سازوکار سوئیسی و تلاشهای اروپا
پیش از راهاندازی سازوکار مالی اتحادیه اروپا خبر از سازوکار جدیدی رسیده؛ سازوکار ویژه سوئیسی. روزنامه «فایننشالتایمز» چاپ لندن از آمادگی سوئیس برای سازوکار ویژه خود با ایران خبر داده و نوشته که سوئیس در حال راهاندازی سازوکاری است تا به شرکتهایش اجازه دهد کالاهایی مانند غذا، دارو و خدمات پزشکی را از طریق یک کانال پرداخت به ایران بفروشند. وزارت دارایی سوئیس به فایننشالتایمز گفت که این کشور آماده ایجاد این کانال ویژه پرداخت در کوتاهترین زمان است، اما نمیتواند تاریخ راهاندازی آن را مشخص کند. همچنین رایزنیها با مقامهای آمریکایی، ایرانی و شرکتهای سوئیسی هنوز در جریان است. شرکت داروسازی سوئیسی «روشه» هم اعلام کرده که از رایزنیها درباره راهاندازی یک کانال مالی جایگزین برای کالاهای بشردوستانه (با ایران) مطلع است، اما قادر به اظهارنظر بیشتر دراینباره نیست. این اولین سازوکاری خواهد بود که از موافقت واشنگتن پس از بازگرداندن تحریمهایش علیه تهران برخوردار میشود. پیش از این ساکنان کاخ سفید مواضع تندی علیه سازوکار مالی اتحادیه اروپا اتخاذ کرده بودند. از سوی دیگر تحریم کالاهای بشردوستانه علیه ایران از موضوعات مورد مناقشه بین تهران و واشنگتن بوده است. وزیر خارجه ایران تأکید کرده که آمریکا با تحریمهای خود مانع واردات کالاهای اساسی به ایران میشود. از سوی دیگر مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا هم که چنین اقداماتی را انکار میکرد، در مصاحبهای با نیوزویک گفت که ایران باید تصمیم بگیرد که آیا میخواهد مردمش غذا بخورند یا نه. گامهای عملیاتی و صیانت از برجام در این شرایط هشدارهای ایران به اروپا ادامه دارد؛ عباس عراقچی اینبار در دیدار با مقامات فنلاندی گفته است: «حمایت سیاسی اروپا ارزشمند است، ولی کافی نیست. کشورهای اروپایی باید برای صیانت از برجام گامهای عملیاتی بردارند». این در حالی است که فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از راهاندازی سازوکار مالی تا پایان سال جاری میلادی خبر داده. به گزارش «ایسنا»، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران هم در ملاقات با برخی مقامات فنلاندی، از جمله قائممقام و معاون سیاسی وزارت خارجه این کشور با اشاره به اهمیت برجام در رهگذر توسعه و گسترش همکاریها و مبادلات با کشورها، گفت: «سرنوشت برجام که یک دستاورد بزرگ دیپلماسی و امنیتی است، در نتیجه خروج دولت آمریکا با چالش و خطر جدی روبهرو شده. دولت آمریکا با این اقدام نهتنها برجام، بلکه استقلال و حاکمیت کشورها و تلاشهای جهانی ناظر بر عدم اشاعه را، تضعیف میکند». عراقچی ادامه داد: «سیاست تحریم، سیاستی شکستخورده است. ایران سالها با تحریم زندگی کرده و حتی در شرایط تحریم به پیشرفتهای قابلتوجهی دست یافته است. زبان احترام باید جانشین زبان تحریم و تهدید شود. در راستای دستیابی به سازوکارها و راهحلهای مناسب برای حضور و فعالیت شرکتهای فنلاندی، مخصوصا شرکتهای متوسط و کوچک در ایران، تلاشهای بیشتری صورت گیرد». مقامات فنلاندی هم در این دیدارها مواضع اروپا در قبال برجام را تکرار کردند. آنها با تأکید بر حمایت کامل کشور متبوع خود از برجام بهعنوان یک دستاورد بزرگ سیاسی، دیپلماتیک، چندجانبه و امنیتی، اعلام کردند دولت فنلاند مصمم به توسعه همکاریها با ایران است و شرکتهای فنلاندی کماکان علاقهمند به حضور در بازارهای ایران و توسعه همکاریهای خود در ایران هستند، ولی در انتظار ایجاد شرایط مناسب از سوی اتحادیه اروپایی هستند. فنلاندیها اعلام کردند: «دولت فنلاند در تلاش است تسهیلاتی را برای شرکتهای کوچک و متوسط فراهم كند». بهنتیجهنرسیدن سازوکار، به معنای خروج از برجام نیست اقدام ایران در صورت عملیاتینشدن سازوکار مالی اتحادیه اروپا سؤال دیگری است که در این شرایط مطرح است. رئیس شورای راهبردی سیاست خارجی درباره اینکه اگر به هر دلیلی سازوکار مالی توسط اروپاییها به نتیجه نرسد، ایران چه تصمیمی را اتخاذ میکند؟ گفت: «ما باید کار خودمان را ادامه دهیم». خرازی در پاسخ به این سؤال که این یعنی در این شرایط از برجام خارج میشویم؟ تأکید کرد: «نه این به معنای این نیست که از برجام خارج میشویم، در این صورت، بستگی به تصمیم مقامات عالی کشور دارد. در شرایط خاصی که اروپاییها کاملا تعهدات خود را نقض کرده و دنبال نکنند، ایران چه کاری خواهد کرد». سیدکمال خرازی درعینحال تأکید کرد: «البته در این زمینه طراحیهایی را انجام دادهاند و بنابراین در قبال نقض تعهدات ساکت نخواهند نشست، همانطور که در قبال نقض تعهد آمریکا ساکت ننشستند». او درباره اینکه با توجه به وعده اروپاییها تا چه اندازه امکان عملیاتیشدن یا نشدن سازوکار مالی (SPV) وجود دارد هم گفت: «عملیشدن سازوکار بستگی به اراده اروپاییها دارد، آنها تا به حال گامهایی را برداشته و در صحنه گفتمان و اقدامات سیاسی کارهای خوبی را انجام دادهاند، منتها موقعی این کارها قابلتوجه است که اجرا شود. اروپاییها قول دادند SPV را اجرائی کنند، طبیعتا بايد این کار را انجام دهند و اگر نشود، باز تخلفی از طرف اروپاییها و نقض تعهدات آنهاست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.