دنبال ستارهسازی و رؤیابافی نبودم
آرش نصیری. مدیر و مجری برنامه هزارصدا
اوایل تابستان (شاید هم اواخر بهار) سال 1392، وقتی طرح یک مسابقه موسیقی را به فرهنگسرای ارسباران ارائه میدادم، در نظرم بود قطعا آنچه که میخواهد اتفاق بیفتد نباید شبیه به آکادمی خاصی باشد که آن روزها در آنطرف آبها برگزار میشد. دلیل اصلی و اولش آن بود که اساسا دنبال انجام کار تکراری نبودم و دلیل دوم (که آن هم میتوانست اصلی و شاید اصلیتر از اولی باشد) هم آن بود که میدانستم، برگزاری چنین برنامهای در داخل ایران ممکن نیست. بعد عرض میکنم.
طرح برنامه را دادم و جدای از عزم جدیام، برنامه با مساعدت دو دوست عزیزی که به من اعتماد داشتند میسر شد: مدیر وقت فرهنگسرای ارسباران؛ روزنامهنگار مهربان و شاعر، مرتضی توکلی و هنرمند گرامی، شهرام صارمی و مسلم است که اگر این دوستی و اعتماد نبود، شاید این اتفاق نمیافتاد و حالا این برنامه، چهارسالگیاش را از سر نمیگذراند. *** بنده از چندینسال قبل از سالی که این برنامه را اجرا کردم، روزنامهنگار حوزه موسیقی بودم و از اوایل دهه 80 که انجمن ترانهسرایان به همت دوستان عزیزم راهاندازی شد، جزء شرکتکنندگان اولیه و اصلی آن برنامهها بودم. این جلسات ترانه چند سال بعد فراگیر شد و هرچه این جلسات بیشتر میشد، جای خالی برنامهای که در آن، بهجای نقد ترانه، کل اثری که آن ترانه در آن خوانده میشود نقد و بررسی شود احساس میشد. در مقطع خاص شروع این برنامه، بنده سردبیر یک مجله در حوزه موسیقی پاپ هم بودم و با توجه به ارتباطم با آهنگساران، خوانندگان و ترانهسرایان، برنامه هزارصدا را طراحی کردم تا کل یک اثر موسیقی مورد نقد و بررسی قرار گیرد. نگاهم هم اصلا به برنامههای آنطرف نبود، چراکه در برنامه هزارصدا، خوانندگان آثاری از خودشان را اجرا میکنند، نهآنکه آثار خوانندگان دیگر را تقلید کنند. نکته ساختاری دیگر برنامه هزارصدا هم این بود که در هر برنامه کارشناسان آن تغییر میکردند و این تصمیم را هم به این دلیل گرفتم که مخاطبان برنامه با نظرات همه آهنگسازان، خوانندگان و ترانهسرایان فعال در حوزه موسیقی آشنا شوند. هزارصدای سنتی هم از بهار سال 1393 آغاز شد. البته این برنامه بر پایه اجرای زنده طراحی شد و به مرور تغییراتی کرد که نمیخواهم طولانی شود و اجازه بدهید که در شرح ساختار و شکل برنامه به همین بسنده کنم و سرتان را درد نیاورم. *** گفتم که در هزارصدا خوانندگان آثار خودشان را میخوانند، اما این به آن معنا نیست که نمیدانستم و نمیدانم، مردم دوست دارند آثاری را بشنوند که با آن خاطره دارند. در اغلب قریببهاتفاق تلنتهای خارجی و داخلی موسیقی، ستارهسازی بر اساس و محور ستارههای موجود موسیقی طراحی میشود و وجه نمایشی این برنامهها بیشتر از هر چیزی مدنظر است، چراکه آن برنامهها برای تلویزیون طراحی میشوند و تلویزیون هم اساسا یک رسانه مردممحور (نمیخواهم بگویم پوپولیستی) است. هزارصدا اگر قرار بود تلویزیونی شود (که ممکن است در آینده نزدیک بشود)، حتما باید طور دیگری طراحی میشد، اما من اساسا همیشه به امکان انجام یک کار فکر میکنم، نه رؤیاهایی که در سر دارم. تقریبا یک سال بعد از هزارصدا، دوست عزیزم، هادی دمیرچی که از پیگیریکنندگان برنامه هزارصدا و مشوقان من بود، برنامه تلویزیونی «شب کوک» را راهاندازی کرد که مدلش بر اساس تلنتهای دیگر بود و البته بدون امکانات و آزادیهای آنها و معلوم بود که نمیشود با برنامههای آنطرف (حتی تلنتهای شبکههای فارسیزبان) مقایسه شود. در این فاصله زمانی برنامههای تلویزیونی و غیرتلویزیونی دیگری با رؤیاهایی بزرگ طراحی و حتی ضبط شدند، اما هیچگاه نه در تلویزیون و نه در شبکه خانگی پخش نشدند. دوستان زیادی را سراغ دارم که هماکنون مشغول ضبط برنامههای تلنت هستند و در خیلیهایشان هم، چه بهعنوان مشاور و چه بهعنوان همکار دعوت شدهام، اما نپذیرفتهام. مهمترین دلیل این عدم همکاری همان است که گفتهام: نمیخواهم رؤیابافی کنم. *** همانطوری که همه میدانند و پیشتر هم عرض کردم، همه این برنامههای تلنت بر اساس ستارهسازی طراحی میشوند و در کشور ما ستارهسازی، بیرون از علاقهمندی سیاستگذاران فرهنگی ممکن نیست، مخصوصا که موضوع اصلی این ستارهسازی در حوزه موسیقی باشد. درحالیکه هنوز ماهیت موسیقی هم کاملا پذیرفته نشده و هرروز درگیر مشکل برگزاری کنسرتهای قانونی و مجوزدار هستیم، چگونه میتوانیم فکر کنیم که برنامههایی در سطح وسیع و بزرگ طراحی و اجرا شوند و موضوع موسیقی را فراگیر کنند؟ اینها اعتقادات من نیست. واقعیتهایی است که وجود دارد وگرنه کیست که نداند موسیقی اگر از راه قانونی و کنترلشده در مسیرهای موردنظر تولید نشود، در مسیرهای زیرزمینی و به شکلی ناهنجار تولید و فراگیر میشود. بارها این را تجربه کردهایم و نابودی گوش و سلیقه شنیداری مردم در اثر همین سیاستهای اشتباه است. *** به نظر بنده همه ما در این زمینه به فرهنگسازی احتیاج داریم. همه ما: موزیسینها، منتقدان و روزنامهنگاران، علاقهمندان موسیقی و بالاخص مدیران فرهنگی که در مورد این برنامهها تصمیمات عجولانه و احساسی میگیرند. فراگیرشدن فضای رسانهای موسیقی، ستارهسازی و... نیازمند ایجاد بسترهای لازم است و این بستر قطعا حالا فراهم نیست. قبل از توقع رسانهایشدن و پخش برنامههای بزرگ و وسیع در زمینه موسیقی، باید موانع موجود روبهروی توقعات کوچکتر را برداریم. من که اولین برنامه مسابقه موسیقی را راهاندازی کرده و از چهارسالگی عبور دادهام، سعی کردم از حواشی و رؤیاهای نشدنی دست بردارم و بدون توقع آنچنانی، شلوغبازی و سروصدا، برنامهای را مدیریت و اجرا کنم که هدفش نقد موسیقی و نشاندادن راه برای انجام کار بهتر است، نه ستارهسازی به معنای گسترده آن. نهاینکه رؤیایش را نداشته باشم؛ عادت ندارم دنبال کار نشدنی بروم. میتوانستم اسپانسر بگیرم و شلوغش کنم، اما نکردم، چون میدانستم در این صورت در همان سال اول تعطیل میشد. قانع بودم و هستم و خوشحالم که هزارصدا بهقدر ذرهای در این زمینه مؤثر بوده و لازم است یکبار دیگر از شهرام صارمی و مرتضی توکلی عزیز تشکر کنم که اگر نبودند، بذر این نهال کوچک، همانموقع گم میشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.