معجزه برف در فضای اجتماعی ایران
علیاصغر سیدآبادی
هفته گذشته که در شبکههای اجتماعی فارسی تنش موج میزد، اگر کسی میگفت چند روز دیگر خوشیهای روزمره جای تنشها را خواهد گرفت، هیچکس باور نمیکرد. فقط یک معجزه میتوانست فضا را تغییر دهد و حالا معجزه رخ داده است. تا همین چند روز پیش در فضای شبکههای اجتماعی هر خبر و بحث و نظری به الگوهای پیشساخته و دوقطبی سیاسی رانده میشد و ذیلش درگیریهای شدید درمیگرفت میان کسانی که معتقد به اصلاحات بودند و کسانی که فکر میکردند «دیگه تمومه ماجرا». این دعواها در شبکههای اجتماعی بر رسانههای بزرگ فارسیزبان در خارج از ایران هم تأثیر میگذاشت و به شکلی بازنمایی میشد که گویی بحث روز کوچه و خیابانهای شهرها و روستاهای ایران همین موضوع است. حالا فضای شبکههای اجتماعی تغییر کرده است، انگار اتفاق بزرگی افتاده باشد. معجزه برف حالوهوا را عوض کرده است. نشاط اجتماعی بالا رفته است. ویدئوهایی که مردم منتشر کردهاند پر از شادی است. جالب است که خیلیها حتی دعوت شهردار برای تکاندن درختها را لبیک گفته و از درختتکانی نوشتهاند؛ چیزی که به نظرم خود بچههای شهرداری هم باور نمیکردند چنین حس مثبتی با این دعوت ایجاد شود. همزمان با برف، خبر شلشدن حصر و برخی خبرهای خوش کوچک هم- دستکم در طبقه متوسط شهری- بیتأثیر نبوده و در شبکههای اجتماعی به آنها اشاره شده است. از همه عجیبتر و بدیعتر موجی است که برخی ایرانیان خارج از کشور شروع کردهاند درباره تجربه تعطیلی و توقف شهر هنگام برف و حرفشان این است که برفهایی سبکتر از این برخی شهرهای اروپا و آمریکا را تعطیل میکند یا مثلا وظیفه شهرداری در اروپا و آمریکا تمیزکردن خیابان اصلی است و مردم خودشان باید پیادهروها را تمیز کنند. در این دو شب بحثها کاملا تغییر کرده است. خشونت کلامی که این روزها سکه رایج بود، از رونق افتاده. کمتر کسی ناسزا میگوید و طرف مقابلش را با انگ سیاسی میکوبد. اکثریت دارند از شادیهای روزشان مینویسند و در نوشتههایشان تهران و ایران را دوست دارند. به نظر برخی از جامعهشناسان، یکی از زمینههای مهم اعتراضات، فشار روانی ناشی از نگرانیهایی مانند آلودگی هوا، خشکسالی، زلزله، ازدستدادن کار و ناتوانی اقتصادی بود. برف هم چون نشانهای است از کمشدن نگرانی از خشکسالی و بهبود هوای آلوده و بهانه و فرصتی برای شادی و افزایش نشاط اجتماعی، بهسرعت بر روان جامعه تأثیر گذاشته است. به بیان دیگر، این برف معجزهای بود که فضای اجتماعی را تلطیف کرد. عجیب که برفهای قبلی همیشه بهانه انتقادهای گسترده از شهرداری میشد. شاید نیاز به این برف متفاوتش کرده، اما نه، معجزه است؛ معجزهای که راه را هم نشانمان داده. مردم به شادی نیاز دارند؛ گشایشهای کوچک، دلخوشیهای کوچک و نشانههای کوچک تغییر را میبینند و واکنش مثبت نشان میدهند. کاش بزرگان قوم این حس مثبت را با ادامه همین گشایشها و دلخوشیها تداوم ببخشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.