|

فهرست‌های جعلی در انتخابات شورا

نیره توکلی- جامعه‌شناس

در آخرین جمعه بهشتی اردیبهشتی در همه‌جا صف بود؛ صف‌های طولانی. در تهران، در شهرهای بزرگ در شهرستان‌ها، در شهرهای کشورهای اروپایی و آمریکایی و آسیایی. کسی نبود که شوروشوق و امید و پایداری مردم را در پای صندوق‌های رأی ببیند و اشک شوق به چشم نیاورد، مردمی که ساعت‌ها سرپاایستادن را، در صف‌های طولانی و در زیر برق آفتاب، تاب می‌آوردند. بااین‌حال، خسته نمی‌شدند این مردم. گاهی هم، برای کاستن از خستگی یا گرسنگی رأی‌دهندگان، میان رأی‌دهندگان شیرینی و بستنی و آب خنک و حتی نان و ماست توزیع می‌کردند، بی‌آنکه تبلیغی در کار باشد. زیرا مطمئن بودند که تعداد هرچه‌بیشتر رأی‌دهنده به معنای پیروزی نامزد آنها در ریاست‌جمهوری است. عملکرد مسئولان صندوق‌ها نیز با نهایت ادب و توجه به افراد سال‌خورده و بچه‌دار و بیمار و احترام به همه رأی‌دهنده‌ها بود و آفرین داشت. بخشی از این شوروشوق و آگاهی را می‌توان دستاورد برنامه‌های تبلیغاتی سنجیده اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری دانست، اما هرچه اصلاح‌طلبان در مورد انتخابات ریاست‌جمهوری سنجیده و خردمندانه رفتار کردند، در مورد انتخابات شورای شهر ضعف و نارسایی وجود داشت. آنچه روز جمعه در بسیاری از حوزه‌های رأی‌گیری مشاهده شد و پیش‌تر هم در فضای مجازی شاهد آن بودیم، فهرست‌های تقلبی بود که دست‌به‌دست می‌شد؛ فهرست‌هایی که مثلا نام یاشار سلطانی، مطرح‌کننده املاک نجومی، را در کنار همان‌هایی قرار داده بود که شاید از املاک نجومی سود برده بودند. فهرست‌هایی با نامی شبیه احمد مسجدجامعی، ولی با کدی دیگر. فهرست‌هایی که بر بالای آنها نام فهرست امید و رهبران اصلاحات بود، اما کسانی ديگري را گنجانده بودند که در فهرست امید جا نداشتند. همان مردمی که ساعت‌ها در صف‌ها ایستاده بودند، خسته و گیج از اینکه کدام فهرست درست است، به بسیاری از فهرست‌های قلابی رأی دادند. گویی ویروسی خطرناک سراسر فهرست‌ها را دربر گرفته بود. پیامدهای احتمالی خطرناک این عملکرد ضعیف سبب خواهد شد که یا افرادی بسیار نامربوط و فرصت‌طلب به شورای شهر تهران راه پیدا کنند که به روند رانت‌خواری و فساد و تخریب محیط زیست تهران و غیرقابل‌تحمل‌کردن آن برای مردم عادی ادامه دهند یا افراد شایسته راه‌یافته به شورای شهر چندان در اقلیت باشند که نتوانند تغییری در سیاست‌های شهری تهران و امکان گزینش شهردار مناسب فراهم آورند. در این صورت، علاوه بر تداوم روندهای نگرا‌ن‌کننده تخریب محیط زیست تهران و بی‌دفاع‌کردن هرچه‌بیشتر آن در برابر خطرهایی چون سیل و زلزله و توفان و آتش‌سوزی، مردم ناراضی از مدیریت شهر تهران که می‌خواستند با شرکت در انتخابات دگرگونی ایجاد کنند، ناامید خواهند شد، اما چرا چنین شد؟ نخست اینکه رسانه متمرکزی برای معرفی نامزدهای شورای شهر وجود نداشت. برنامه‌های رسانه ملی هم بیشتر بر انتخابات ریاست‌جمهوری متمرکز بود. دوم، این دو انتخابات مهم با یکدیگر تجمیع شده بود و اهمیت انتخابات شوراها در سایه انتخابات ریاست‌جمهوری کم‌رنگ شد. سوم، در انتخابات شوراهای شهر تهران سال 96، اتفاق تقریبا بی‌سابقه و فرخنده‌ای افتاد: نخستین‌بار بود که اشخاص بسیار صاحب صلاحیتی از میان جامعه دانشگاهیان و محیط زیستیان و کنشگران جامعه مدنی و فعالان زنان برای این انتخابات تأییدصلاحیت شدند: لیلا ارشد، دکتر حسین راغفر، ترانه یلدا و... . تأیید صلاحیت چنین افرادی، که با وجود شایستگی، تاکنون از توان و کارایی آنها در مدیریت شهری استفاده بهینه نشده است، امید انتخاب شورای شهری متفاوت و مطلوب و سالم را در دل‌ها زنده کرد، اما در غیاب احزاب سیاسی متنوع و تشکیلات صنفی و سیاسی نیرومند برای جامعه مدنی، بخت شناخته‌شدن نامزدهای مستقل بسیار اندک است. از بخت بد، اصلاح‌طلبان نیز عزمی جدی برای واردکردن دست‌کم تعدادی از این نامزدها را در فهرست‌های خود نداشتند. این باعث شد که بسیاری از طرفداران این چهره‌های شایسته لزوم ایجاد تغییراتی را در فهرست امید حس کنند. همین باعث شد که نسخه‌های متعددی در میان مردم دست‌به‌دست بچرخد و همه را گیج کند و فریبکاران نیز فرصت را مناسب بدانند و با جعل نام فهرست امید، تغییراتی را در مسیر منافع شخصی و جناحی‌شان ایجاد کنند. همان فهرست نه‌چندان فراگیرِ امید نیز دیر تهیه شد و فرصت معرفی و تبلیغات چندانی برای آن وجود نداشت. امیدوارم این درسی باشد برای آینده، هرچند که دیروز هم برای پایان‌دادن به روند نابودی تهران دیر بود. آنچه تهران در این سال‌ها از دست داد، هرگز جبران نخواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.