مرور برخی عملیاتهای سری سازمان سیا
کشف و بحث درباره عملیاتهای پنهانی دولتها و نیروهای اطلاعاتی همواره یکی از جذابترینها بوده و آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، بیش از هر سازمان دیگری درگیر چنین عملیاتهایی بوده است. ناآرامیهای سیاسی و جنگ بستر مناسبی برای عملیاتهای پنهانی این سازمان است؛ سازمانی که تاکنون با بهکاربردن تاکتیکهای مختلف پروژههایی سیاسی را بهنفع دولتهای آمریکا پیش برده که در بیشتر موارد تاریخ دیگر کشورها را تغییر داده است. در زیر تعدادی از این عملیاتهای سری را مرور میکنیم. کودتای سیا در گواتمالا پیبیساکسس نام رمز کودتای تحت حمایت سازمان سیا بود علیه حکومت منتخب جاکوبو آربنز، رئیسجمهور گواتمالا در سال 1954. آربنز که در سال 1950 انتخاب شده بود، مصرانه بهدنبال ایجاد اصلاحاتی در کشورش بود و با پسدادن بخش زیادی از زمینهای دولتی به شهروندان در راه خودکفایی این کشور گام برداشت. از آنجا که بیشتر این زمینها متعلق به شرکت میوه متحد بود و این شرکت با دولت آیزنهاور و بهویژه سازمان سیا در آمریکا روابط بسیار نزدیکی داشت، دولت آمریکا عدم اتکای شرکتهای گواتمالایی به ایالات متحده و متحدانش را تاب نیاورد و در سال 1954 عملیات سازمان سیا برای سرنگونکردن رئیسجمهوری وقت این کشور آغاز شد. 480 سرباز مزدور که از سوی سازمان سیا آموزش دیده بودند، با استفاده از زور گواتمالا را از چنگ آربنز درآوردند. دخالت سازمان سیا تا وقتی 200 هزار نفر کشته نشدند، خاتمه نیافت و پس از آن کمپانیهای آمریکایی باز مشغول تجارت سودآور خود شدند. عملیات مانگوس پس از شکست حمله آمریکا در خلیج خوکها در کوبا، در سال 1961، وجهه عمومی سازمان سیا خدشهدار شده بود. کندی رئیسجمهوری وقت ایالاتمتحده برای مقابله با کوبا به برادرش رابرت رجوع کرد که در آن زمان از معدود افراد معتمدش بود و پس از آن مقدمات عملیات مانگوس چیده شد. عملیات مانگوس از سوی وزارت دفاع و با همکاری سازمان سیا آغاز شد. رابرت کندی که هدایت این عملیات را برعهده داشت، در اولین جلسه خود با تیمش گفت کشتن کاسترو اولویت اصلی دولت ایالات متحده است و بقیه چیزها ثانویه است. سازمان سیا دهها روش هولناک تروریستی را برای کشتن کاسترو در نظر گرفت، از مسمومکردن خودکار او تا کارگذاشتن بمب در یکی از سیگارهایش. اما همه اینها به شکست انجامید. واکسیناسیون جعلی حمله ماه می سال 2011 که به کشتهشدن اسامهبنلادن رهبر القاعده منجر شد، فارغ از جنایتهای او برای مردم پاکستان عواقب بیشماری به همراه داشت. سازمان سیا پزشکان معتبر پاکستانی را برای انجام واکسیناسیون جعلی در شهر بسیج کرد و در این روند نمونه خون کودکان منطقه را جمعآوری کرد تا ببیند بچههای بنلادن در این منطقه هستند یا نه. پزشکان اول از مناطق فقیرتر شروع کردند و یک ماه بعد به منطقه اطراف خانه بنلادن رسیدند. پس از ثابتشدن این عملیات، دولت پاکستان پزشکانی را که در آن شرکت کردند، به اتهام خیانت محکوم و روانه زندان کرد. علاوه بر این، این عملیات آسیبهای جبرانناپذیری به سازمانهایی که واکسیناسیون قانونی انجام میدهند، وارد کرد. مجاهدین در سال 1978 افغاستان وارد جنگی داخلی شد و حزب دموکراتیک خلق کنترل این کشور را برعهده گرفت. وقتی شورشیان ضد کمونیست در این کشور علیه حزب دموکراتیک خلق وارد کارزار شدند، اتحاد جماهیر شوروی به این کشور حمله کرد تا از دولت کمونیست افغانستان دفاع کند. پس از آن سازمان سیا اردوگاههایی را برای آموزش شورشیانی که به مجاهدين معروف شدند، به راه انداخت و تاکتیکهای لازم برای مبارزه با شوروی را به آنها آموزش و سلاحهای پیشرفتهای نیز در اختیار آنها قرار داد. اتحاد شوروی تقریبا تا زمانی فروپاشی خود در افغانستان حضور داشت اما میراث مجاهدین همچنان در افغانستان زنده است. سازمان سیا با آموزش مجاهدین درواقع تروریستهای ماهری را تربیت کرد كه به ستون اصلی القاعده و دیگر گروههای تروریستی منطقه بدل شدند. عملیات ماکینگبرد این عملیات بزرگترین برنامه سازمان سیا برای هدایت رسانههای خبری بود که در ابتدای دهه 50 آغاز شد. این عملیات حاوی رویکردی دوجانبه در برخورد با رسانهها بود: از یک طرف روزنامهنگاران بهطور معمول از سوی سازمان سیا استخدام میشدند تا اطلاعاتی جمعآوری کنند یا برخی رویدادهای خاص را بهنحوی گزارش دهند که مطلوب آمریکاست. از سوی دیگر این سازمان جاسوسهایی در رسانهها داشت که در ازای پول، تبلیغاتی را به افکار عمومی آمریکا میخوراندند. این برنامه بیشتر با این هدف بود که افکار عمومی آمریکا را متقاعد کند که کمونیسم فوقالعاده ترسناک است. سازمان سیا حتی برای حذف برخی رویدادهای خارجی از روزنامهها و شبکههای تلویزیونی به روزنامهنگاران و مدیران رسانهها پول میپرداخت و رویدادهایی مثل کودتای آمریکا در گواتمالا هم یکی از همین موارد است که در آن زمان از سوی رسانههای آمریکایی چندان مورد بحث قرار نگرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.