زمانبندی فاجعهبار بازداشت مدیر هوآوی
ترجمه: روحاله نخعی
برای یک لحظه تصور کنید ایوانکا ترامپ از هواپیمایی در «چکلپکک» پیاده میشود و مأموران امنیتی هنگکنگ به سراغش میآیند. او را به زندان میبرند و شش روز تا پیش از استماع وثیقه نگهش میدارند؛ چون همسایهشان، چین، خواستار استرداد اوست، برای بازجویی درباره روابط تجاریاش، مثلا با تایوان. این اتفاق هم درست در همان روزی میافتد که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، آن سوی اقیانوس بر سر میز شامی دوستانه با دوست خوبش، دونالد ترامپ مینشیند تا ترتیب آتشبس یک جنگ تجاری ناامیدکننده را بدهد. این چندان از سناریویی که حالا در کانادا اجرا میشود، دور نیست. بازداشت منگ وانژو به شکلی مبهوتکننده بدموقع بود که درست در لحظه شام شی با دونالد ترامپ در بوئنوسآیرس اتفاق افتاد. منگ مدیر ارشد مالی و دختر عزیز رن ژنگفی، بنیانگذار غول الکترونیک چین، هوآوی است و بازداشت او حداقل از شش طرف چنین بدیای دارد. رن یکی از اعضای حلقه نزدیک مشاوران معتمد رئیسجمهور شی است، در کنار جک ما، بنیانگذار علیبابا. واکنش بلافاصله چین به دستگیری منگ، سریع و قطعی بود: او باید آزاد شود؛ به همین راحتی. از نظر آنها او مرتکب هیچ خطایی نشده است. درحالیکه کانادا هنوز بیشتر جزئیات دستگیری او را مخفی نگه داشته است، هوآوی گفته او با اتهاماتی در نیویورک مواجه است که از سوی مقامات دادستانی ایالات متحده. والاستریت ژورنال گزارش داده که دادستانی در حال تحقیق روی این شرکت درباره نقض احتمالی تحریمها علیه تجارت با ایران است. توجه داشته باشید که چین در کنار تمام دیگر اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد، از امضاکنندگان توافق هستهای است که مانع ساخت سلاح هستهای توسط ایران میشود و در ازای عادیسازی روابط تجاری و اقتصادی با دیگر امضاکنندگان توافق است. چین هم مانند همه امضاکنندگان دیگر به جز ایالات متحده، عمیقا به این توافق پایبند مانده است؛ البته، دونالد ترامپ ایالات متحده را از این توافق بیرون کشید و سپس درخواست کرد همه کشورهای دیگر به تحریمهای جدید که به سر جایشان برگردانده بود، احترام بگذارند. اما بهسختی میتوان درباره اینکه کل ماجرای منگ از چند جهت بد است، اغراق کرد. سؤالهایی هم هست که لازم است یک نفر به آنها جواب دهد. بیایید با خود دونالد ترامپ شروع کنیم. آیا او میدانست که خانم منگ در آستانه بازداشتشدن است؟ آیا میدانست که حتی ممکن است این اتفاق بین نوشیدنی و دسری که با رئیسجمهور شی مشغولش بود، بیفتد؟ اگر او این را نمیدانست، میشد یک نفر، مثلا انتخاب شخصی او برای سرپرستی دادستانی، متئو ویتاکر، دستکم وقتی داشت آخرین اخبار تحقیقات مالر را در گوش ترامپ میگفت، اشاره کوچکی به این موضوع کند؟ (مشاور امنیت ملی ایالات متحده، جان بولتون در مصاحبهای با انپیآر در روز پنجشنبه گفت که از قبل از این بازداشت خبر داشته؛ اما نگفت که آیا رئیسجمهور هم خبر داشته یا نه).مسئله بعدی مسئله اولویتهاست. دقیقا چه چیز برای ترامپ مهمتر است؟ آیا پایاندادن به چیزی مهمتر است که میرود تا جنگ تجاری توانفرسایی با چین باشد و همین حالا هم در حال لهکردن بازارهای سهام آمریکا، چین و دنیاست و معیشت میلیونها کشاورز و کارگر کارخانه آمریکایی را تهدید میکند؟ پس از آن هم این سؤال از راه میرسد که آیا یک جنگ تجاری تمامعیار ممکن است ایالات متحده را وارد دوره رکود کند؟ در اواخر دوره رئیسجمهور قبلی جمهوریخواه هم سختیهای اقتصادی، با دلایلی متفاوت پیش آمدند که بیرونکشیدن ملت از آن بحران، به گردن دشمن دموکرات ترامپ، باراک اوباما، افتاد. البته قطعا ایالات متحده دغدغههایی واقعی درباره هوآوی دارد. این شرکت مدتها در صدر فهرست شرکتهای چینی قرار دارد که مشکوک به سرقت اموال معنوی است. تجهیزات این شرکت هم برای استفاده رد شدهاند. براساساین که ممکن است برای جاسوسی از آنها استفاده شود؛ اما این نمونه خاص پیشرو ظاهرا به ایران مربوط است و زمانبندی دستگیری خانم منگ دستکم بسیار نابهنگام بوده است. یکی از سخنگویان هوآوی گفته: «هوآوی از همه قوانین و مقررات مربوط در محل عملیاتش تبعیت میکند که شامل قوانین و مقررات تحریم و کنترل صادرات سازمان ملل متحد، ایالات متحده و اتحادیه اروپا است». در نهایت، سؤال مرکزی این است که آیا اولویت اصلی ترامپ این است که تضمین کند دستاورد اصلی سیاست خارجی اوباما، توافق تجاری ایران، برای همیشه ضربه خورده تا ثابت شود اوباما اشتباه میکرده و ترامپ درست میگفته؟ همزمان این موضوع رابطه نزدیک ترامپ با محمد بنسلمان عربستان سعودی را هم محکم خواهد کرد آن اندازه که ترامپ مصمم است دشمن بزرگش، ایران را نابود کند. اگر ارزیابی سیا را باور کنیم، ظاهرا به همان اندازه که مصمم بود از شر دشمن خانگیاش، جمال خاشقجی راحت شود. البته این اشتیاق به درگیری با ایران بهعنوان دشمن قسمخورده و به هر قیمت، ممکن است عاقبتی داشته باشد که ترامپ بیمحابا به آن بیتوجهی میکند: به ایران اجازه داده شود که با سرعت تمام به سمت ساخت سلاح هستهای برود...
چیزی که بیشتر دنیا، شامل چین، بهشدت به دنبال پیشگیری از آن بودهاند. تنها بازیگری که هنوز در این مسئله چیزی از او نشنیدهایم، جاستین ترودو، نخستوزیر کاناداست. این موضوع آخرین دسته سؤالات عجیب این پرونده را برمیانگیزد که به اندازه عروسکهای درهم ماتریوشکای روسی، سطوح درهمپیچیده دارد که هرکدام با دقت درون دیگری قرار گرفتهاند. چرا دولت ترودو به تسهیلگر و حتی فراهمکننده فرصت برای دونالد ترامپی باشد که آشکار است نمیتواند تحملش کند؟ قطعا او مایل است که با آمریکا خوب بماند، دستکم تا وقتی قرارداد تجاری یواسامسیای یا نفتای ۲ سرانجام تصویب شود یا شاید دولت کانادا متوجه است که ترامپ با دستگیری خانم منگ دقیقا تا چه عمقی در حلقههای جهنم دانته، خود را میکشد و ترودو مشتاقانه منتظر است عاقبت این ماجرا را ببیند: ترامپی زخمی، حتی شدیدتر از قبل که بعید است دوباره انتخاب شود یا حتی به پایان اولین دورهاش در ریاستجمهوری برسد؛ اما آنچه ارزش دانستن دارد و هرچه زودتر هم باید جوابش را گرفت، این است که آیا حتی این هم ممکن است که ترامپ دارد دستکم در این لحظه، تعمدا توافق تجاری با چین را خراب میکند؟ حتی ممکن است او دوست داشته باشد تعویقی نسبتا طولانی هم داشته باشد؛ مثلا تا تابستان یا اوایل پاییز ۲۰۲۰، زمانی که او بتواند درست پیش از تاجگذاری دومش، به سوی جایگاه ناجی ملی برود. یا شاید ممکن است موضوع به همین سادگی باشد که در این دولت پرآشوب و در هر لحظه، این دست هیچ خبر ندارد یا فقط حدسهایی میزند، درباره اینکه دست دیگر دارد چه کار میکند. شاید این مضطربکنندهترین پاسخ است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.