بازار را رها کن، خود به اعتدال میرسد
هوشنگ ماهرویان
قیمت را با زدن و بستن نمیتوان تنظیم کرد. آنهایی که به این واقعیت باور ندارند، کتاب «ثروت ملل» آدام اسمیت را بخوانند و ببینند قیمت چگونه تعیین میشود و مسائلی مانند تورم و رکود چگونه ایجاد میشود؛ ببینند که بازار چگونه تعادل خود را ایجاد میکند. فرانسویها ضربالمثلی دارند که ترجمه آن میشود «رهایش کن، خودش به اعتدال میرسد». میتوان آثار ریکاردو را خواند و دید درباره بازار چه میگوید و از آن یاد گرفت. وقتی در حوزه اقتصاد جهانی ترامپ تهدید میکند و آثار روانی اقدام او در اینجا سالمندان را وامیدارد برای حفظ اندوخته زندگی خود در شرایط تورم افسارگسیخته در صف دلار و سکه بایستند، باید توان تجزیه و تحلیل این آثار روانی وجود داشته باشد و این کار با مطالعه و درک علمی از اقتصاد امکانپذیر است. اعتدال با وادارکردن تولیدکننده محصول کشاورزی یا صنعتی به پذیرفتن قیمتی خاص ایجاد نمیشود. باید علل اقتصادی را بررسی کرد. با چوبه دار نمیتوان گرانی را درمان کرد. باید دید اعتدال بازار چگونه ایجاد میشود. اگر من به عنوان یک فروشنده مفروض کالایی را نیم درصد در بازار گرانتر از رقیبم قیمتگذاری کنم، درشرایط یکسان احتمالا رقیب من است که میفروشد. رقابت آزاد است که قیمت را تعیین میکند، نه عسس و بگیروببند. حدود 20 سال پیش در یک بنگاه فروش چوب بودم که مأمور تعزیرات مراجعه کرد و پرسید قیمت چوبها «کیلویی» چند است، گفتم قیمت تخته متری است، نه کیلویی. بعد که قیمت متری آن را گفتم، تصور میکرد خیلی زیاد است. مجبور شدم توضیح بدهم که قیمت «متری» یعنی طول ضربدر عرض ضربدر ضخامت؛ نه آن متری که ایشان تصور میکرد. دستگاه مربوطه پیش از هر چیز باید نکات اولیه را یاد بگیرد؛ به همین دلیل است که پیش از هر چیز باید از علم اقتصاد سررشته داشته باشد. باید از نظریههای دیوید ریکاردو و آدام اسمیت آموخت. حتی کارل مارکس هم از دیوید ریکاردو بسیاری چیزها آموخته است. باید علتیابی کنیم و ببینیم چرا نتوانستیم برندهای جهانی بهوجود بیاوریم و چرا برندهایی مانند جهانچیت و ارج و آزمایش به وضعیت فعلی دچار شدهاند. باید ببینیم دلیل جهانینشدن چیست. میتوانیم ببینیم چگونه صنایع مصادره شدند و بعد در فرایندی و در روابطی واگذار شدند و خصولتی شدند و نتیجهاش این شده است که اکنون حتی از یکی از این صنایع نمیتوانیم بهعنوان برند جهانی استفاده کنیم. باید قوانین اقتصاد را بررسی کرد و دریافت. با اعدام دو نفر و تصور اینکه دیگران میترسند و دیگر سکه نمیخرند، نمیتوان بازار را به تعادل رساند. باید بازار آزاد را درک کرد. باید «ثروت ملل» آدام اسمیت را خواند. باید قوانین جهانی را رعایت کرد، معیارهای سازمان تجارت جهانی را درک کرد تا بهتدریج بتوان تعادلی در اقتصاد برقرار کرد، تورم را مهار کرد و جلوی رکودی را گرفت که چندین سال است صنایع ما با آن دستبهگریبان است. باید جلوی زمینخواری و جنگلفروشی و امثال آن را گرفت و سرمایهها را تشویق کرد که به طرف تولید صنعتی بروند و برای این کار باید ضوابط اصل باشند، نه روابط، تا بلایی که بر سر کارخانه هپکو یا نیشکر هفتتپه آمده است، بر سر بقیه صنعت نیاید. وقتی اقتصاد، تعادل خود را ایجاد کند، دیگر کسی به فکر ارز و دلار و سکه نخواهد بود. علت این وضع، نگرانی مداوم و احساس ناامنی در بازار است و رفتن به طرف اقتصاد اصولی. وقتی معیارهای جهانی را بپذیریم و به سمت توسعه برویم، هیچکس نگران قیمت سکه و دلار نخواهد بود. احساس امنیت است که این وضع را ایجاد خواهد کرد و اعدام برای رفع این مشکل، جوابگو نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.