فرار از ویرانهها به بیابانها
گروه تروریستی داعش که در ماههای اخیر در سوریه مناطق تحت سلطه خود را یکی پس از دیگری از دست داد، اخیرا رو به بیابانهای دورافتاده آورده است؛ جایی که کارشناسان میگویند آنها در حال تجدید سازمان و آمادهسازی خود برای ظهور مجددند. آنان بر این باورند جنگ پایان نیافته و فقط از جبههای به جبهه دیگر منتقل شده است. این گروه سنیمذهب که با تصرف شهرهای بزرگی در سوریه و عراق، از جمله رقه و موصل ادعای «خلافت» کرده بود اگرچه ممکن است مغلوب شده باشد، اما به عقیده بسیاری هنوز از بین نرفته است. به گزارش دویچهوله، از مناطق شهری و مسکونی سوریه که بگذریم، به بیابانی وسیع به نام «بادیهالشام» میرسیم. این بیابان که به غارها و کوهستانهای سربهفلککشیده خود معروف است شامل مناطقی در جنوب شرقی سوریه، شمال شرقی اردن، شمال عربستان سعودی و غرب عراق میشود و وسعتی حدود ۵۰۰ هزار کیلومترمربع را دربر میگیرد. این سرزمین متروکه که برای اختفا فوقالعاده است دومین خانه داعش قبل از اعلام خلافت بود. کارشناسان تخمین میزنند برای عملیات جستوجو و کنترل دائم داعش در این بیابان به صدها هزار نظامی نیاز است. عمر ابو لیلی، از فعالان سوری ساکن اروپا که پیش از این در استان شرقی دیرالزور بوده، میگوید: «آنها عاشق جنگ در داخل بیابان هستند و به راههای قبلی خود برمیگردند». اکنون به نظر میرسد رهبران داعش طرحهای احتمالی برای تجدید سازمان در بیابان و شروع حمله از آنجا در پیش داشته باشند؛ درست مانند سلف خود شبکه القاعده عراق که برای بیش از یک دهه بعد از حمله ائتلاف بینالمللی تحت رهبری آمریکا در سال ۲۰۰۳ به این شکل عمل میکرد. بعضی از این طرحها هماکنون نیز به نمایش درآمده است. در شرق سوریه در شهر میادین که سابق بر این دژ داعش محسوب میشد، در اوایل ماه جاری (اکتبر) شبهنظامیان این گروه فقط بعد از چند روز جنگ با نیروهای دولتی سوریه عقبنشینی کرده و در بیابان مخفی شدند. پاول فانک، ژنرال عالیرتبه آمریکایی در عراق، میگوید داعش میخواهد زمان بخرد و از دعواهای سیاسی و منازعاتی مانند آنچه در ماه جاری میان عراقیها و نیروهای کرد اقلیم خودمختار کردستان بر سر رفراندوم استقلال این خطه رخ داد، سود بجویند. ژنرال جوزف دانفورد، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز میگوید داعش اکنون در موضع دفاعی قرار گرفته، اما باید مراقب بود که دوباره سامان نیابد. بااینحال، کارشناسان میگویند این کار دشوار است. دانا جلال، خبرنگار عراقی ساکن سوئد که از نزدیک تحرکات این گروه جهادگرا در خاور میانه را دنبال کرده، معتقد است داعش به «سازمان تروریستی زیرزمینی» تبدیل خواهد شد. القاعده نیز در عراق تقریبا در سال ۲۰۰۷ به وسیله آمریکا و نیروهای عراقی در هم کوبیده شد. اما بعد از خروج آمریکاییها از عراق در سال ۲۰۱۱ این شبهنظامیان دوباره خود را سامان داده و حتی قویتر از قبل در میدان ظاهر شدند. موتلو چیویراوغلو، تحلیلگر کرد ساکن واشنگتن که نبردها علیه داعش را دنبال میکند، میگوید گروه داعش باز هم «پایگاه حمایتکنندهای در عراق پیدا میکند»؛ کشوری که در آن نارضایتی از دولت بالاست. او میگوید داعش بعد از عقبنشینی از سرزمینهای اشغالی خود در عراق و سوریه سعی میکند حضورش در لیبی، یمن، افغانستان، شمال آفریقا و سایر مناطق را افزایش دهد. به گفته او، تنها این حقیقت که این گروه در حدود ۳۰ کشور در سراسر جهان دست به حملاتی میزند گواه «توانایی جهانی» آن است. چیویراوغلو با اشاره به خشم و نارضایتیهای موجود میگوید هنوز عدهای میتوانند مورد بهرهبرداری این گروه قرار گیرند و خلاصشدن از دست خلافت آنها به معنای رهایی از تهدید این گروه نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.