به بهانه آغاز ایام انتخابات ریاستجمهوری
سروسامانیافتن نهاد انتخابات
حمید کریمنیا
خوشبختانه چندین دوره انتخابات برای ریاستجمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای شهر، تجربیاتی گرانسنگ را در جامعه باقی گذاشته که به طور خلاصه میتوان از چند جنبه به آنها اشاره کرد:
1- مردم دریافتهاند که حضور هرچه بیشترشان در پای صندوقهای رأی میتواند منجر به نتیجه، ولو نه صددرصد، اما تا اندازهای تأملبرانگیز برای رسیدن به مطالبات حقیقیشان و ایجاد تغییر و تحولات تأثیرگذار باشد. خواستهایی که سالها وجود داشتهاند و به شکل دموکراتیک و صلحطلبانه مطرح میشوند و ثمرات آن را به طور محسوس در عملکرد منتخبان خود میبینند. این تجربه از آنجا حاصل شد که در دوران قبل از انتخابات دوم خرداد 76 که حضور مردم چشمگیر بود، منجر به فضایی شد که در ذهن جامعه اثرات مثبتی گذاشت یا برعکس در زمان انتخابات دوره نهم و دهم که شکافها و چنددستگیها و در نتیجه سرخوردگیها ایجاد شده بود، موجب آن شد تا پیامدهای ناگواری را به وجود بیاورد. اینها تجربه پرارزشی برای جامعه بود. 2-تشکلهای سیاسی، اعم از احزاب و گروهها به نسبت سالهای نخستین انقلاب ثبات سازمانی و اهمیت بیشتری در نقشگذاری انتخابات و کاندیداها پیدا کردهاند. این اهمیت در گرایشهای مختلف ارزش متفاوتی دارد. دلیل این هم معلول رویکردهای ذهنی و فکریشان است. جناح سنتگرا کمتر به این سازماندهی ارزش عملی داده است و اگر هم بعضا تشکلی وجود داشته باشد، فصلی و تا حدودی شکلی است. جناح اصلاحطلب تا حدود بیشتری به تشکل و رأی اکثریت اهمیت میدهد. این البته در یک فرایند زمانی بیشتر و پررنگتر فراهم شده است. به عبارتی اجماع نظر در میان جناح اصلاحطلب بیشتر وجود دارد تا جناح اصولیون. البته در این امر یک ریشه نظری و فکری نهفته است که فعلا به آن نمیپردازیم. 3-شناسایی و سیر معرفی کاندیداها از یک چرخه قابل درک و علمیتری برخوردار شده است؛ بهطوریکه مؤلفههای انتخاب افراد مقدار چشمگیری از صبغههای احساسی و شناختهای غیرملموس، به عواملی از قبیل تجربه و عملکرد، سوابق نظری و علمی و البته گرایشهای فکری و دینی نیز در این شناسایی نقش بسزایی پیدا کرده است. علاوهبرآن نحوه انتخاب این کاندیداها (با توجه به هرکدام از دو تفکر سنتی یا غیرسنتی) بر مبنای بحث جلسات داخلی و به شکل انتخابی و رأیگیری درونگروهی اتکا پیدا کرده است. 4- مدل و روش تبلیغاتی نامزدها، مخصوصا درباره ریاستجمهوری، در مقایسه با چند دوره گذشته دارای منش خاصی شده و از توجه به جلب افکار عمومی برخوردار شده است؛ درحالیکه در دورههای اولیه به نحوی مردم مکلف بودند که براساس وظایف دینی و اضطرار زمانی دوران انقلاب و جنگ کاندیداها را حتی گاهی به طور ناشناختهبودن انتخاب کنند، در دورههای اخیر اولا شناخت این کاندیداها مبتنی بر معرفی خود با تشریح برنامهشان از طریق سخنرانیهای عمومی و مستقیم با مردم، مناظره و تشریح برنامهشان منوط شده، در ثانی، عموما خود را مقید به متقاعدکردن رأیدهندگان میدانند. به عبارتی آنها اصل را پذیرفتنشان از سوی مردم میدانند. اینها دستاورد کمی نیست. جامعه به جلو میرود و این دستاوردها باید خیلی ارزشگذاری بشوند. نهاد انتخابات با همه فرازونشیبهایی که در این دههها پشت سر گذاشته، اکنون باید با این تجربیات بتواند با اتکا بر اراده عمومی خود را همواره تقویت کرده و جمهوریت نظام را پویاتر و زندهتر از هر زمان دیگر به پیش براند. نباید ناملایمات و موانع بازدارنده سد راهی برای کمرنگترشدن انتخابات باشد. در مجموع این انتخابات فرصت مناسبی است تا مردم بتوانند اراده و مطالبات خود را با انتخاب فرد مد نظر به نمایش بگذارند. امید است با بهترشدن روند انتخابات و نهادینهشدن هرچه بیشتر اصل اراده مردم، نتایجی خوب و سازنده به بار آمده و جامعهای با نشاط و اراده برای پیشبرد اهداف مردم به وجود آید که هر کجا اراده مردم باشد، خداوند نیز در همانجا خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.