|

درسی از ماجرای تلخ نوجوانان اصفهانی

دکتر محمدعلی آرامی- متخصص مغز و اعصاب

مدتی است که ماجرای دو نوجوان اصفهانی جامعه را در شوک فرو برده و واکنش‌های فراوانی را برانگیخته است. تحلیل‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی‌ای از سوی اندیشمندان و مردم فعال در شبکه‌های اجتماعی ارائه شده است و هر کدام از وجهی به موضوع پرداخته‌اند که همگی ارزشمند هستند. تحلیل روان‌شناختی مربوط به رفتار این دو نوجوان نیازمند آگاهی دقیق از شرایط فردی و خانوادگی آنان است و مسئولان پرونده و اهل فن بی‌شک به آن خواهند پرداخت و مورد نظر من نیست. اما این ماجرای دلخراش همه والدین را به تفکر بیشتر درباره چون و چرایی آن واداشته است، چراکه این دو عزیز فرزندان این آب و خاک هستند و چه‌بسا چنین حوادثی در انتظار نوجوانان دیگری باشد. سنگینی نگاه پرسشگر والدین در اجتماع قابل درک و حس است. تئوری‌های فراوانی در چندو چون خودکشی‌ها وجود دارد و در طول سال‌ها تقریبا انواع علل و نحوه خودکشی‌ها شناخته شده است. بی‌گمان یک یا چند عامل از عوامل شناخته‌شده در تصمیم و عمل این نوجوانان مؤثر بوده است، اما آنچه می‌توان نتیجه نهایی این عوامل نامید، ناتوانی ادامه زندگی است. ترجیح‌دادن مرگ بر زندگی است، گویی توان ادامه زندگی با رنج‌ها و مشکلات آن وجود ندارد، امیدها به بن‌بست و اتمام رسیده و هیچ روزنه‌ای وجود ندارد جز پرتگاه مرگ و توقف زندگی. می‌توان گفت که زندگی نیز همانند سایر سفرها آغاز و پایانی دارد، فرازها و نشیب‌ها دارد، شکست‌ها و پیروزی‌ها دارد، رسیدن‌ها و نرسیدن‌ها دارد، افتادن و بلندشدن‌ها دارد و... . در گذر از این مسیر طولانی و غیرقابل پیش‌بینی دقیق فرزندان‌مان را به چه دانش و مهارت‌هایی باید مسلح کنیم تا بتوانند با کمترین آسیب و درد و رنج به خود و دیگران آن را طی کنند؟ آموزش مهارت‌های زندگی وظیفه‌ای همگانی است. همچنان که مهارت‌های ساده ‌همچون خواندن و نوشتن و گذشتن از عرض خیابان را به کودکان کوچک یاد می‌دهیم، نوجوانان‌مان نیز نیازمند آموزش مهارت‌های خاص خود هستند. بدون کسب این مهارت‌ها آنان در کشمکش‌های زندگی آسیب خواهند دید و چه‌بسا این آسیب‌ها نه‌فقط متوجه به خود که دیگران را نیز هدف قرار خواهد داد. آنان شخصیت‌های ناپخته‌ای خواهند داشت که از ضعف اعتماد‌به‌نفس رنج خواهند برد و با کوچک‌ترین شکست یا طردشدن کل زندگی‌شان را از‌دست‌رفته خواهند دانست و تاب کنارآمدن با ناکامی‌ها را نخواهند داشت. نوجوانان ما نه‌تنها باید توانایی «نه»‌گفتن را از سنین پایین یاد بگیرند، بلکه توانایی «نه»‌شنیدن را نیز فراگیرند. نوجوانی دوره‌ای بسیار حساس و مهم است. شناخت و کنترل عواطف و احساسات در این سن مهارتی بسیار مهم و اساسی است. عدم کسب مهارت ارتباط با جنس مخالف و هدایت صحیح آن در کنار کنجکاوی شدید این دوران می‌تواند بسیار خطرناک باشد. مهارت‌های ارتباطی چیزی است که در آموزش‌های خانوادگی و اجتماعی ما به‌ویژه در مدارس کمتر مورد توجه است. آموزش به‌ویژه در دوران دبیرستان فقط محدود به درس‌های ریاضی و فیزیک نیست، بلکه آموزش مهارت‌های حل مسائل زندگی نیز اهمیت دارد. به گمان من این حادثه بار دیگر اهمیت آموزش جدی، صحیح و پیگیر «مهارت‌های 10گانه زندگی۱» را یادآوری می‌کند. شاید لازم باشد کتابی با این عنوان نوشته شود و در اختیار همه خانواده‌ها قرار داده شود. امیدوار باشیم این نوجوان با از‌دست دادن جان خود ما را از خواب غفلت بیدار کند در آن‌صورت مرگ او بیهوده نبوده است.

پي‌نوشت: 1- سازمان بهداشت جهانی مهارت‌های 10گانه‌ای را معرفی کرده است که هر کس باید این توانایی‌ها را برای داشتن زندگی فردی و اجتماعی موفق کسب کند: مهارت خودآگاهی، مهارت همدلی، مهارت روابط بین‌فردی، مهارت ارتباط مؤثر، مهارت مقابله با استرس، مهارت مدیریت هیجان، مهارت حل مسئله، مهارت تصمیم‌گیری، مهارت تفکر خلاق و مهارت تفکر نقادانه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.