دوران ترامپ فرصتی برای اسرائیل
ترجمه: شهرام زرندار
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل تلاش میکند آنچه را نتوانسته به زور از باراک اوباما بگیرد، از دونالد ترامپ بگیرد. او رویکرد سختگیرانهتری در قبال ایران دارد. دستیاران نتانیاهو میگویند ترامپ و نتانیاهو برای دیدار در ششماهه اول سال آینده (احتمالا در ماه مارس)، برنامهریزی کردهاند و نتانیاهو پیش از این، جلساتی پنهانی با مشاوران امنیت ملی خود در راستای تدوین یک استراتژی، برگزار کرده است. به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی، شاید هدف از این دیدار، نابودی توافق هستهای با ایران باشد و انتظار میرود نتانیاهو در گفتوگو با ترامپ از نیاز ایالات متحده به اتخاذ رویکردی سختگیرانهتر علیه برنامه نظامی ایران در منطقه و رهبری یک تلاش جهانی منسجمتر برای کنترل منطقهای جمهوری اسلامی سخن بگوید. این مقام ارشد اسرائیلی، تحریمهای قویتر علیه برنامه موشکی ایران و تلاش برای بلوکهکردن نفوذ رشدیابنده ایران در منطقه را از طریق نوابش در سوریه، لبنان و نوار غزه، اقدامات احتمالی آنها دانسته است. یاکوف اِمیدرون، ژنرال بازنشسته و مشاور سابق امنیت ملی نتانیاهو، نیز گفته است: «هدف فوری، متوقفکردن ایران و جلوگیری از تبدیلشدنش به یک ابرقدرت در منطقه است». به گفته او، نتانیاهو خواستار این میشود که ایالات متحده اول از همه، تلاش کند شراکت بین روسیه و ایران را در منطقه از میان ببرد. نتانیاهو در سخنرانی ناهماهنگ خود با کاخ سفید در کنگره، توافق هستهای با ایران را محکوم کرد و نزد افکار عمومی با اوباما درگیر شد. گفتنی است ترامپ سناریوهای متناقضی درباره چگونه برخوردکردنش با توافق هستهای، ارائه داده است؛ بهعنوان مثال، او در سخنرانی 21 ماه مارس گفته برجام را پارهپاره خواهد کرد. بهاینترتیب، نتانیاهو بیشتر هوادار ترامپ خواهد بود. آنطورکه وابرت ساتلوف، مدیر اجرائی مؤسسه واشنگتن، برای سیاست خاور نزدیک گفته است، تلاش عمده اسرائیل در دوران پسااوباما این است که ترامپ را اغوا کند تا به نقش ایران در منطقه نگاهی متفاوت داشته باشد؛ درحالیکه اوباما میخواست از طریق ارائه پاداش لغو تحریمها، برنامه هستهای ایران را محدود کند.
اسرائیل از ترامپ میخواهد تا نگاه ایالات متحده به ایران را تغییر داده و آن را بهعنوان یک عامل بیثباتی در منطقه که باید متوقف شود، به حساب آورد. ساتلوف میگوید: «اولین درخواست ما این است که ترامپ، ایران را بهعنوان بخشی از مشکل منطقه بهحساب آورد و نه بخشی از راهحل برای رفع مشکل در منطقه. استدلال ما این خواهد بود که باید دست در دست یکدیگر کار کرده و کمربندهای دور تا دور ایران را سفت کنیم. باید فکر بازکردن جعبه پاندورا در روابط بین آمریکا و قدرتهای جهانی و آزادسازی ایران از هرآنچه آن را محدود میکند از سر بیرون کنیم». به گفته ساتلوف، حتی اگر ترامپ توافق هستهای را پاره کند، اغواکردن دیگر قدرتهای جهانی برای اعمال دوباره تحریمها و توقف تجارت با ایران، ناممکن خواهد بود. به علاوه تصمیم ایالات متحده برای عقبکشیدن از توافق، به محافظهکاران در ایران امکان میدهد تا از آن در جهت منافع خودشان استفاده کنند. این درحالی است که در اسرائیل توافقی درباره اینکه آیا باید توافق هستهای از میان برود یا خیر، وجود ندارد و بیشتر مقامات اطلاعاتی اسرائیل، اذعان دارند باید درباره این توافق دوباره مذاکره شود. حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران، بعد از پیروزی انتخاباتی ترامپ، گفته بود: «توافقنامه نمیتواند به وسیله تصمیم یک دولت نادیده انگاشته شود». محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، نیز گفته بود: رئیسجمهور منتخب «باید واقعیات جهان امروز را کاملا بفهمد». به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی که به شرط نامنبردن از او در این بحث شرکت کرده بود، اولویت اول نتانیاهو، این است که ایالات متحده را اغوا کند تا جلوی گسترش نفوذ ایران را در منطقه بگیرد؛ منطقهای که در آن ایرانیها از شبهنظامیان حزبالله در لبنان پشتیبانی میکنند، حزباللهی که با اسرائیل جنگیده و اکنون دوشادوش نیروهای نظامی سوریه، در حال نبرد با داعش هستند. گزینه دیگر نیز این است که به ایران درباره تلاشهای تسلیحاتیاش فشار وارد شود. به طور بالقوه تحریمهای وسیعتر باعث فلجشدن برنامه موشکی ایران خواهد شد. تحریمهای ایالات متحده، هماکنون نیز برقرار است؛ اما مقامات اسرائیلی میخواهند این تحریمها به ورای شرکتهایی که مستقیما در فرایند موشکسازی ایران درگیرند، گسترش یابد. درهمینحال، ایالات متحده و آژانس بینالمللی انرژی هستهای به ایران هشدار دادهاند مواظب شکستن حدود انباشته آب سنگین خود که در توافق سال گذشته برقرار شده، باشد؛ اما این هشدار را نقض توافقنامه هستهای ندانستهاند. تمایل نداشتن ایالات متحده به مجازات ایران به خاطر چنین اعمالی، نشانگر همان رویکردی است که نتانیاهو و نزدیکانش خواهان تغییر آن هستند. میشل اورن، معاون یک وزیر کابینه و سفیر سابق ایالات متحده که به نتانیاهو مشاوره میدهد، میگوید: «باید دستهای ایران را در نزدیکی آتش نگه داشت. آنها به طرز وحشتناکی تحریمهای سازمان ملل را در مسائل مربوط به توسعه توان موشکیشان، نقض میکنند». به گفته او، موضوع مهمتر برخورد آنها با روسیه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.