سرانجام اتهاماتی که در مناظرهها زده میشود
هوشنگ پوربابایی-حقوقدان
در سه مناظرهای که از سیما پخش شد مطالبی درباره مسائل مختلف سیاسی و اجتماعی مطرح شد که درباره برخی افراد و شخصی است، نمونه آن درباره اتهامهایی که به وزیر آموزشوپرورش زده شد یا نظیر آن درباره افراد دیگر.
با وجود پایان مناظرهها به نظر میرسد اینگونه مطالب حاوی دو نکته است و دو مقرره قانونی را به دنبال خود دارد: یکی از این مقررههای قانونی، قانون انتخابات ریاستجمهوری است که اگر کاندیدایی در مسیر تبلیغ یا ارائه برنامه خودش، مطالب خلافی را به اشخاصی که در مناظره حضور ندارند منتسب کند، طبیعی است که برای احقاق حق منتسبعلیه، با نظر کمیسیون تبلیغات فرصتی برای پاسخگویی و تنویر افکار عمومی به او اعطا شود. مشابه همین موضوع را میتوان در قانون مطبوعات هم دید. بنابراین فردی که موارد خلاف به او منتسب شده، میتواند با اعلام شکایت و ارائه مستندات، درخواست مهلت کرده و حق پاسخگویی و احقاق حقش را برای خود منظور دارد. فرصت پاسخگویی بیشتر معطوف به اظهاراتی است که فاقد جنبه مجرمانه دارد اما در صورتی که اظهارات براساس قانون مجازات اسلامی یا سایر قوانین خاص، دارای عناوین مجرمانهای نظیر افترا (یعنی موضوع ماده 697 قانون مجازات اسلامی) یا نشر اکاذیب (موضوع ماده 698 قانون مجازات اسلامی) یا توهین (موضوع مواد 608 و 609 همان قانون) باشد علاوه بر اینکه منتسبعلیه میتواند درخواست پاسخگویی برای خود منظور کند، حق اقامه دعوی و طرح شکایت در مراجع قضائی را هم دارد. با این وصف باید بین این دو موضوع تفکیک قائل شد. نتیجه اینکه پاسخ به مطالب منتشر شده نافی حقِ وی جهت اقامه دعوی در مراجع قضائی نخواهد بود. درخصوص مطالبی که اخیرا راجع به یکی از بستگان وزرا طرح شده و ظاهرا وزیر محترم دادگستری هم دراینخصوص اعلام نظر کرده و وی را مبرا از اتهاماتی کرده که به او منتسب شده است، اخلاق حکم میکند که اولا فرصت مناسبی جهت توضیح و تشریح به ما طلب در اختیار فرد مورد اشاره قرار داده شود. اما ممکن است کمیسیون ناظر بر تبلیغات یا امکانات سازمان صداوسیما اجازه پاسخگویی به تکتک افرادی را که مطالبی علیهشان طرح میشود ندهد (که این موضوع با روح قانون در تعارض است) در این صورت حتما وظیفه کمیسیون ناظر بر تبلیغات آن است که شکایت مزبور را بررسی كند و نتیجه آن را با کسب اطلاعات لازم از مسئولان ذیربط طی برنامهای مجزا و با ارائه مستندات، مطالب را بهگونهای که باعث روشنشدن اذهان عمومی شود، بیان كند. اما اینکه تریبونی در اختیار یک فرد قرار بگیرد و او آزادانه بتواند هر مطلب خلافی را به جهت مقاصد سیاسی خود و رسیدن به اهداف انتخاباتی علیه اشخاصی بیان کند که دخالت در انتخابات ندارند و باعث هتک حیثیت آنها در جامعه شود، نهتنها با روح قانون معارض است بلکه مخالف تعالیم و روایات متعددی است که در اسلام وجود دارد. نمیتوان به این بسنده کرد که حق طرح شکایت در مراجع قضائی میتواند حیثیت فرد را اعاده كند. با این توضیح در اختیار قراردادن تریبون به مخاطب یا روشنکردن قضیه توسط مسئولان به نحوی که به واقع گویای قضیه باشد در برنامه از پیش تعیینشده نهتنها میتواند بخشی از حیثیت را اعاده کند بلکه دو نتیجه مطلوب را در پی خواهد داشت: اول: آنکه صداق و درستی و رعایت و عدم رعایت اخلاق توسط نامزد را بیان خواهد کرد و افکار عمومی قادرند تشخیص دهند که اهداف نامزد از بیان مطلب چه بوده است. دوم اینکه: قسمتی از حیثت ملکوک فرد مورد نظر را اعاده میكند و ای بسا با چنین اعاده حیثیتی فرد مراجعهای به مراجع قضائی نداشته باشد و این برنامه برای روشنشدن مطالب قطعا باید قبل از اتمام دوران تبلیغات کاندیداها صورت بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.