تا سال ۲۰۲۰، ۹۴ درصد خدمات ابری میشوند
ابرهایی برای توسعه دولت الکترونیک
شرق: ارائه مدلی از اطلاعات بر پایه فضایی نامحدود امروز بخشی از چیزی است كه در دنیا بهعنوان مفهومی جدید از نگهداری و پردازش اطلاعات شناخته شده و به آن بها داده میشود. در ایران اما همچنان روشهای سنتی نگهداری از داده موردپسند است که حالا با انتقاداتی از استفادهنشدن از چنین ظرفیتی برای توسعه دولت الکترونیک در ایران مواجه شده است. روز گذشته رئیس دانشکده پست و مخابرات اعلام کرد با وجود اینکه 70 درصد خدمات در دنیا بر مبنای رایانش ابری است، در ایران اما این خلأ در ایجاد و گسترش دولت الکترونیک هنوز احساس میشود. به اعتقاد او رایانش ابری میتواند روشی جدید برای تحقق دولت الکترونیک و کاهش شکاف دیجيتالی محسوب شود. پردازش ابری درواقع یک اصطلاح کامپیوتری است که از آن تعبیرهای متفاوتی میشود. از نظر علم کامپیوتر واژه ابر (Cloud) به معنی شبکهای از منابع و نرمافزارهای پردازشی است که برای بهبود خدمات سرویسدهی با هم همکاری میکنند. امروزه سیستم رایانش ابری، هر چیزی را که به سیستمهای میزبان روی اینترنت مربوط میشود، دربر میگیرد. ابرها توسط کمپانیهای شخصی بزرگی اداره میشوند که فعالیتهای اقتصادی کوچک یا متوسطی را انجام میدهند. درواقع سیستم ابری بر اساس میزان تقاضای کاربر یک فضای اینترنتی را به وی میفروشد تا اطلاعاتش را روی آن ذخیره کند. این فضاها انعطافپذیرند و بنا بر میزان درخواست کاربر و نیاز وی در اختیار او قرار داده میشوند. این سیستم به طور کامل از سوی شرکت ارائهدهنده ابر کنترل میشود و کاربر تنها باید یک کامپیوتر یا دستگاه هوشمند و البته دسترسی قابلقبول به اینترنت داشته باشد. رئیس دانشکده علمی و کاربردی پست و مخابرات نیز به این مسئله اشاره میکند که رایانش ابری یک روش جدید برای ارائه خدمات و بستر مناسبی برای استقرار دولت الکترونیک است. او میگوید: «یکی از مطمئنترین راهکارهای استمرار دولت الکترونیک از نگاه حاکمیت موضوع استفاده از رایانش ابری است که تغییرپذیری را برای ما با هزینه کم، محقق میكند. رایانش ابری یک فناوری جدید نیست؛ یک نگاه جدید و یک شکل از ارائه توانمندیها و داشتههای ما در شبکه است و موجب بهرهمندی بهینه از منابع میشود». رئیس دانشکده پست و مخابرات با اشاره به اینکه 60 درصد کل صنعت ICT به صورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر رایانش ابری است، تأکید میکند که در پیادهسازی رایانش ابری و پیگیری راهحلهای آن 98 درصد هزینههای نگهداری کاهش پیدا کرده، 95 درصد نظامات سریعتر مستقر شده، 87 درصد مقیاسپذیری بهتر شده و در مجموع 65 درصد بهتر از منابع، استفاده میشود. به گفته وحید یزدانیان درحالحاضر 70 درصد خدماتی که ارائه میشود، مبتنی بر رایانش ابری است و این رقم تا سال 2020 به 94 درصد میرسد. یزدانیان به رایانش ابری در کشور اشاره میکند و میگوید: رایانش ابری در کشور ما دارای فرصت و تهدید است و میتواند باعث پرکردن شکاف دیجیتالی میان فقیر و غنی و تحقق عدالت اجتماعی، اشتغالزایی، توسعه صادرات و توسعه عدالت در حوزه ICT و همچنین ایجاد کسبوکار شود. بنابراین ترسیم یک نقشه راه خوب برای رایانش ابری ضروری است که در فاز نخست برنامهریزی و ترسیم نقشه راه مطرح است و در فاز دوم جمعآوری استانداردهای مرتبط با رایانش ابری، گروهبندی و توصیف استانداردها، معرفی آنها و مزایای استفاده از این استانداردها درخورتوجه است. منبعی برای استارتآپها فضای ابری این امکان را برای کاربر ایجاد میکند که در همهجای دنیا بدون نیاز به منبع اطلاعاتی که دادهها در آن نگهداری میشود، از اطلاعات خود بهره بگیرد. درواقع فناوری ابري این امکان را به کاربر میدهد که با ورود به فضای ابری خود در هر جای دنیا و با هر دستگاهی به اطلاعات ذخیرهشده خود دسترسی داشته باشد و بنابراین دیگر لازم نیست هاردها و فلشهای پردردسر را با خود حمل کند. با وجود رشد روزافزون استارتآپهای مختلف در کشور این امکان حتی برای گروههای استارتآپی نیز میتواند مفید باشد. آنها میتوانند بهعنوان استفادهکنندگان منابع ذخیرهسازی و پردازش اطلاعات باشند که در شرایطی که میتوانند روی ایدههای خلاق خود تمرکز داشته باشند، از سرویسهای ابری دادههای خود را بهعنوان یک سرویس دریافت کنند. اما استارتآپها برای دریافت این خدمات معمولا با مشکلاتی نیز مواجه میشوند؛ ازجمله اینکه به اندازه کافی پول برای اجاره و خرید سرویسهای هاستینگ مناسب و پایدار و مقیاسپذیر (Scalable) ندارند. همچنین سرویسهای هاستینگ موجود در کشور به صورت اشتراکی، نامطمئن و محدود از نظر امکانات هستند و در نهایت قیمتگذاریها ثابت و به صورت ماهانه یا سالانه است و بر اساس میزان استفاده از منابع قابل تغییر نیستند و انعطاف ندارند. کاربرد چندگانه ابرها استفاده از خدمات ابری امروز بیش از همه در سه مدل بیشتر شایع است. یکی از این مدلها ابر عموم یا (Public Cloud) است که این مدل رایانش ابری از نگاه کاربران، ابر عمومی شناخته میشود. در این مدل، زیرساخت ابر به نحوی طراحی میشود که دسترسی به آن از طریق شبکههای عمومی مانند اینترنت میسر باشد. مدل دیگر ابر اختصاصی یا Private Cloud است که در این حالت مراکز دادههای ابر بهطور خاص برای استفاده کارکنان یک سازمان طراحی و پیادهسازی میشوند. برخلاف ابر عمومی که در بسترهای مشترکی مانند اینترنت خدماتدهی میکند، ابر اختصاصی تنها به شبکههای سازمان متصل بوده و افرادی که خارج از آن شبکه قرار دارند، قادر به استفاده از منابع نيستند. مدیریت این ابر ممکن است توسط خود سازمان یا شرکت طرف قرارداد با سازمان انجام شود و مدل نهایی ابر ترکیبی یا (Hybrid Cloud) است که همانطور که از نام آن پیداست، در این مدل، از دو ابر عمومی و اختصاصی در سازمان استفاده میشود. با گسترش روزافزون این بخش از خدمات در دنیا و تأکید هرچه بیشتر برنامه ششم توسعه به توسعه خدمات الکترونیک از سوی دولت، دولت با داشتن خدمات ابری میتواند هرآنچه را در مسیر توسعه این خدمت نیاز است، در اختیار داشته باشد. ظرفیت ایجاد چنین پایگاههای دادهای حتی در صورت بروز بحران نیز میتواند امنتر از دیگر موارد نگهداری شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.