|

هنری که از زیر سایه مردان خارج می‌شود

معرفی بانوی نوپرداز در نقاشیخط

گروه هنر: نمایشگاه «خط‌بافته‌هایی از جنس خیال» با نمایش آثار نقاشیخط «زهرا بهرامی» در گالری مژده به تماشاست. فرم متفاوت این نقاشیخط‌ها اولین نکته‌ای است که توجه مخاطبان را به خود جلب می‌کند، طرح و نقش این آثار با الهام از نقوش سنتی در هنر گلیم‌بافی روی بوم شکل گرفته‌اند. مژده طباطبایی، مدیر گالری مژده معتقد است این نمایشگاه دو وجه تمایز دارد: «نخست اینکه از منظر ارائه زیبایی‌شناسی تصویری در نقاشیخط حرف تازه‌ای با خود آورده است و دیگر اینکه یک بانوی هنرمند خوشنویس که در نقاشیخط هم صاحب قریحه است خود را به بهترین شکل معرفی کرده است، ما در این عرصه هنرمندان زن توانمندی داریم که در سایه مردان هنرمند مانده‌اند و باید رسانه‌ها آنها را به جامعه معرفی کنند». زهرا بهرامی در این نمایشگاه 18 اثر با قطع 90 در 90 ارائه کرده که همه با تکنیک مرکب، اکریلیک و ترکیب مواد روی بوم پدید آمده و نقوش و فرم‌های زیبا و فراموش‌شده گلیم‌بافی کهن در آنها بازآفرینی شده است. این هنرمند که پیشینه هنر خوشنویسی را در کارنامه خود دارد، توانسته با استفاده از پتانسیل‌های خط و قرابت فرم آنها با نقوش ایرانی، گلیم‌بافی را تداعی کند. او در این میان به‌گونه‌ای عمل کرده که هر اثر به صورت مجزا هم اصالتی به واسطه عناصر خطی داشته باشد و هم در قالب یک نقش مورد استفاده در سنت گلیم‌بافی به نمایش درآید. او در این آثار بیشتر به نقوش مورد استفاده در میان زنان ایل قشقایی و بافته‌های هنرمندان جنوب کشور توجه داشته و به این واسطه نوع رنگ‌ها و خطوطی که به کار برده، به‌شدت تحت‌تأثیر رنگ‌ها و نقوش این نوع گلیم‌هاست. وی در این میان به حفظ ساختار حروف و خطوط نیز توجه داشته و تلاش کرده این خطوط و حروف با وجود اینکه نقش یک طرح از گلیم را تداعی می‌کنند، به صورت مستقل نیز در هر تابلو دیده شوند. بهرامی توانسته رابطه فرمی را میان خطوط و نقوش گلیم‌ها بیابد و با درهم‌تنیدن این دو عنصر با یکدیگر هم ساختار نقاشیخط را رعایت کند و هم نمایی از گلیم بافته را در چشم مخاطب بنمایاند. در یک تصویر کلی هنرمند تجربه‌ای بالاتر از ترکیب نقوش و حروف را به بیننده ارائه می‌کند. زهرا بهرامی درباره علت انتخاب نقش گلیم در آثارش می‌گوید: من همواره علاقه بسیاری به بافت گلیم و قالی داشتم اما هیچ‌گاه فرصت این را پیدا نکردم که در این زمینه فعالیت کنم. براساس فضای تجربه‌های گذشته‌ام در حوزه نقاشیخط، تصمیم گرفتم از نمادها و نقوش گلیم در فضای نقاشیخط بهره ببرم و در آثارم به‌گونه‌ای عمل کنم که هم‌زمان هم بُعد خط را پوشش بدهد و هم تصویری از بافت‌های گلیم را به دست آورد. او که قصد داشته شکلی تمثیلی از گلیم ارائه کند و معتقد است حروف نباید وجهی غالب در نقاشی‌هایش پیدا کنند، می‌گوید: «من به علت شکل تمثیلی گلیم و عدم استفاده از وجهه غالب حروف از نقوش ریز در آثارم استفاده و تلاش کردم چیدمان حروف در هر تابلو به نوعی جنس گره در قالی و گلیم‌ها را القا کند. البته بیشتر با این کار تلاش کردم که حس مواجهه با یک گلیم را در مخاطب ایجاد کنم». بهرامی ادامه می‌دهد: «تفاوت‌هایی میان نقوش قالی و گلیم وجود دارد و من گلیم را به این دلیل به‌عنوان بستر نقوش آثارم انتخاب کردم، چون قدیمی‌تر از قالی است و در واقع جزء اولین صنایع دستی ایرانیان است که متأسفانه هیچ‌گاه به‌عنوان یک هنر به آن پرداخته نشده است. از سویی گلیم همواره به دست زنان بافته می‌شود و یکی از هنرهای متداول در میان عشایر است که با حداقل امکانات خلق می‌شود. این افراد اگرچه زمینه تحصیلات آکادمیک ندارند اما طرح و فرم را به خوبی می‌شناسند و بسیار جلوتر از یک هنرمند شهری که شاید با همه تحصیلات آکادمیکش کار می‌کند، جسارت خلق چنین آثاری را دارند». این هنرمند با گلایه از اینکه این روزها نقوش شهری کم‌کم جایگزین طرح‌های قدیمی گلیم‌بافی شده. می‌افزاید: «متأسفانه رسومی که در حاشیه گلیم‌بافی وجود داشته کم‌کم دارد به فراموشی سپرده می‌شود و الان به دلیل استقبال کمی که از این هنر می‌شود، سفارش‌ها، بیشتر سفارش‌هایی با نقوش شهری است و کمتر آن تصویرهای بکر در گلیم‌ها عرضه می‌شود». زهرا بهرامی متولد 1361 نمایشگاه‌های متعددی در جاکارتاي اندونزی، مسکو و داغستان روسیه و گالری‌های معتبر داخلی برگزار کرده است. او رتبه اول جشنواره سراسری کوثر در رشته نقاشیخط را در سال 1392 و برگزیده‌شدن در شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم و... را در کارنامه خود دارد. نمایشگاه آثار زهرا بهرامی همه‌روزه از ساعت 12 تا 20 در گالری مژده واقع در سعادت‌آباد، خیابان علامه شمالی، کوچه هجدهم شرقی، پلاک 27 میزبان علاقه‌مندان هنرهای تجسمی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.