رسانههای جریان اصلی و شبکههای اجتماعی
بروز انقلاب ارتباطی باعث شده است تا تعامل یا کنش و واکنش متقابل دوسویه شکل بگیرد؛ به دیگر زبان ارتباطات تبدیل به خیابانی دوطرفه شده است و دارای مزایایی مانند فشردگی زمان و مکان، نزدیکبودن و بیواسطگی، شخصیشدن و توزیع افقی و بدون سلسلهمراتب حاکی از آن است که گیرنده یک مشارکتگر فعال است و مثل فرستنده در توزیع اطلاعات شرکت دارد. خبرگزاری جمهوری اسلامی، با انتشار یادداشتی، به تأثیر شبکههای اجتماعی بر رسانههای جریان اصلی پرداخته و تأکید کرده است اگر در سالهای 80-1970میلادی، خبرگزاریهای بزرگی همچون «آسوشیتدپرس»، «رویترز»، «یونایتدپرس» و... جریان اصلی اطلاعرسانی خبری بودند، امروز اعتقاد بر این است که شبکههای اجتماعی، جریان اصلی اطلاعرسانی و جریانسازهای خبری این حوزه هستند. در سالهای اخیر و با پایانیافتن عصر انحصار رسانههای جریان اصلی، از بعد نرمافزاری و سختافزاری اتفاقهای جدیدی در ارتباطات رخ داده است؛ اینکه اطلاعات با افراد عجین شده، پرتابل شده، ابزارهای جدیدی وارد عرصه شده، سرعت تولید محتوا بالا رفته، مطالب تخصصی و بومی شده و همچنین اطلاعات به نیاز مخاطب سوق پیدا کرده و با آن منطبق شده است. خبرهای تولیدی در دوران معاصر به علت گستره و جامعیت آن نیازهای بیشتری از مخاطبان را رفع میکنند. همزمان شیوههای تولید خبرها نیز بسیار متفاوت از شکلهای سنتی شده است. در گذشته شکل خبررسانی به صورت مکتوب یا تصویری ارائه میشد اما اکنون استفاده از عکس، فیلم، صوت و فایلهای کمحجم بر غنای خبری میافزاید و نیازهای مخاطبان را به صورت حداکثری رفع میکند. این تمایزها نهتنها در تولید، بلکه در محتوا و نحوه عرضه باعث شد تا با داشتن جلوههای بصری خاص، این خبرها مورد اقبال بیشازپیش خوانندگان واقع شود. یکی از ویژگیهای برجسته رسانههای مدرن، بهویژه شبکههای اجتماعی، ایجاد فضای گفتوگو و گذر به چندصدایی است. به عبارت دیگر عصر جدیدی در حیات بشری شکل گرفته است که بنمایه اصلی آن رویکرد تعاملی و مبتنی بر گفتوگو (دیالوگ) و دوری از رویکرد یکطرفه و تکگو (مونولوگ) است. امروزه استفاده از فضای مجازی همپا با زندگی واقعی پیش میرود. ازاینرو بهرهوری از فضای مجازی وارد عرصههای مختلف زیست بشری شده است. در این میان جامعه و سیاست نیز بیبهره نماندهاند. برخی صاحبنظران بر این باورند که یکی از اصلیترین و مهمترین ابزارهای رسیدن به جامعه مطلوب سیاسی، پذیرش «نقد» بهویژه در عرصه قدرت است. در جامعهای اگر نقد وجود نداشته باشد، آن جامعه دچار رخوت و رکود خواهد شد. بر این اساس، نبود نقد نتیجهای جز گسترش تکصدایی و زوال اندیشه و تفکر در جامعه نخواهد داشت چراکه نگاه طردی و دوری از همهجانبهنگری باعث استیلای تفکر خودمحورانه در فضای سیاسی جامعه میشود. با توجه به اینکه در نگرش سیستمی بازخوردهای منفی موجب شناسایی آسیبها میشوند ازاینرو بازخوردهای منفی در بهبود کارکرد سیستم باارزشتر از بازخوردهای مثبت به شمار میروند.بنابر این رسانههای اجتماعی در شکلگیری فضای گفتمانمحور و مفاهمه مبتنی بر دیالوگ و چندصدایی میان دیدگاههای مختلف اثرگذار هستند. ازاینرو رسانههای اجتماعی روند گذر به چندصدایی و فضای نقد را تسهیل میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.