تقابل شهر و روستا در انتخابات مياندورهاي کنگره
شکست انحصار قدرت جمهوريخواهان
آرش فرحزاد: دموکراتها با پيروزي در انتخابات مياندورهاي مجلس نمايندگان آمريكا به انحصار قدرت تقريبا دوساله جمهوريخواهان پايان دادند. انتخابات مياندورهاي کنگره بهطور سنتي رفراندومي براي سياستهاي رئيسجمهور مستقر و حزبش محسوب ميشود و اين رفراندوم معمولا با ناکامي رئيسجمهوری همراه است. در بيش از 20 انتخابات مياندورهاي اخير کنگره آمريكا، حزب مستقر در کاخ سفيد بهطور متوسط 30 کرسي مجلس نمايندگان و چهار کرسي سنا را از دست داده بود. اينبار، اين اتفاق فقط در مجلس نمايندگان رخ داد و دموکراتها با تصاحب 30 کرسي صاحب 225کرسي شدند و حد نصاب 218 براي کسب اکثريت مجلس نمايندگان را پشتسر گذاشتند. جمهوريخواهان هم اقليتي 197 نفره را تشکيل ميدهند. اما در سنا، جمهوريخواهان با افزايش کرسيهاي خود، قدرتنمايي کردند. اين حزب موفق شد حداقل دو کرسي را تصاحب کند تا با اکثريتي 51 نفره در برابر دموکراتهايي قرار گيرند که دو کرسي سنا را در انتخابات مياندورهاي از دست دادند و 46 کرسي را در اختيار دارند. در اين ميان، با توجه به رقابت نزديک در ايالتهاي فلوريدا و آريزونا احتمال اينکه آراي انتخابات
سنا در اين دو ايالت مهم بازشماري شود، زياد است و درصورتيکه دموکراتها بتوانند اين دو ايالت را هم به نام خود ثبت کنند، وضعيت خود در سنا را بهبود خواهند بخشيد. در ايالت ميسيسيپي هم نتيجه انتخابات سنا در دور دوم مشخص خواهد شد.
حزب شهري و حزب روستايي
نکته مهم اين انتخابات اما گسترش شکاف بزرگ اجتماعي در جامعه آمريكاست. بر اساس نمودارهايي که فايننشالتايمز منتشر کرده، حزب جمهوريخواه به حزب ساکنان حاشيه شهرها و روستاها تبديل شده است و حزب دموکرات هم به حزب شهرنشينان تحصيلکرده، زنان و اقليتهاي نژادي و مذهبي. دموکراتها با بهميدانآمدن همه چهرههاي شاخص خود، از باراک اوباما گرفته تا برني سندرز، موفق شدند در مقايسه با انتخابات 2016 جمعيت بيشتري از شهرنشينان را پاي صندوق رأي بکشانند و در انتخابات مجلس نمايندگان که تعداد رأي نقش مهمي در نتيجه آن دارد، بر روستاييان و حاشيهنشينان حامي ترامپ پيروز شوند؛ اما در انتخابات مياندورهاي سنا که فقط تکليف 35 کرسي از صد کرسي مشخص ميشود و هر ايالت بدون توجه به جمعيت، دو کرسي در اين مجلس دارد، محبوبيت حدود 50 درصدي ترامپ خود را نشان داد.
تثبيت قدرت در سنا
نکته جالب توجه تفاوت رأي 12ميليوني نامزدهاي حزب دموکرات در مقايسه با جمهوريخواهان بود. اما برخلاف انتخابات مجلس نمايندگان، اين اختلاف آرا در سازوکار رأي الکترال انتخابات سنا تأثيري ندارد؛ چراکه هر ايالت بدون توجه به جمعيت خود، دو سناتور را روانه سنا خواهد کرد. دليل اختلاف رأي 12 ميليوني هم پرجمعيتتربودن ايالتهايي بود که دموکراتها در آنها براي سنا رقابت ميکردند. در انتخابات مياندورهاي سنا رقابت براي ۳۵ کرسي بود که ۲۶ کرسي در اختيار دموکراتها و مستقلها قرار داشت و ۹ کرسي هم در دست جمهوريخواهان بود. دموکراتها براي کسب اکثريت بايد علاوه بر حفظ کرسيهاي خود، حداقل دو کرسي ديگر هم کسب ميکردند که موفق نشدند و جمهوريخواهان موقعيت خود را تثبيت کردند.
در انتخابات رياستجمهوري 2016 هم هيلاري کلينتون حدود سه ميليون رأي بيش از ترامپ کسب کرد اما ترامپ با رأي الکترال بيشتر موفق به پيروزي در انتخابات شد. تکرار اين ماجرا باز هم انتقادهايي را در ميان تحليلگران سياسي آمريكا برانگيخت. به عقيده تعدادي از مفسران سياسي سازوکار رأي الکترال به گونهاي ايجاد شده که عموما به سود جمهوريخواهان است؛ بهطوريکه رأي مناطق روستايي و کمتر توسعهيافته با توسعهيافتهترين و پرجمعيتترين شهرهاي ايالات متحده برابر شمرده ميشود.
رکوردشکني زنان
در انتخابات مياندورهاي کنگره، زنان درخششي بيسابقه داشتند؛ بهطوريکه رکورد حضور 107 زن در کنگره شکسته شد. در اين انتخابات براي نخستين بار دو زن مسلمان به نامهاي رشيده طالب از ميشيگان و الهان عمر از مينهسوتا وارد مجلس نمايندگان آمريكا شدند. آلکساندريا اوکاسيو کورتز از نيويورک هم با 29 سال جوانترين نماينده کنگره خواهد بود. دبرا هالند از نيومکزيکو و شاريس ديويدز از کانزاس هم اولين زنان سرخپوستي هستند که در انتخابات کنگره به پيروزي رسيدند. همچنين در انتخابات ايالتي هم آنا اسکيماني بهعنوان اولين زن ايراني- آمريكايي به مجلس نمايندگان ايالت فلوريدا راه يافت. صفيه وزير، يک زن مهاجر از افغانستان، هم با پيروزي در انتخابات ايالتي نيوهمپشاير وارد مجلس اين ايالت شد.
ترامپ؛ منجي جمهوريخواهان
با وجود شکست قابل انتظار جمهوريخواهان در مجلس نمايندگان، نميتوان ترامپ را بازنده دانست. او با وجود تنشها و اختلافهاي اساسي با جمهوريخواهان منجي اين حزب شد؛ چراکه تقريبا در هر ايالتي که ترامپ براي جمهوريخواهان کمپين زد، اين حزب در آن ايالت پيروز شد و اين نشان ميدهد که با گذشت حدود دو سال از رياستجمهوري ترامپ و تمام جنجالها و حاشيههايي که آفريد، هنوز «ترامپيسم» وزن و نفوذ زيادي در جامعه آمريكا دارد. بسياري از ديدگاههاي ترامپ ازجمله حملات او به رسانههاي منتقد و جنجال «فيکنيوز»ها هواداران زيادي دارد و بسياري از ساکنان حومه شهرها و روستاها اين رسانهها را «دشمن مردم» ميدانند.
اخراج سشنز
نکته نگرانکننده دراينميان واکنش خشمگينانه ترامپ به شکست انحصار قدرت جمهوريخواهان و پيروزي دموکراتها در مجلس نمايندگان بود. ساعاتي پس از محرزشدن پيروزي رقبا در مجلس نمايندگان، ترامپ خواستار استعفاي جف سشنز، دادستان کل آمريكا، شد؛ فردي که حاضر نشد در روند تحقيق در پرونده مداخله روسيه در انتخابات آمريكا به سود ترامپ مداخله کند و خود را کنار کشيد تا بازرس مولر با دست باز اين پرونده را پيگيري کند؛ اما «متيو وايتاکر»، رئيس کارکنان وزارت دادگستري آمريكا که موقتا جانشين سشنز شده، فردي است که مانند ترامپ، رابرت مولر را مورد انتقادها و حملات خود قرار داده و بارها تأکيد کرده که بازرس مولر در تحقيقات خود فراتر از قانون عمل کرده است. اين موضوعي است که باعث اعتراض دموکراتها به ايجاد مانع در روند تحقيقات مولر در پرونده تباني احتمالي ترامپ و روسيه شده است. ساعاتي پس از اعلام نتايج انتخابات مياندورهاي کنگره، ترامپ در کنفرانس خبري در کاخ سفيد برخورد تندي با جيم آکوستا، خبرنگار سيانان در کاخ سفيد انجام داد و ادعاي خود را مبني بر دروغگوبودن سيانان و ديگر منتقدانش تکرار کرد و در نهايت هم اجازه حضور اين خبرنگار
در کاخ سفيد تا اطلاع ثانوي معلق شد. ترامپ دموکراتها را هم تهديد کرد که اگر بخواهند در مجلس نمايندگان براي او دردسر ايجاد كنند و بر اقداماتش نظارت کنند، با جمهوريخواهان سنا و افشاگريهاي آنها روبهرو خواهند شد.
شکاف سياسي و اجتماعي
با روندي که ترامپ در روزهاي اخير در پيش گرفته است، بعيد به نظر نميرسد که در روزها و هفتههاي آينده شاهد خروج جيمز متيس از پنتاگون باشيم که دراينصورت تندروها در واشنگتن قدرت بيشتري خواهند يافت. اين تحولات غيرعادي نشاندهنده خشم ترامپ و هواداران عصبانياش در جامعه از نتيجه انتخابات اخير و شکست انحصارشان است و برخلاف انتظار بسياري، نهتنها باعث عقبنشيني ترامپ نخواهد شد؛ بلکه بايد انتظار درگيري و تقابل دو حزب در صحنه سياسي را ازجمله بر سر پرونده تباني تيم ترامپ و روسيه در انتخابات 2016 و گسترش خشونت و بيشترشدن شکاف ميان طبقه شهري و روستايي در عرصه اجتماعي داشته باشيم.
با وجود اينکه دموکراتها با کسب اکثريت در مجلس نمايندگان، ابزار نظارتي و کنترلي بيشتري بر ترامپ بهويژه در حوزه داخلي دارند؛ اما همزمان، تثبيت کنترل جمهوريخواهان بر سنا که نقشي تعيينکنندهتر در سياست خارجي آمريكا دارد، حاکي از محتملبودن دو روند در حوزه سياست خارجي آمريكاست: يا با افزايش درگيريهاي داخلي، توجه و انرژي ترامپ بيشتر صرف تقابل با دموکراتها ميشود و کشورهايي که با واشنگتن در تقابل هستند ازجمله کرهشمالي، چين، ايران و نيز اتحاديه اروپا فضايي براي مانور پيدا ميکنند يا اينکه نتيجه انتخابات کنگره به تندترشدن مواضع کاخ سفيد بر سر موضوعات مورد مناقشه در حوزه سياست خارجي میانجامد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.