از خطاي پزشكي تا خطاي داروخانهاي خطاهايي به قيمت جان بيماران
شرق: بارها خبرهايي درباره بروز خطاي پزشكي در رسانهها منتشر شده است؛ اما چرخه دارو و درمان جاهاي ديگري نيز ممکن است با خطا همراه شود؛ مثلا در داروخانهها و هنگام تحويل دارو. خطاهايي که گاهي ممکن است به قيمت جان يک بيمار تمام شود. چند روز پيش بود كه خبر تحويل اشتباه آمپول به جاي قرص به دختر معلولي در شهر شوش در استان خوزستان كه موجب آسيبرساندن به او شد، در شبكههاي اجتماعي دست به دست شد؛ خبري كه واكنشهاي زيادي را در پي داشت و بسياری ديگر نيز در شبكههاي اجتماعي از تجربيات مشتركشان در اين زمينه نوشتند. «شرق» به دنبال اين خبر به سراغ خانواده نجمه 14ساله، دختر معلولي كه به دليل تحويل اشتباه دارو دچار تشنج شد و ساعاتي را در كما بود، رفت تا ماجرا را از زبان خودشان بشنود. پدر و مادر نجمه به زبان فارسي آشنا نبودند؛ بههمينخاطر تلفني با علي سعدي، دايي نجمه، گفتوگو كرديم. او دراينباره به «شرق» ميگويد «خواهرزادهام مادرزاد معلول متولد شده است. چند روز پيش نجمه كه توان راهرفتن ندارد، از روي ويلچر به زمين افتاد و دست راستش دچار شكستگي شد. بههميندليل او را پيش دكتر ارتوپد بردند. دكتر معالج بعد از آتلبندي براي نجمه دارو تجويز كرد و خانوادهاش آن را تهيه كردند». به گفته دايي نجمه خانواده پس از اينكه داروها را تهيه كردند، بار ديگر نزد پزشك بازگشتند؛ اما پزشك با ديدن داروها به آنها نگفته است كه داروها را اشتباهي به شما تحويل دادهاند. او در ادامه ميگويد «احتمالا دكتر با دقت داروها را نديده است؛ بههمينخاطر متوجه اشتباه داروخانه نشده است. پزشك فقط به خواهرم گفته بود هر هشت ساعت يك عدد. بعدازآن پدر و مادر نجمه او را براي تزريق آمپول به بيمارستاني در شوش بردند و آمپول را برايش تزريق كردند كه اتفاق خاصي نيفتاد. نجمه و خانوادهاش در روستاي عين در 40 كيلومتري شهر شوش زندگي ميكنند. برادر سهسالهاش هم معلول است. خواهرم و همسرش هر بار براي تزريق آمپولهاي دخترشان به شوش ميرفتند تا اينكه روز سوم پس از تزريق آمپول هفتم نجمه تشنج كرد و چند ساعتي را در كما بود». به گفته علي سعدي حالا البته حال خواهرزادهاش بهتر است. پس از انتشار اين خبر در شبكههاي اجتماعي شهرستان شوش، دادستان اين شهر با خانواده نجمه تماس گرفت و از آنها خواست مدارك خود را برای رسيدگي به اين موضوع به آنها ارائه دهند. خانواده نجمه نيز با ارائه مدارك عليه داروخانه خاطي شكايت كردند و منتظر رسيدگي به پروندهشان هستند. پزشكان بدخط بدخطي برخي از پزشكان مدتهاست موجب گلايه برخي از داروسازان و متصديهاي داروخانهها شده است؛ مسئلهاي که با جان بيماران بازي کرده و بحث الکترونيکيشدن نسخ را به ميان آورده است. گرچه تاکنون نسخهاي به صورت الکترونيکي پيچيده نشده؛ اما برخي بر اين باورند که کاهش خطا در نسخهخواني اهميت پيگيري اين مسئله را دوچندان کرده است. چندي پيش محمدباقر ضيا، عضو هيئتمديره انجمن داروسازان ايران، دراينباره گفت «آمار اين خطاها در داروخانهها و ايستگاههاي پرستاري بر مبناي گزارشهاي رسيده، درخورتوجه است و دراينباره نياز است که يک برنامه ريشهاي در نظر گرفته شود. او به فارس گفته بود: بر مبناي مقاله ارائهشده در نخستين کنگره بينالمللي حاکميت باليني و ايمني بدخطي و ناخوانابودن خط پزشکان از ۴۹ درصد موارد شايعترين علت خطاهاي دارويي پرستاران عنوان شده است». او همچنين درباره كاهش احتمال بروز خطاي نسخهخواني اظهار كرد «نسخه الکترونيک ميتواند موجب کاهش چشمگير احتمال بروز خطاي نسخهخواني شود؛ ضمن اينکه سابقه دارويي بيمار در سيستم ذخيره ميشود که اين موضوع ميتواند کمک شاياني به ثبات روند دارودرماني کند». مرگ 3 هزار نفر در سال در ايران سالانه چند نفر به علت خطاها و عوارض دارويي ميميرند؟ داروهايي كه درعينحال ميتوانند جان يك انسان را نجات دهند، اگر اشتباه تجويز يا تحويل داده شوند، ميتواند موجب مرگ انسان شود. علي فاطمي، نايبرئيس انجمن داروسازان ايران، چندي پيش دراينباره اعلام كرد «طبق آمارها و برخي تحقيقات انجامشده، احتمالا سالانه حدود ۴۵ هزار نفر در ايران به علت خطاهاي دارويي و عوارض ناشي از آن آسيب ميبينند و متأسفانه حدود سه هزار نفر جان خود را از دست ميدهند».اشتباهاتي از اين دست البته گسترهاي به وسعت همه جهان دارد. گزارش سال ۲۰۱۵ مؤسسه ملي آکادميهاي پزشکي National Academies of Science's Institute of Medicine آمريکا نشان ميدهد که سالانه ۴۴ هزار گزارش اشتباه مصرف دارو بر اثر بدخطي پزشکان در اين کشور ثبت ميشود. بهعنوان مثال در سال ۲۰۰۶ ميلادي، هفت هزار نفر در آمريکا بر اثر اشتباهات دارويي ناشي از بدي دستخط پزشکان جان خود را از دست دادند. البته بعيد است که همه اين موارد مرگ سالانه در يک کشور بر اثر بدخطي پزشکان باشد و بايد مواردي از قبيل خطاي انساني، واکنشهاي دارويي، تجويز دوز نامناسب و تعاملات دارويي بدون اطلاع پزشک را نيز در اين دستهبندي قرار داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.