عباس عبدی: راه تحقق مطالباتمان را درست نرفتهایم
سعيد برآبادي: از عباس عبدی، پژوهشگر اجتماعی و فعال سیاسی، پرسیدهایم که روند احقاق حقوق زنان در ایران را چطور ارزیابی میکند.
این روزها، بررسی عملکرد دنیا در احقاق حقوق زنان در بسترهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مطرح میشود. به نظر شما این روند موفقیتآمیز بوده است؟ در اینکه گامهایی مهم به جلو برداشته شده شکی نیست، ولی درخصوص اینکه آیا موفقیتآمیز بوده یا خیر، باید شاخص موفقیت را تعریف کرد. هیچکس در چند دهه پیش رسیدن به نقطه خاصی را برای امروز تعیین نکرده بود تا ببینیم به آن نقطه رسیدهایم یا خیر؟ بهعلاوه درباره حقوق و نقش آن دو نظر متفاوت وجود دارد. برخی گمان میکنند با بهبود حقوق، ازجمله حقوق زنان، عینیت اجتماعی زنان نیز بهتر میشود. این نگاه حقوق را متغیر مستقل میداند، ولی عدهای دیگر بر این عقیده هستند که تحول و بهبود عینیت اجتماعی زنان مقدم بر تغییرات حقوقی است و تحولات حقوق در بهترین حالت باید همسو با تحولات عینی وضعیت زنان باشد. از این زاویه به نظر میرسد وضعیت اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی زنان نسبت به گذشته بهبود پیدا کرده است، ولی تحولات حقوقی هنوز نتوانسته مکمل این گامهای برداشتهشده باشد. هرچند بانوان و جامعه در عمل در حال پیادهکردن مطالبات و خواستهای خود هستند. البته برخی از مطالبات بانوان، مختص گروههایی از زنان است که مراحل پیشرفته اجتماعی را گذراندهاند، درحالیکه بسیاری از زنان ایرانی هنوز در مراحل اولیه این فرایند هستند، بنابراين ما با دو نوع از وضعیت زنان مواجهیم؛ یکی زنان فعال و کنشگر و متحولشدهای که حقوق موضوعه برای آنان نسبت به وضعیت عینی آنها عقبافتاده محسوب میشود و گروه دیگر زنانی هستند که حتی حقوق موجود خود را نیز نمیتوانند استیفا کنند. به نظرم باید میان این دو مسئله موازنهای ایجاد کرد تا به ضرر خواستههای زنان گروه اول نشود. چرا با وجود تلاشهای پراکندهای که میشود، هنوز مطالبهگری زنان بیپاسخ مانده است؟ قرار نیست هر مطالبهای كه صورت میگیرد، فوری برآورده شود. مردان و زنان ایرانی صد سال است که مطالبات مهمی دارند که برآورده نمیشود و این مختص زنان نیست، ولی قضیه وجه دیگری هم دارد. بسیاری از مطالباتی که انجام نمیشود، ناشی از ضعف و راه نادرست مطالبهگران است. ما نمیتوانیم محققنشدن همه مطالبات صدساله گذشته را برعهده حکومتها بیندازیم، چراکه بسیاری از آنان پیش از رسیدن به حکومت در موضع منتقدان بودند. به نظر من مشکل محققشدن مطالبات را باید متوجه مطالبهگران (اعم از زن یا مرد) دانست. اگر به مسائل اینطور نگاه کنیم، عرصه سیاست برای ما تغییر شکل و رنگ خواهد داد. با توجه به تفاوت نگاهی که میان ایران و دیگر کشورها درخصوص مسئله زن وجود دارد، فکر میکنید برای بهبود روند احقاق حقوق زنان در ایران، چه پیشنهادهایی میتوان مطرح کرد؟ اینگونه پیشنهادها باید از خلال گفتوگو و مشارکت جمعی به دست آید و چیزی نیست که یک نفر آنها را ارائه کند. تنها چیزی که میتوانم بگویم، افزایش مشارکتهای مدنی زنان و نیز توجه به قسمت پایانی پرسش دوم است. به عبارت دیگر، فرض را بر این بگذاریم که راه تحقق مطالباتمان را درست نرفتهایم. شاید مثل چاهی است که در زمینی حفر کردهایم که آب ندارد، هرچه بیشتر جلو میرویم خستهتر میشویم و به آب هم نمیرسیم، این تقصیر زمین نیست. باید در جای مناسب چاه را حفر کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.