اشتغال از مسیر فناوری اطلاعات و ارتباطات
امیر شجاعان.رئیس مرکز توسعه دولت الکترونیک وزارت کشور
فناوری اطلاعات و ارتباطات، تغییرات درخور توجهی را در روشهای تولید و الگوهای استخدام ایجاد کرده است. در نتیجه سیاستگذاران، محققان، سرمایهگذاران و... در استخدام متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات علاقه بیشتری احساس میکنند و بنابراین نرخ رشد اشتغال برای متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات، بهطور متوسط سه درصد رشد را در سال از سال 2006 داشته است؛ یعنی هشت برابر بیشتر از نرخ رشد متوسط کل اشتغال. داشتن انبوه متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات که کارآمدی اجرائی و عملیاتی داشته باشند، یک عامل حیاتی در تضمین مزیت نسبی یک کشور در توسعه است؛ زیرا این متخصصان بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم، سختافزار، نرمافزار، ارتباطات، داده و رسانه را به کار گرفته و تحول ایجاد میکنند. همچنین اشتغال مستقیم فناوری اطلاعات نیاز به آموزش حرفهای دارد؛ بنابراین آموزش نیز به خودی خود اشتغالزا خواهد بود. اتحادیه اروپا با هدف ایجاد فرصتهای دیجیتال برای افراد و کسبوکارها و همچنین تثبیت جایگاه اروپا بهعنوان رهبر جهان در اقتصاد دیجیتال، سندی را با نام Digital Signal Marketing در اردیبهشت سال گذشته مطرح کرد که در آن رشد افراد، خدمات و سرمایه تضمین شده است. همچنین اشخاص حقیقی و حقوقی میتوانند به منابع دسترسی آنلاین داشته باشند و در شرایط رقابت عادلانه، صرفنظر از ملیت یا محل اقامت خود، به رونق اقتصادی کمک کنند.سند DSM فرصتهایی را برای راهاندازی استارتآپها و ایجاد شغل برای 500 میلیون نفر فراهم کرده و سالانه 415 میلیارد یورو به اقتصاد اروپا کمک میکند. همچنین این سند به افزایش مهارتهای دیجیتال شهروندان کمک میکند. دولت هند نیز در شش سال گذشته نزدیک به صد میلیون اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در فناوری اطلاعات ایجاد کرده است؛ تنها در سال گذشته سهونیممیلیون شغل مستقیم و 10 میلیون شغل غیرمستقیم. سیاستگذاری حرکت به سمت جامعه دیجیتالی، بهعنوان سیاست کلان، به اشتغالزایی کمک خواهد کرد. در سالهای اخیر، توسعه نسل سوم و چهارم موبایل، همچنین پرداختن به رسانههای اجتماعی، دو سیاست مؤثر در فناوری اطلاعات و ارتباطات بوده است که بدون دخالت دولت باعث شد شغلهای فراوانی ایجاد شود. تدوین سیاست و برنامه مرتبط با آن، با رویکرد فناوری اطلاعات میتواند اشتغال میلیونی در کشور ایجاد کند. شغلهای سختافزاری، نرمافزاری، مدیریتی، رسانهای، آموزشی، دادهای، خدماتی و... برای هر واحد کسبوکار مطابق با سیاست حاکم و سبک زندگی عمومی و تجاری، ایجاد یا حذف میشوند. ارائه خدمات دولتی و عمومی (حضوری یا الکترونیکی)، فرایند انجام امور (کاغذی یا الکترونیکی یا موبایلی)، تدوین و انتشار اسناد مالی و اداری و بسیاری از عناوین دیگر، مانند مالیات، بیمه، دادرسی و ...، در سند سیاستی حاکمیت معین میشود که از چه طریق و چگونه انجام پذیرند. نقشه راه برای دستیابی به اهداف جامعه هوشمند که در آن ارائه خدمات و انجام فرایندها مطابق سیاستگذاری کلان با بهرهگیری حداکثری از فناوری اطلاعات و ارتباطات انجام میشود، نقشه راهی لازم است که افراد، کسبوکارها، ارکان اجرائی، قضائی، انتظامی و ... به وظایف خود در بازههای زمانی مشخص بپردازند؛ اهداف میانی و بلندمدت تعریف شوند و سنجههای قابل اندازهگیریای داشته باشیم که افراد تأثیرگذار تشویق شوند. این نقشه راه با توجه به تغییرات تکنولوژی و روند پیشرفت آن، بهروزرسانی میشود. در نقشه راه، داشبورد اشتغال، تعریف دقیق شغل، ابزارهای جستوجوی شغل و خدمات نیروی انسانی برای حرفههای غیرمرتبط بهعنوان توانمندسازهای جانبی مطرح میشود. سطوح اشتغال اگرچه در صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات تقسیمبندیهای گوناگونی وجود دارد؛ اما درباره اشتغال میتوان به پنج نوع اشتغال که ماهیت متفاوت و سابقه آکادمیک جداگانهای دارند، اشاره کرد: 1- زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری 2- طراحی و ارائه خدمات مبتنی بر زیرساختها 3- بازاریابی، فروش، ارتباط با مشتری و برگزاری کمپینها 4- مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات، در لایه اجرا و حاکمیت 5- مدیریت داده و دانش موضوعی که با ابزار فناوری اطلاعات به تصمیمسازي كمك میکند هرکدام از زمینههای اشتغال پنجگانه، به تفصیل تعریف میشوند، نیازمندیها و آموزشهای مرتبط با آن تعیین میشود و البته هرکدام از مواردی که در بالا اشاره شد، تخصصهای مدیریتی، قراردادی، نیروی انسانی و... جداگانهای را لازم دارند. ارزیابی ارزیابی سیاستگذاری و اجرا در هرکدام از بخشهای فناوری اطلاعات، به جهت ماهیت الکترونیکیبودن آن، بسیار ساده است. از طرفی به علت تغییرات سریع و هوشمندی دستاندرکاران آن، ارزیابی آنلاین باعث بازخورد دقیق و صحیح بوده و هدف تعریفشده دستیافتنیتر خواهد بود؛ بنابراین ارزیابی اشتغال از مسیر فناوری اطلاعات و ارتباطات یک امر لازم و سهلالوصول است؛ حتی اشتغال پارهوقت را هم میتوان اندازهگیری کرد.اینکه شاغل پرداختکننده بیمه تعریف شود یا دریافتکننده حقوق ماهانه یا انجام امور ثابت روزانه در یک محل و در یک مسیر، به نوع ارزیابیکننده بستگی دارد؛ اما با ابزار فناوری اطلاعات هرگونه ارزیابی اشتغال امکانپذیر بوده و سیاستگذاری، نقشه راه و امور اجرائی از ارزیابی تأثیرپذیر خواهند بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.