|

خیابان انقلاب: خیابان اتفاق

حسین ملکی :شور دارد و هیجان، غرور دارد و تعصب روزهای جوانی، عصیان دارد و اضطراب فصل آرمان‌خواهی، خیابان جوانی، خیابان آشفتگی، خیابان فصل ناپختگی، خیابان فریاد و اعتراض: خیابان انقلاب؛ خیابانی که در طول تاریخش همواره میعادگاه بوده است؛ محل قرارهای آشنا و ناآشنا برای بیان نارضایتی‌ها و ایجاد همبستگی‌ها؛ برای انجام یک عمل جمعی. در جریان انقلاب در سال57، خیابان انقلاب، آن زمانی که هنوز نامش انقلاب نبود، به اصلی‌ترین مکان اعتراض عمومی تبدیل شد. جایی شد که مردم از شمال و جنوب، شرق و غرب، تهران و شهرستان به بهانه‌های مختلف دور هم جمع می‌شدند، مشت گره می‌کردند، فریاد می‌کشیدند و صدایشان را می‌رساندند به گوش کسانی که باید برسانند. اما چرا؟ چه چیزی در این خیابان‌ خاص وجود داشته و دارد که در طول تاریخش تا حد بسیار زیادی ناراضیان را جذب و خودش را تبدیل به یک فضای اعتراضی کرده است؟ آصف بیات با مطالعه خیابان انقلاب تهران، میدان تحریر مصر و میدان استقلال استانبول پنج ویژگی اصلی برای خیابان‌های اعتراضی برمی‌شمارد: 1- خیابان‌های اعتراض فضایی دارند که در آنها جمعیت در حال حرکت می‌توانند به‌آسانی و به‌سرعت و پیش از آنکه به زور پراکنده شوند، گرد هم آیند. خیابان انقلاب تهران نیز از این موهبت بی‌بهره نبوده و نیست. این خیابان به جهت داشتن دانشگاه تهران، همواره روزانه چند‌هزار دانشجو را در خود داشته و دارد و این تعداد افراد علاوه می‌شد و می‌شود بر تعداد کسانی که برای خرید کتاب یا دیگر محصولات فرهنگی هرروزه به این خیابان می‌آمدند و می‌آیند. 2- خیابان‌های اعتراض از اهمیت تاریخی و نمادین برخوردارند و هویت شهری خاصی دارند. خیابان انقلاب تهران نیز به دلیل داشتن دانشگاه تهران، کتاب‌فروشی‌ها و اغلب مراکز فرهنگی، هویت ویژه‌ای در بافت شهری تهران داشته و دارد و همواره به‌عنوان پاتوق اصلی روشنفکران شهر به حساب آمده است و می‌آید. 3- خیابان‌های اعتراض انعطاف‌پذیرند. پر از فضاهای مانور و حفره‌اند برای معترضان تا آنها بتوانند در مواقع بحرانی به‌راحتی فرار کنند و گرفتار نشوند. خیابان انقلاب نیز در طول حدود پنج کیلومترش، 23 تقاطع و خروجی مهم داشته است و دارد و قدم‌به‌قدمش پر است و بوده است از کوچه‌های باریک و مغازه‌. 4- خیابان‌های اعتراض شبکه‌های مهم حمل‌ونقل را یا درون خود یا در نزدیکی خود دارند. خیابان انقلاب نیز در حدفاصل میان دو ترمینال مهم تهران؛ یعنی ترمینال غرب و شرق قرار داشته است و دارد و همین وضعیت جغرافیایی است که جایگاه ویژه‌ای به آن بخشیده و می‌بخشد. 5- خیابان‌های اعتراض علاو‌ه‌بر شکل خاص‌، از وضعیت اجتماعی خاصی نیز برخوردارند که می‌توانند حقایق یا شایعات و به‌طورکلی هرگونه اخباری را به صورت خلق‌الساعه پخش کنند. این خیابان‌ها در خود یا در نزدیکی خود دفاتر گوناگون مطبوعاتی، ایستگاه‌های تلویزیونی و هتل‌های بین‌المللی دارند و همین مراکز هستند که اخبار را به‌سرعت مخابره می‌کنند. خیابان انقلاب نیز این مراکز را در خود و در نزدیکی خود داشته و دارد. خیابان اشک‌ها و لبخندهاست اینجا. خیابان پیروزی‌ها و شکست‌ها. خیابان قدم‌های استوار و پولادین، خیابان نرده‌های سبز دانشگاه تهران، خیابان بغض‌های به فریاد تبدیل‌شده، خیابان دگرگونی‌ها، خیابان اتفاق: خیابان انقلاب.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.