مقایسه آرای تیم «روحانی-جهانگیری» با تیم «رئیسی- قالیباف»
برآورد وضعیت آرا، پس از مناظره دوم
محسن شریفزاده
وضعیت جریانِ «چپ» تا الان نیمی از جریان «چپ»، یعنی حدود چهارمیلیون یا هفت درصد واجدین، تصمیم به دادن رأی به روحانی گرفتهاند. کلا 15 درصد از واجدین چپ هستند؛ یعنی بیش از هشت میلیون واجد شرایط داریم که چپ هستند. نیم دیگر هنوز در حالت بهاصطلاح طاقچهبالا هستند. این جریان در چهار سال گذشته به قدری انتقاد به ریز و درشتِ وضعیت و بالا و پایین و کارهای دولتی و غیردولتی کردهاند که الان انگیزهای برای رأیدادن ندارند. البته تا حدی نگران آینده شدهاند، ولی نمیدانند با چه رویی باید رأی بدهند. وضعیت جریانِ «حسابگر» تا الان اکثریت جریان «حسابگر»، یعنی بیش از هشت میلیون نفر، تصمیم برای رأی به روحانی گرفتهاند. در مجموع20 درصد از واجدین، یعنی اندکی بیش از 11 میلیون رأیدهنده «حسابگر» داریم. اینها به جز به اصلاحطلبان به جریان دیگری رأی نمیدهند. اینها تماس نزدیک و عینی با مشکلات دارند و تغییرات را لمس کردهاند. امنیت و آرامش کشور هم برایشان در اولویت است. جریان «حسابگر»، زیاد اهل شرکت در نظرخواهی نیست و اهل تبلیغات و تقلاکردن در فضای مجازی هم نیستند؛ پس به چشم نمیآیند و دیده نمیشوند. این ویژگی در سایر انتخاباتها هم وجود داشت. وضعیت جریانِ «راست» جریان «راست» و جریان «چپ» وزن مشابهی دارند. هماکنون بیش از هشت میلیون نفر «راست» هستند، یعنی 15 درصد از رأیدهندگان. اینها کاری به مناظره و تبلیغات ندارند. رأیشان مشخص است. درست مثل جریان «چپ». با این تفاوت که اهل نازکردن و رأیندادن نیستند. وضعیت جریانِ «همیشه رأی میدهند» قریب به 20میلیون نفر، یعنی 35 درصد واجدین هم کسانی هستند که به شکل سنتی «همیشه رأی میدهند». طبقات پایین و بخشی از طبقه متوسط در این مجموعه هستند. برآورد میشود که در وضعیت فعلی این جریان هنوز به تصمیم قطعی نرسیدهاند و فقط بخشی از این جریان، تصمیم به رأیدادن گرفتهاند. تا الان، قریب به سه میلیون به روحانی رأی میدهند، سه میلیون به رئیسی و سه میلیون به قالیباف رأی میدهند. البته در تداوم کار، جریان «راست» توان بیشتری برای جذب آرای آنان دارد. جریان «همیشه رأی میدهند»، جریان تعیینکنندهای است، ولی جریان «چپ» به طور معمول از وسعت و قدرت این جریان غافل است. در شرایط فعلی تمامی تلاش جریان «راست» بر جذب آرای کسانی که «همیشه رأی میدهند» متمرکز شده، ولی موانع بزرگی بر سر راهشان دارند. تندروهای جریان «راست»، اینها را میترسانند. البته از تندروهای جریان «چپ» هم میترسند. جریان کسانی که «همیشه رأی میدهند» در مجموع به دنبال آرامشاند و با چهارسالهشدن ریاستجمهوری روحانی موافق نیستند. همچنین گرچه دید عمیق ندارند، ولی علت مشکلات اقتصادی سالهای قبل را تا حد کمی فهمیدهاند. این جریان نسبت به روابط اجتماعی و مذهبی، دید سنتی دارند؛ بنابراین به جریان «راست» تعلق خاطر بیشتری دارند و برخی رفتارهای فرهنگی بدنه اصلاحطلبان نگرانشان میکند. پس همانگونه که در جدول شماره یک و جدول شماره دو مشاهده میشود، در مجموع وضعیت آرا در شرایط فعلی عبارت است از: ـ تا الان، تیم رئیسی ـ قالیباف: 25 درصد، یعنی 14میلیون رأی دارد. ـ تا الان، تیم روحانی ـ جهانگیری: 27 درصد، یعنی 15میلیون رأی دارد. در این وضعیت جریان «چپ» چه خواهد کرد؟ 1ـ اصلاحطلبان در رابطه با باقیمانده بدنه جریان «چپ» نیرو خواهند گذاشت و بر پایینآوردن آنها از برج عاجِ مطالبات حداکثری و آیدهآلخواهی، به دنیای واقعیات و به پای صندوق رأی متمرکز میشوند. اگر اصلاحطلبان موفق به این کار شوند، حدود سه میلیون رأی جدید به تیم روحانیـجهانگیری اضافه خواهد شد. 2ـ در رابطه با جریان «حسابگر»، اصلاحطلبان بر جذب آرای پنج درصد باقیمانده این جریان نیز نیرو میگذارند. جذب آرای دو میلیون دیگر از این جریان زیاد مشکل ندارد. آنها اهل حسابوکتاب کردن هستند و دستی در اقتصاد دارند و مشکلات دوران بحران را به خاطر دارند و برایشان تحملناپذیر است. 3ـ جریان «چپ» در برخورد با جریان «همیشه رأی میدهند»، بر لزوم آرامش مدیریتی کشور و تداوم دولت روحانی تأکید خواهد کرد. جریان «چپ» با تأکید بر نقاط قوت خود در زمینه اقتصادی، اجتماعی و بهخصوص بینالمللی، برای جذب آرای جریان «همیشه رأی میدهند» تلاش میکند. همچنین با دستگذاشتن روی نقاط ضعف عملکرد جریان راست در دوران احمدینژاد و با تأکید بر تندروی برخی افراد منتسب به جریان راست، سعی میکند حساسیتهای خاص جریان «همیشه رأی میدهند» را تحریک کرده و مانعی در مقابل ریختهشدن آرای کسانی که «همیشه رأی میدهند»، به صندوق جریان رئیسی و قالیباف ایجاد کند. با این ترتیبات موفق به جذب چهار میلیون دیگر از آرای جریان «همیشه رأی میدهند» خواهند شد. اگر جریان چپ در تمامی برنامههای خود موفق شود، اولا سه میلیون دیگر از جریان چپ را جذب خواهد کرد. ثانیا بیش از دو میلیون رأی دیگر از جریان حسابگر و حدود چهار میلیون دیگر از آرای «همیشه رأی میدهند» را هم جذب میکند؛ بهاینترتیب تعداد رأی روحانی را از 15میلیون، به 24میلیون میرساند. همچنین اگر جریان چپ در تمامی برنامههای خود موفق باشد، هفت میلیون باقیمانده از آرای «همیشه رأی میدهند»، نصیب رئیسی و احتمالا قالیباف میشود و بهاینترتیب آرای تیم رئیسی ـ قالیباف به 21میلیون میرسد. بهاینترتیب روحانی با حدود 24میلیون رأی، در مقابل حدود 21میلیون رأی تیم رئیسیـقالیباف به موفقیت خواهد رسید. «البته اگر جریان چپ در تمامی برنامههای خود موفق شود». جریان «راست» در وضعیت فعلی چه خواهد کرد؟ 1ـ جریان «راست» بر مشکلات اقتصادی مردم و عدم موفقیت در تأمین مطالبات در برجام تأکید خواهد کرد. اینها بر لزوم جوانشدن مدیریت دولتی تأکید میکنند و آینده روشنی در سایه بالابردن وضعیت اقتصادی دهکهای پایین تصویر میکنند. 2ـ جریان «راست» تلاش میکند تا بدنه جریان «چپ»، هرچه کمتر در انتخابات شرکت کنند. بهاینترتیب بیش از چهار میلیون از رأی جریان چپ کاسته خواهد شد. جریان راست، آنها را اقشار مرفه و ولنگاری میدانند که حضورشان در صحنه موجب قدرتگرفتن جناح غربگرا در بدنه دولت میشود؛ بنابراین با شناخت روحیه جریان «چپ» سعی میکنند احساسات آنها را تحریک کنند و مانع حضور آنها در پای صندوق شوند. تأکید بر اینکه رأیدادن به معنای تأیید کامل نظام و رد مطالبات قبلی است، ابزاری برای تحقیر جریان «چپ» و بر سر لج انداختن و دورکردن آنان از صندوق رأی است. در صورت موفقیت، فقط دو میلیون اصلاحطلب از بیش از چهارمیلیون اصلاحطلب باقیمانده در انتخابات شرکت میکنند. 3ـ جریان «راست» بهشدت بر جذب 11 میلیون باقیمانده آرای جریان کسانی که «همیشه رأی میدهند» متمرکز میشود. پیوندهای مذهبی و قرابتهای رفتاری و فرهنگی جریان «راست» با جریان «همیشه رأی میدهند»، کار آنها را ساده میکند. تعلقخاطر جریان راست، به هیئتهای مذهبی، تورهای زیارتی و فعالیتهای عامالمنفعه در قالب خیریهها و مؤسسات درمانی، ابزار مناسبی برای پیوندهای مردمی آنان با 11 میلیون رأیدهنده جریان «همیشه رأی میدهند» است. با این برنامه، جریان «راست»، 9 میلیون دیگر از این جریان را جذب تیم رئیسیـقالیباف میکند. اگر جریان راست در تمامی برنامههای خودش موفقیت کامل را کسب کند، با جذب 9میلیون رأی دیگر از جریان «همیشه رأی میدهند»، تعداد آرای تیم رئیسیـقالیباف را از 14میلیون به 23میلیون میرساند. همچنین اگر جریان راست در تمامی برنامههای خود به شکل کامل موفق باشد، فقط دو میلیون رأیدهنده چپ دیگر در انتخابات شرکت میکنند. همچنین فقط دو میلیون باقیمانده رأیدهنده از جریان «همیشه رأی میدهند» به روحانی رأی خواهند داد که با اضافهشدن دو میلیون رأیدهنده «حسابگر»، تعداد آرای روحانی از 15میلیون به 21میلیون میرسد. در این حالت، روحانی با 21میلیون رأی در مقابل 23 میلیون رأی تیم رئیسیـقالیباف قرار گرفته و انتخابات به دور دوم کشیده میشود؛ البته اگر جریان راست در تمامی برنامههای خود موفق شود. در دور دومِ احتمالی، شعارها و ضدشعارها اوج میگیرد. افشاگری و روشنگری، همه را جذب خود میکند و به میدان میکشد و شور بالایی به وجود میآید؛ بنابراین با فعالشدن قریب به دو میلیون باقیمانده اصلاحطلبانِ تحریمکننده و همچنین با جذب قریب به یک میلیون باقیمانده جریانِ «حسابگر»، به اضافه جذب بخشی از آرای قالیباف، روحانی با حدود 25 میلیون رأی در مقابل 22 میلیون رأی رئیسی برنده انتخابات میشود.
-------------------------------
معرفی نویسنده: محسن شریفزاده، مؤلف کتاب «رفتار انتخاباتی مردم ایران» است. وی در مقدمه کتاب میگوید: از حدود 20 سال قبل، به برخورد علمی با آمارهای انتخاباتی گرایش پیدا کردم. این گرایش بهدلیل مشاهده تلاطم ظاهری در آمارهای انتخاباتی و به تبع آن، تحلیلهای افراطی درباره مردم بود. شاهبیت تمامی این تحلیلها جملهای رایج در مطبوعات و سخنرانیها بود: «مردم غیرقابل پیشبینی هستند». این جمله، ظاهری ساده، ولی باطنی عمیق دارد. مردم در قالب این نظریه، موجوداتی غیرعادی هستند که استفاده از رفتارهای خاص، مانند تحکم یا فریب دربارهشان توجیهپذیر است. این نظریه ریشه در عدم شناخت از عمق روحیات و گرایشات مردم دارد؛ بنابراین ضرورت داشت تا فارغ از یک انتخابات، مجموعه بزرگتری از انتخابهای مردم با استفاده از روشهای ریاضی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. این کتاب در اسفند 95 از سوی شرکت سهامی انتشار به چاپ رسید و مقاله زیر با استفاده از مباحث این کتاب تدوین شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.