کشور در این زمینه گذاشته شده است. فرمول انتخاباتی ایران اکثریتی دو‌ دوری است. مختاری اصل طلایی فرمول‌های انتخاباتی را این‌گونه توضیح داده بود که در نظام‌های اکثریتی هر قدر حوزه بزرگ‌تر شود، ناعدالتی نیز بیشتر می‌شود. به‌این‌ترتیب است که او آفت‌ها و تالی‌های فاسد استانی‌شدن انتخابات مجلس در ایران را توضیح داد. مختاری با برشمردن آفت‌های استانی‌شدن انتخابات مجلس در فرمول اکثریتی، بدیلي به ریاست‌جمهوری پیشنهاد داد تا در لایحه جامع انتخابات لحاظ شود؛ استفاده از فرمول «ترکیبی». جزئیات لایحه امروز هیئت دولت مشخص نیست و هنوز معلوم نیست که آیا دولت با پیشنهاد مختاری موافقت کرده یا خیر. با‌وجود‌این نمایندگان موافق استانی‌شدن و مسئولان وزارت کشور مواضع همدلانه‌ای در قبال یکدیگر گرفته‌اند و هم‌زمانی طرح مجلس و لایحه دولت را در کل مشکل‌ساز نمی‌دانند. برای نمونه میرزایی‌نیکو در روزهای نخست دی درباره مغایرت‌نداشتن این دو، گفته بود: «پیش از اینکه طرح اصلاح قانون انتخابات در دستور کار کمیسیون قرار گیرد، طرح طبق پیش‌نویس خام لایحه دولت تدوین شد؛ بنابراین تمام محورهای لایحه را در آن رعایت کردیم؛ بنابراین تمام پازل‌های طرح قابل هم‌گرایی با لایحه دولت است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.