اجلاس صلح سوریه به پایان رسید
عبور از آستانه؛ در انتظار ژنو
شرق: فرصت «آستانه» هم به پایان رسید و طرفهای مذاکرهکننده به آستانه صلح برای سوریه نزدیک نشدند؛ هرچند بر تداوم آتشبس تأکید کردند. مذاکره دوروزه صلح سوریه در آستانه، پایتخت قزاقستان با قرائت بیانیهای به کار خود پایان داد و ادامه مسیر حل بحران به شهر اروپایی مذاکرات بینالمللی، ژنو موکول شد. در نگاه اول شاید قرائت یک بیانیه، دستاورد کوچکی از یک نشست بینالمللی به نظر میآید، اما اگر بدانیم برای نگارش همین بیانیه نمایندگان سه کشور ایران، روسیه و ترکیه تا ساعات پایانی شب، در حال چانهزنی بودند، شاید دیگر اینطور ارزیابی نکنیم. اما این بیانیه که بر ادامه آتشبس و ادامه مذاکرات در ژنو در تاریخ هشتم فوریه (20 بهمن) تأکید داشت، نتوانست مخالفان و معارضان مسلح حاضر در نشست را با خود همراه کند و مخالفان بعد از قرائت بیانیه و اعلام نارضایتیشان، بیانیه مطبوع خود را قرائت کردند. در عمل نشست آستانه با دو بیانیه به کار خود پایان داد. بیانیه نمایندگان دولت سوریه، ایران، ترکیه و روسیه و سازمان ملل و در مقابل بیانیه مخالفان مسلح. همزمان با ساعات نشست آستانه در برخی مناطق سوریه، جنگ ادامه داشت، جبهه النصره مقر ارتش آزاد سوریه در منطقه معر شورین را محاصره کرد. جبهه النصره یکی از گروههای هدفِ مبارزه بود كه در بیانیه پایانی نشست آستانه بر آن تأكيد شد. تأکید بر تثبیت آتشبس وزیر خارجه قزاقستان به نمایندگی از سه کشور ایران، ترکیه، روسیه بیانیه پایانی نشست آستانه درباره بحران سوریه را قرائت و بر حمایت کشورش از این بیانیه تأکید کرد. به قولی دیگر، این بیانیه مشترک سه کشور حامی این مذاکرات محسوب میشود. به گزارش ایسنا، به نقل از اسکاینیوز عربی، غیرت عبدالرحمانف، وزیر خارجه قزاقستان، ضمن اعلام حمایت از این مذاکرات که با طرح روسیه برگزار شد، اعلام کرد تمامی طرفها بر حمایت از تمامیت ارضی سوریه تأکید کردند. «مطمئنیم این مذاکرات به عنوان مقدمهای برای آغاز مذاکرات مستقیم میان دولت و مخالفان خواهد بود و آستانه در موفقیت مذاکرات ژنو سهم خواهد داشت. همه طرفهای درگیر به مبارزه با داعش و النصره و جدایی این دو از دیگر گروهها متعهد شدند». او با تأکید بر ادامه مبارزه با تروریسم ادامه داد: «در این نشست، تصمیم گرفته شد سازوکاری سهجانبه برای پیگیری و رصد سیستم آتشبس و شناسایی نقضها ایجاد شود». براساس آنچه در بیانیه پایانی آمده «آغاز مذاکرات براساس قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت» خواهد بود. بیانیه بر مشارکت گروههای مسلح با مذاکرات ژنو تأکید دارد؛ درحالیکه مخالفان حاضر در مذاکرات که نمایندگی دیگر گروهها را برعهده داشتند، با این بیانیه موافقت نکردند. وزیر خارجه قزاقستان که بیانیه را قرائت میکرد، ادامه داد: «در بیانیه آستانه بر مکانیسمی سهجانبه برای نظارت بر آتشبس سوریه و کمکرسانی به غیرنظامیان در تمامی خاک این کشور تأکید شد و امضاکنندگان بیانیه بر همکاری همه طرفها برای دسترسی به نقاط جنگزده این کشور تأکید کردند». در این بیانیه كه بر حفظ تمامیت ارضی سوریه براساس قطعنامههای سازمان ملل و نیز ادامه مذاکرات سیاسی میان مخالفان و دولت سوریه بر مبنای قطعنامه ۲۳۳۶ شورای امنیت تأکید كرده و هرگونه حل و فصل نظامی بحران سوریه منسوخ اعلام شده و آمده است: درگیریها در سوریه باید براساس قطعنامه ۲۲۵۴ سازمان ملل و مصوبههای حاصل از نشستهای کشورهای حامی سوریه، پایان یابد و راه برای امدادرسانی به مردم جنگ زده این کشور برپایه قطعنامه ۲۱۶۵ هموار شود. در این قطعنامه همچنین به ادامه مذاکرات سیاسی برای دستیابی به مکانیسمی براي انتقال قدرت براساس قطعنامههای ۲۳۱۸ و ۲۲۵۴ شورای امنیت اشاره شده است که میتواند به درگیریهای سوریه پایان دهد. همچنین بر سر آتشبس در تمامی خاک سوریه و ایجاد یک هیئت ناظر برای نظارت بر اجرای صحیح این آتشبس نیز توافق شده است. آتشبس در سوریه شامل مناطق تحت کنترل گروههای تروریستی شناختهشده، یعنی داعش و النصره نخواهد شد. نظارت بر آتشبس براساس برنامه اعلامشده، قرار است سه کشور ایران، ترکیه و روسیه به عنوان ضامن توافقنامه ٢٩ دسامبر که در مسکو با حضور محمدجواد ظریف، سرگئی لاوروف و احمد چاووش اوغلو، وزیران خارجه سه کشور تأیید شد، کمیسیونی برای نظارت بر آتشبس سوریه تشکیل دهند. ظهر روز گذشته و ساعتی قبل از اتمام مذاکرات، جابریانصاری معاون وزیر خارجه ایران با بشار جعفری، نماینده دولت سوریه در سازمان ملل در آستانه به طور دوجانبه مذاکره کردند. به گزارش ایرنا، در این مذاکرات که دومین دور از دیدارهای دو طرف در سه روز گذشته بود، آخرین شرایط سوریه و همچنین نتایج مذاکرات آستانه بررسی شد. بدون امضای مخالفان و نماینده دولت یحیی العریدی سخنگوی گروههای مسلح شرکتکننده در مذاکرات آستانه، از موافقتنکردن با بیانیه نهایی نشست سوری در پایتخت قزاقستان خبر داد. به گزارش ایرنا به نقل از ایتارتاس، وی به خبرنگاران در آستانه گفت بیانیه را امضا نمیکنیم و ایران و روسیه همراه ترکیه این سند را منتشر میکنند. العریدی اعلام کرد ما شک و تردید خود را درباره موفقیت این مذاکرات اعلام کردهایم. پس از اعلام نظر سخنگوی هیئت نمایندگی گروههای مسلح، یک مقام سوری نیز به رسانه روسی گفت: هیئت نمایندگی دولت سوریه بیانیه را امضا نمیکند. سند را سه کشور ضامن آتشبس و مذاکرات تنظیم و سپس به شرکتکنندگان در مذاکرات ارائه میکنند. بیانیه پایانی مخالفان ایسنا به نقل از اسکاینیوز عربی خبر داده که مخالفان سوری پس از قرائت بیانیه پایانی نشست آستانه اعلام کردند که از این بیانیه راضی نیستند و نشست نتوانست آنگونه که باید انتظارات آنها را برآورده کند. سخنگوی هیئت مخالفان در نشست ژنو پس از قرائت بیانیه پایانی به دلیل آنچه «نادیدهگرفتهشدن نقش نظامی ایران در سوریه» خواند، گفت مخالفان از این نشست رضایت ندارند. مخالفان سوری پیشتر مطالباتی مانند «خروج تمامی گروههای شبهنظامی خارجی و نیروهای وابسته به ایران از سوریه» را مطرح کرده بودند که نماینده دولت این کشور با بیاساسخواندن این ادعاها گفته بود در صورت تداوم چنین خواستههایی مذاکرات قابل ادامه نخواهد بود. محمد علوش، رئیس هیئت اعزامی مخالفان سوریه در مذاکرات آستانه که مخالفاتشان را با این مذاکرات اعلام کرده بودند با طرح این ادعا که نظام سوریه آتشبس در این کشور را در هفت منطقه نقض کرده، بر لزوم خروج نیروهای خارجی از سوریه از جمله نیروهای ایران، حزبالله لبنان و عراق تأکید کرد. مخالفان نیز بیانیهای در این نشست قرائت کردند که در آن بر این محورها تأکید داشتند؛ انجام اقدامات بازدارنده علیه ناقضان آتشبس در سوریه و کمکرسانی به ساکنان مناطق درگیر- لغو محاصره مناطقی که تحت کنترل نظام سوریه است از جمله وادی بردی، غوطه شرقی دمشق و جنوب آن و حمص- آزادی تمامی بازداشتشدگان از سوی نظام سوریه- مکلفشدن سوريه به آزادی همه زندانیان از زندانهای نظام حاکم سوریه- تأکید بر پایبندی به آتشبس و لزوم پایبندی همه گروهها به آن - تأکید بر برکناری بشار اسد، رئیسجمهور سوریه از قدرت و دیگر گروههای حاکم بر سوریه و تمامی کسانی که دستشان به خون مردم سوریه آلوده است - تأکید بر لزوم اجرای بیانیه ژنو یک در تأکید بر خروج تمامی نیروهای خارجی از خاک سوریه- درخواست از تمامی کشورهای جهان برای اتخاذ اقداماتی در حمایت از مخالفان و غیرنظامیان سوری. همزمان با این مذاکرات، جهاد مقدسی عضو هیئت گروههای مسلح سوریه در مذاکرات آستانه و نماینده گروه قاهره گفت مخالفان دعوتنامهای را برای دیدار با وزیر خارجه روسیه در مسکو در ۲۷ ژانویه (هشت بهمن) دریافت کردهاند. همچنین محمد الشامی، عضو هیئت مخالفان سوریه در مذاکرات آستانه در گفتوگوی تلفنی با خبرگزاری آلمان گفته «براساس اطلاعاتی که به دست ما رسیده، ترکیه و روسیه با تشکیل دولت وحدت ملی در سوریه بدون لطمهزدن به شخص بشار اسد، رئیسجمهور این کشور توافق کردهاند». دعوت از مخالفان برای حضور در ژنو آخرین خبرها از آستانه حاکی از این است که نماینده دولت سوریه از مذاکرات دوروزه راضی بوده و آن را موفق ارزیابی کرده است. دولت سوریه در پایان نشست دوروزه آستانه این نشست را در رسیدن به راهکارهایی برای توقف موقت آتشبس «موفق» خواند. به گزارش ایسنا، به نقل از شبکه اسکاینیوز عربی، بشار جعفری، رئیس هیئت دولت سوریه در مذاکرات آستانه در پایان این نشست در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: انتظاراتی که از این نشست وجود داشت، برآورده شده است. در دو روز گذشته شبانهروز برای موفقیت نشست تلاش کردیم و مذاکرات زیادی انجام شد. ما معتقدیم هدف از نشست آستانه توقف درگیریها در مدتی معین بود تا زمینه برای مذاکرات سیاسی فراهم شود که در رسیدن به این هدف، نشست آستانه موفق بود. او ادامه داد: من به نام دولت سوریه از گروههای مخالفی که در نشست آستانه شرکت نداشتند، میخواهم در مذاکرات آتی شرکت و برای توقف درگیریها در کشورشان تلاش کنند. او همچنین خطاب به «کشورهای منطقهای حامی تروریسم» نیز خواست دست از حمایت تروریستها در سوریه بردارند و «اموالشان را برای رفاه ملتهایشان و نه دادن به تروریستها» هزینه کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.