|

روابط پاکستان و عربستان در بوته آزمایش

عمران‌خان، نخست‌وزیر جدید پاکستان، مقصد اولین سفر خارجی خود را اعلام کرد: بازدید از عربستان ‌سعودی در اوایل ماه سپتامبر. در بیانیه‌ای که حزب تحریک انصاف منتشر کرد، خان از عربستان ‌سعودی به‌عنوان یکی از شرکای قابل اعتماد پاکستان در امور جهانی یاد کرد و وعده داد که امنیت عربستان‌ سعودی را مهم‌ترین اولویت سیاست خارجی پاکستان بداند. محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان‌ سعودی، با تمجید از پتانسل اقتصادی پاکستان و تعهد به افزایش سرمایه‌گذاری‌های عربستان‌ سعودی در این کشور، متقابلا به لفاظی خان درباره عربستان پاسخی مثبت داد. از‌آنجایی‌که اتحاد پاکستان و عربستان ‌سعودی به دلیل روابط اقتصادی فزاینده پاکستان با دشمنان اصلی عربستان‌ سعودی، قطر و ایران و همچنین امتناع اسلام‌آباد از استقرار نیرو در حمایت از مداخله نظامی عربستان ‌سعودی در یمن، زیر سؤال رفته بود، خبر سفر عمران‌خان به عربستان‌ سعودی با استقبال خوبی در پاکستان روبه‌رو شد. عمران‌خان در سفر خود به ریاض می‌کوشد با تقویت رو‌به‌رشد روابط هند و عربستان‌ سعودی مقابله کند و با تأکید بر وفاداری اسلام‌آباد به پادشاهی سعودی، جان تازه‌ای به اتحاد پاکستان و عربستان ببخشد. مقابله با همکاری هند و عربستان گرچه حمایت هند از حضور نظامی سال 1979 شوروی در افغانستان و اظهار همبستگی مداوم عربستان با پاکستان منجر به تنش میان هند و عربستان‌ سعودی در مدت جنگ سرد شد، روابط ریاض با دهلی‌نو از دهه 90 به‌ طور چشمگیری بهبود یافته است. نارندرا مودی از زمان به‌قدرت‌رسیدن در سال 2014، دو بار به عربستان‌ سعودی سفر کرده است. سفرهای مودی به گسترش صادرات نفت عربستان ‌سعودی به هند و افزایش حضور کارگران هندی در عربستان ‌سعودی منجر شد. ایران، نزدیک‌ترین شریک هند در خاورمیانه، در تلاش برای مقابله با تحریم‌های مجدد ایالات‌ متحده است و از‌این‌رو مودی عربستان‌ سعودی را به‌عنوان شریک اقتصادی مهمی قلمداد می‌کند. در ماه جولای برای اولین‌بار در یک سال، واردات نفت هند از عربستان‌ سعودی از عراق پیشی گرفت. هم‌زمان با آمادگی هند برای کاهش عمده واردات نفت از ایران، انتظار می‌رود اهمیت عربستان‌ سعودی برای اقتصاد هند در ماه‌های آتی به طرز چشمگیری افزایش یابد. در‌این‌میان سیاست‌مداران پاکستانی نگران‌اند که هند به دنبال تضعیف روابط عربستان‌ سعودی و پاکستان باشد. این هراس‌ها به‌ویژه پس از آن افزایش یافت که عربستان‌ سعودی در ماه فوریه قرارگرفتن پاکستان در فهرست خاکستری «گروه ویژه اقدام مالی» موسوم به اف‌ای‌تی‌اف را وتو نکرد. بااین‌حال بانک توسعه اسلامی مستقر در جده برای نشان‌دادن تداوم تعهد عربستان به پاکستان چهار میلیارد دلار وام در اختیار اسلام‌آباد قرار داد. این وام به‌ طور موقت مانع از وخیم‌ترشدن بحران پرداخت‌ها در پاکستان شد و نگرانی‌ها را از اینکه هند موجب دوری عربستان‌ سعودی از اتحاد تاریخی‌اش با پاکستان شده، کاهش داد. برای مقابله با این تلقی رو‌به‌رشد در عربستان ‌سعودی که ارتباط ریاض با هند به‌ لحاظ اقتصادی سودآور و اتحاد این کشور با پاکستان یک نقطه‌ضعف اقتصادی است، خان از فرصت سفر به عربستان استفاده می‌کند تا ارزش همکاری اقتصادی پاکستان و ریاض را ثابت کند. پاکستان از طرح چشم‌انداز 2030 محمد بن‌سلمان حمایت کرده و بر نقش مثبت حضور دو‌میلیون‌و 700 ‌هزار پاکستانی در عربستان‌ سعودی در ارتقای روابط تجاری دو کشور تأکید کرده است. خان با تأکید بر حمایت پاکستان از تلاش‌های اقتصادی عربستان‌ سعودی در راستای مدرنیزاسیون، ریاض را تشویق می‌کند که به ‌جای چرخش به سوی دهلی‌نو، بین هند و پاکستان تعادل ایجاد کند. ابراز وفاداری پاکستان به عربستان عمران‌خان در سفر خود به عربستان علاوه بر محدودکردن ابعاد روابط هند و عربستان ‌سعودی، به دنبال نشان‌دادن وفاداری پاکستان به عربستان‌ سعودی است. یک هفته پیش از اعلام سفر خان به عربستان‌ سعودی مقامات پاکستانی با حمایت از دو تصمیم جنجال‌برانگیز محمد بن‌سلمان، زمینه سفر خان به عربستان ‌سعودی را فراهم آوردند. در تاریخ 9 آگوست پاکستان از تصمیم ریاض مبنی بر تعلیق توافقات تجاری این کشور با کانادا و اخراج سفیر کانادا در عربستان حمیات کرد. پاکستان با اعلام حمایت از اقدام عربستان، اعلام کرد که کانادا با انتقاد از ریاض به خاطر بازداشت سمر بدوی، فعال حقوق‌ بشر عربستانی، اصل مداخله‌نکردن در امور دیگر کشورها را نقض کرده است. شش روز بعد، پاکستان کمپین ضدفساد محمد بن‌سلمان را ستود، همان کمپینی که از سوی بسیاری از ناظران حقوق‌ بشر به‌عنوان اقدامی تلخ برای ازبین‌بردن رقبای سیاسی مورد انتقاد قرار گرفت. این اقدام‌ها اعتماد بین عربستان‌ سعودی و پاکستان را تقویت کرد، اعتمادی که به خاطر مخالفت پاکستان با محاصره قطر به رهبری عربستان خدشه‌دار شده بود. خان در سفر خود به عربستان‌ سعودی احتمالا این مواضع حمایتی از ریاض را تصریح خواهد کرد؛ چراکه حمایت از عربستان‌ سعودی از سوی متحدان او در دم و دستگاه ارتش پاکستان مثبت ارزیابی می‌شود. ارتش پاکستان از سال 1967 همکاری اطلاعاتی محکمی با عربستان‌ سعودی داشته است. ترکی بن‌سلطان آل‌سعود، رئیس سابق اطلاعات عربستان ‌سعودی، زمانی همکاری ارتش عربستان و پاکستان را «یکی از نزدیک‌ترین روابط میان دو کشور در جهان» توصیف کرده بود. منبع: دیپلمات

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.