خليفه حفتر، ژنرال پرنفوذ ليبيايي:
رابطه ما با مصر برادرانه و مستحكم است
از ژنرال «خلیفه بلقاسم حفتر» (متولد ۱۹۴۹ در بنغازی) بعضی بهعنوان «تالی قذافی» یاد میکنند؛ کسی که روزگاری جزء مخالفان قذافی بود اما در جریان انقلاب این کشور گمنام ماند. بعد از انقلاب، وقتی لیبی وارد فضای سرشار از هرجومرج و آشفتگی شد، حفتر با گردآوری نیروهایی از بقایای ارتش سابق توانست مناطقی را در شرق لیبی به تصرف خود در آورد. او همان زمان دشمن اصلی خود را شبهنظامیان اسلامگرا بهخصوص طرفداران اخوانالمسلمین اعلام کرد. چندیپیش حفتر موفق شد بدون مقاومت، هلال نفتی لیبی در غرب را نیز به تصرف خود درآورد. همزمان او به لحاظ نظامی نیز ارتقای مقام پیدا کرد و به بالاترین سطح رسید. برخی از تحلیلگران پیشرویهای جدید حفتر را به معنای «تغییر توازن قوا» در لیبی معنا کردند و برخی دیگر از «رویکارآمدن یک قذافی جدید» در آینده نزدیک در این کشور سخن به میان آوردند. در خارج اما به غیر از مصر و تا حدودی روسیه و فرانسه، کشور دیگری از حفتر حمایت نمیکند و همین پاشنه آشیل اوست. هماکنون گویی لیبی به سه قسمت تبدیل است؛ بخشی که زیر نظر دولت سراج و از حمایت بینالمللی برخوردار است، بخشی دیگر که زیر نظر حفتر اداره میشود و بخش سوم که شبهنظامیان وابسته به داعش و سایر گروههای تروریستی آن را اداره میکنند. حفتر کمتر مصاحبه میکند و این یکی از نادر گفتوگوهای اوست که درباره اهداف و سیاستهایش میگوید. با این توضیح که الاهرام مصاحبهای جانبدارانه و تا حدودی تبلیغاتی با این ژنرال ترتیب داده است؛ هرچند لابهلای آن میتوان اطلاعات مفیدی درباره وضعیت کنونی لیبی و صفکشی نیروهای داخلی و خارجی آن پیدا کرد.
ارتقای مقام شما به فیلد مارشالی (بالاترین مقام نظامی در یک کشور) را تبریک میگوییم. من هم تشکر میکنم. باید تأکید کنم این ارتقای درجه در جوهر و مضمونش برای شخص من نیست بلکه برای ارتش، افسران، سربازان و همه کسانی است که از این نهاد نظامی حمایت میکنند. من فقط یک سرباز در این مجموعه هستم و شما میدانید اگر این قهرمانان نبودند، مناطق نفتی آزاد نمیشد. اگر آنها نبودند، تروریسم همچنان بر سینه ما سنگینی میکرد. پس اگر تبریکی باید گفت، این تبریک باید شامل حال همه نظامیان بدون هیچ تفاوتی باشد. در نشست شورای امنیت، روسیه و چین از ملت و ارتش لیبی حمایت کردند. تحلیل شما چیست؟ پیش از پاسخگویی به این سؤال دوست دارم از این دولتها کمال تشکر را داشته باشم که در کنار ما ایستادند. موضعگیری به نفع عملیات ارتش در هلال نفتی به چند دلیل است. مهمترینش درک عاملی است که ما را به انجام این عملیات واداشت و آن یک تکلیف ملی بود. مصر، روسیه و چین هیچ تردیدی در مقاصد ما ندارند زیرا درک میکنند این ارتش لیبی بود که سه ماه در نبردهای سختی مشارکت و تروریسم را تار و مار کرد. ما در این راه شهدایی تقدیم کردیم که همه برای عزت کشور و حاکمیت ملی بوده است. نمیتوان اینها را با نفت و پول و قدرت و مقام عوض کرد. ارتش ما نمیتواند در دفاع از میهن بیطرف بماند. نمیتواند همینطور تماشاچی آن باشد که باندهای تبهکار و تروریست بر مردم لیبی سلطه پیدا کرده و اقتصاد این کشور را غارت کنند. مبارزه تاریخی ارتش لیبی این اطمینان را به دولتهای یادشده داد و موجب شد آنها کنار ما بایستند. ما از کسی نخواسته بودیم این کار را بکند. بلکه آنها بنا بر ماهیتشان این کار را کردند. چون همیشه طرف عدالت را میگیرند و در برخورد با کشورهای دیگر ماهیتی استعماری و خودخواهانه ندارند. باید بگویم دلیل اینکه دولتهایی هم علیه ما موضع گرفتند، یک سوءتفاهم بود. آنها به ما سوءظن دارند. نگران منافع اقتصادی و طرحها و برنامههای سیاسی خودشان هستند. در گفتوگویی که با رئیسجمهور السیسی داشتیم، او بر حمایت از ارتش و پارلمان لیبی تأکید کرد و گفت اینها نمایندگان واقعی ملت لیبی هستند. شما روابط با مصر را چگونه ارزیابی میکنید؟ دو ملت لیبی و مصر در گذشته، حال و آینده دارای روابطی برادرانه بوده و خواهند بود. هرچند توفانهایی در منطقه ایجاد شود، یا مغرضان سعی کنند این رابطه را برهم بزنند، این رابطه مستحکم خواهد بود. شما میتوانید به صورت فیالبداهه از یک شهروند مصری یا لیبیایی این سؤال را بپرسید و ببینید که جوابی خلاف این نمیدهد. کلمه برادرانه دیگر نیازی به توضیح و تفسیر ندارد. ما دارای سرنوشت و منافع مشترک هستیم و در همه مسائل با هم مشورت میکنیم. شما در دیدار اخیر خود از قاهره با سرلشکر «محمود حجازی»، رئیس ستاد ارتش مصر گفتوگو کردید. این گفتوگوها چطور بود؟ جناب سرلشکر محمود حجازی دوست بسیار صمیمی من است. انسانی باشخصیت، آرام و خردمند که تلاش زیادی را صرف کاهش بحران در لیبی کرده است. او کسی است که کاملا به واقعیت اوضاع لیبی آگاهی دارد. در دیداری که با هم داشتیم، بعضی مسائل بررسی شد ازجمله یک توافق سیاسی خاص درباره روابط دو نهاد نظامی لیبی و مصر. ما تلاش میکنیم وارد منازعات سیاسی بر سر قدرت نشویم؛ بهخصوص اینکه ما از یک مرحله استثنایی در حال عبور هستیم. سرلشکر حجازی موضع ما را درک میکرد. تصرف هلال نفتی جناب مارشال، شما گفتند عملیات تصرف هلال نفتی برقآسا و بدون خونریزی صورت گرفت. این اتفاق چگونه افتاد؟ دلایل زیادی داشت که همدیگر را تکمیل کرد. ابتدا تدارکات خوب عملیات بود و بعد برنامهریزی دقیق براساس اطلاعات کسبشده و سپس تکیه بر غافلگیربودن حمله. عامل آخر هم به خصوصیت سربازان و افسران واحدهای نظامی انجامدهنده عملیات برمیگشت. افراد این واحدها جزء زبدهترین نیروها بودند. افرادی با ایمان راسخ به اینکه برحق هستند و دارند یک وظیفه ملی را انجام میدهند. حال آنکه شبهنظامیانی که آنجا مستقر بودند، کاملا میدانستند خلاف قانون عمل میکنند و صرفا به دلیل منافع شخصیشان بوده که به سراغ آن منابع نفتی رفتند. از طرف دیگر برخی رؤسای قبایل از جمله صالح الاطیوش شیخ قبیله مغاربه از شبهنظامیان خواست سلاحهایشان را تحویل ارتش ملی دهند یا سر راه آن نایستند. این فراخوان با استقبال بخش عظیمی از شبهنظامیان مواجه شد و مأموریت ارتش را تسهیل کرد و موجب خونریزی کمتری شد. چه زمانی به صورت رسمی آزادسازی شهر بنغازی اعلام میشود؟ به محض تسلط بر باندهای تروریسم که در بخشهایی از منطقه از جمله قوارشه و قنفوده مستقر هستند، آزادسازی این شهر اعلام خواهد شد. این گروهها درحالحاضر از سوی نیروهای ما تحت محاصره هستند. البته گروههای تروریستی دیگری هستند که منطقه الصابری و سوق الحوت را محاصره کردهاند اما حضور اینها اثرگذار نیست چون این مناطق بهکلی قابلسکونت نیستند. همه ساختمانهای این منطقه فرسوده شده و در حال زوال است؛ باید به جای آن منطقه دیگری را از نو ساخت. وقتی عملیات بازسازی این مناطق شروع شود شامل تروریستها هم خواهد شد. جناب مارشال، آیا میتوانیم بگوییم ساختار نهاد نظامی لیبی تکمیل شده است یا باید گفت هنوز در مراحل ساخت است؟ چیزی را که من میتوانم بگویم این است که یک مؤسسه نظامی روی زمین وجود دارد و کسی نمیتواند آن را انکار کند، مگر اینکه کور باشد. این نیرو حضورش را با اقتدار و شایستگی اثبات کرده و در شرایطی سخت مشغول ایفای یک نقش تاریخی است. تاکنون توانسته بر تعدادی از گروههای تروریستی فائق آید. این در حالی است که شورای امنیت ما را تحریم میکند و اجازه نمیدهد حتی یک گلوله وارد کنیم. اما با وجود همه این دشواریها ارتش خواهد توانست امنیت و ثبات را به کشور بازگرداند. تاکنون این امر در سهچهارم مساحت لیبی تحقق پیدا کرده و بقیهاش هم به یاری خداوند محقق خواهد شد. شما اخیرا طرح تأسیس یک شورای عالی نیروهای مسلح لیبی را دادید که مرکب از پنج عضو از جمله رئیس مجلس نمایندگان، فرمانده کل نیروهای مسلح، نخستوزیر و... باشد. آیا هنوز این طرح را تأیید میکنید؟ نمیدانم این طرح جدی گرفته خواهد شد یا مثل سایر طرح به باد فنا خواهد رفت. بههرحال ما با هر طرحی که ضامن استقلال نیروهای نظامی در این مرحله خاص از دستگاههای اجرائی که کارشان خدمترسانی است باشد، موافق هستیم. ما تأکید داریم ارتش باید از مسائل حکومتی و سیاسی به دور باشد چون کشمکشهای سیاسی بر عملکرد ارتش اثر میگذارد. در حوزه اجرائی باید فرصت تصمیمگیری و خدمت داد و نهادهای نظامی نباید در آن دخالت کنند؛ هر طرحی که بر این اساس باشد، ما از آن حمایت میکنیم. مردم لیبی با حضور اخوانالمسلمین در آینده سیاسی این کشور مخالفت کردهاند. آیا ارتش در این زمینه با مردم همعقیده است؟ اصلا شما اخوان را شریکی سیاسی میدانید یا یک گروه تروریستی؟ اولا فرزندان ارتش همان فرزندان ملت هستند. اینها که از خارج نیامدهاند. ارتش خود را فقط متحد ملت میداند. بنابراین ملت هر گروهی را بپذیرد، ارتش هم میپذیرد و ملت هر گروهی را نپذیرد، ارتش هم آن را رد میکند. گروه اخوانالمسلمین سعی میکند با زور، خودش را بر ملت تحمیل کند اما این کار خلاف قانون اساسی است. بنابراین ارتش تماشاچی صحنه نخواهد بود و ملت به او این اختیار را داده است که از قانون اساسی حمایت کند. این فقط درباره اخوانالمسلمین نیست بلکه درباره همه گروههای سیاسی و افراد با رویکردهای مختلف است. «مارتین کوپلر»، فرستاده سازمان ملل متحد در صحبتهایش در رسانهها بارها گله کرده است که شما حاضر به گفتوگو با او نیستید. او از ما خواسته است این سؤال را از شما بپرسیم. ما دلایل آن را به او گفتیم اما به نظر میرسد فراموش کرده باشد. حالا شما میتوانید به او یادآوری کنید. او از من خواست درباره تشکیلات ارتش لیبی با هم گفتوگو کنیم ولی آیا این عقلانی است؟ این موضوع چه ارتباطی به آقای کوپلر دارد؟ او به این هم اکتفا نکرد و فراتر از حد خودش تا جایی رفت که خواست ابعاد بحثهایی را که در جریان دیدار سرلشکر عبدالرزاق الناظوری از شهر زنتان مطرح شده بود، بداند. ما وقتمان ارزش دارد و نمیتوانیم آن را در بحثهای توخالی با آقای کوپلر صرف کنیم. او یک حرف دیگر هم زد که مرتبط با تروریسم بود. ولی آقای کوپلر چه ارتباطی با تروریسم دارد؟ ما که به توصیه او یا دیگران با تروریسم نمیجنگیم. نیمههای ماه سپتامبر ما از او در مقر فرماندهی استقبال کردیم. احساس کردیم میتوانیم به او کمک کنیم تا مأموریتش را انجام دهد. به او فرصت دادیم تا به صحبت گروههای مختلف جامعه لیبی گوش بسپارد. از شیوخ قبایل گرفته تا اعضای پارلمان، نهادهای جامعه مدنی، فرماندهان ارتش و... . ما به او توضیح دادیم که موضع ما درباره مسائل امنیتی چیست. به او توصیه کردیم برای امضای توافقنامه عجله نکند و بگذارد این جریان خوب پخته شود. اما او به صخیرات برگشت و هرچه را گفته بودیم به دیوار کوبید و اصرار داشت که روز بعد آن توافقنامه امضا شود. سپس به مدت شش ماه ارتباطش را قطع کرد. حالا از ما میخواهد با او بنشینیم و درباره ساختار ارتش لیبی گفتوگو کنیم یا درباره تروریسم. او کسی است که ارتش قهرمان لیبی را مشتی مزدور و طرفداران نظام سابق توصیف کرد. ما وقت اضافی نداریم که با او سپری کنیم. اگر میخواهد با ما گفتوگو کند، به جای تماس با میانجیها، در یک نامه کتبی به فرماندهی کل نیروهای مسلح لیبی درخواستش را مطرح کند تا ما هم به صورت رسمی به او جواب بدهیم. عدم همکاری با نیروهای مورد حمایت آمریکا نیروهای «بنیان مرصوص» با حمایت هوایی آمریکا در شهر سرت با گروههای تروریستی مقابله میکنند، چرا ارتش در این نبردها شرکت نمیکند؟ نیروهای موسوم به «بنیان مرصوص» تصمیم گرفتند وارد سرت شوند. آنها این کار را بدون کمترین هماهنگی با ارتش ملی انجام دادند. این در حالی بود که ما نقشهای نظامی برای تصرف این شهر آماده کرده بودیم. حتی بعضی از واحدهای نظامی را برای حمله به مناطق کناری شهر فرستاده بودیم. اما بعد از حمله آنها تشخیص دادیم بهتر است عملیات خودمان را متوقف کنیم. کافی است نظارهگر باشیم و آماده که اگر لازم بود، وارد شویم تا همهچیز قاتی نشود. دلمان نمیخواست با ورود دو نیروی جداگانه، درگیریهایی بین آنها به وجود آید. نباید فراموش کنیم که ما در وضعیتی استثنایی و فوقالعاده حساس بهسر میبریم. این موضوع ما را بر آن میدارد تا هوشیار باشیم و به لغزشهایی نیفتیم که بهنفع حال و آینده لیبی نیست. ما نباید بگذاریم شرایط این مرحله به دلیل برداشتهای بد، ما را به جنگ بین برادران سوق دهد. جنگی که قطعا حاصلی جز ویرانی نخواهد داشت و فقط دشمن مشترک ما از آن سود میبرد. ما نباید فراموش کنیم کسانی در داخل و حتی خارج نشستهاند تا آتش فتنهای را در کشور ما روشن کنند یا روی آتشی که هست نفت بریزند تا بحران لیبی طولانیتر شود. در جریان گفتوگوی شما با فایز السراج، نخستوزیر، بهصراحت گفتید که نمیتوان نظامی را براساس مقیاس افراد طراحی کرد، منظورتان حاکمیت بود. پس شما قصد دارید نظامی مطابق با منافع شخصی خودتان تأسیس کنید؟ به باور من این جهان استعماری است که میخواهد نظامی را براساس ویژگیهای افراد تأسیس کند. افرادی که قادر به پاسخگویی به منافعش باشند و بتوانند کورکورانه دستوراتش را اجرا کنند. ولی ما همان نظامی را میخواهیم که ملت لیبی میخواهد و مطابق قانون اساسی باشد. ما البته خودمان را به مسائل مربوط به قدرت مشغول نمیکنیم. همه تلاش ما این است که سرزمینمان را از شر تروریستها نجات دهیم و ببینیم ملت ما طعم امنیت و ثبات را میچشد و از ثروتهای کشورش بهرهمند میشود. لیبی هرگونه دلیلی را برای دخالت قطر در حمایت از تروریسم رد میکند. اظهارات شما را هم که قبلا گفته بودید، رد میکند. نظر شما دراینباره چیست؟ شورای وزیران حتی به پارلمان اجازه نمیدهد کارش را ادامه دهد. تاکنون هیچ تحقیقی درباره دستداشتن قطر در حمایت از گروههای تروریستی انجام نشده که بشود به وسیله آن دلایلی را که گفتم، رد کرد. وقتی شورایی طبق قانون اساسی تشکیل و یک تحقیق کامل دراینباره انجام شود، آنوقت معنی اظهارات من روشن خواهد شد. نقش فرانسه و مصر میدانیم تصمیم شورای وزیران درباره تحریم سلاح ارتش لیبی موجب دردسرهای زیادی برای برخی از کشورهایی شده که میخواهند از شما حمایت نظامی کنند. آیا درعینحال از شما حمایتهای اطلاعاتی میشود و از سوی چه کشورهایی؟ تبادل اطلاعات درباره فعالیت گروههای تروریستی و محل تمرکز و قدرت جنگیشان یا منابع مالی و درک فرماندهی و تحرکاتشان یا نظارت بر تماسهای آنها و همکارانشان از مهمترین مطالبی است که نقشههای یک حمله براساس آنها تدوین میشود. ما هیچ حملهای نمیکنیم مگر از قبل همه این اطلاعات را گردآوری کرده باشیم. براساس اینهاست که اهداف مستقیم و غیرمستقیم معین میشود. کشورهایی هستند که آنها هم به آتش تروریسم سوختهاند. بنابراین سعی میکنند اطلاعات در اختیار ما بگذارند یا از دستگاههای پیشرفتهشان برای شنود و غیره استفاده کنند. مصر و فرانسه پیشاپیش این دولتها جای دارند. شما میدانید که فرانسه سه نفر از نیروهای اطلاعاتیاش را برای همکاری با ما فرستاد تا بتوانیم محل تمرکز تروریستها را مشخص کنیم. این بعد از سقوط یک بالگرد فرانسوی بود که به دلیل مشکلات فنی سرنگون شد. با وجودی که رئیسجمهور فرانسه کشتهشدن سه سرباز فرانسوی را درآن بالگرد تأیید کرد و با وجود اینکه این کشور به ارتش لیبی در جنگ با تروریسم کمک میکند، ما گاه میبینیم فرانسه موضعی منفی مقابل سیطره ارتش بر منابع نفتی لیبی میگیرد. دلیل این اختلاف مواضع در چیست؟ اولا باید توجه داشته باشید که کمک فرانسه به ما در جنگ علیه تروریسم خیلی محدود و فقط در حوزه همکاریهای اطلاعاتی بود. فرانسه بعد از عملیات تروریستی در کشورش به این نتیجه رسیده بود که کشوری است در معرض خطر تروریسم. از سوی دیگر وقتی عملیات ما تمام شد، فرانسه هم ازجمله دولتهایی بود که تصور میکرد ما میخواهیم نفت لیبی را به چنگ آوریم ولی بهسرعت این نگرانیها برطرف شد. چون همه دنیا دیدند هدف ما آزادسازی تأسیسات نفتی بود نه تسلط بر آنها. بههرحال ما تناقضی در مواضع فرانسه نمیبینیم. وضعیت طرابلس پایتخت لیبی با حضور شبهنظامیان مختلف با ایدئولوژیهای متفاوت، نگرانکننده است. آیا شما قصد دارید نبرد بزرگی را با داعش ترتیب دهید؟ همه شبهنظامیان طرابلس ایدئولوژی دینی یا سیاسی ندارند. بعضیشان به دنبال حمایت از شهروندان تشکیل شدهاند. چون یک سیستم امنیتی در پایتخت وجود ندارد و به دلیل انتشار سلاح، جرم و جنایت زیاد است. وضعیت پایتخت از همه لحاظ بد است و ساکنان این شهر به معنی واقعی کلمه در وضعیتی اسفبار زندگی میکنند. فقدان دولت و نهادهای کارآمد موجب فقدان خدمات عمومی و محدودشدن آزادیهای فردی و اجتماعی شده است. این وضعیت روزی منفجر خواهد شد. چون شهروندان تحمل ظلم و ستم را برای همیشه ندارند. ما نمیخواهیم این شهر تبدیل به یک میدان جنگ شود. درعینحال پایتخت نمیتواند برای همیشه در گرو باندهای مخرب باشد. طرابلس بدون خونریزی به یاری خداوند آزاد خواهد شد. این کاری است که ما تلاش میکنیم و از خدا میخواهیم در آن موفقمان کند. ما دیدیم اهالی بنغازی، البیضاء، طبرق و ... در میادین حاضر شدند و از ارتش حمایت کردند. این اتفاق ما را به یاد 26 جولای 2013 مصر انداخت (روز کودتای ارتش علیه مرسی). آیا به نظر شما مردمان کشورهای عرب حامی ارتشهای خود هستند؟ ملت همواره حامی واقعی ارتش در همه کشورهای جهان بوده است. ارتش مشروعیت خودش را از ملت میگیرد. چون ملت میداند سرزمین و آبرو و عزت و امنیتش را مدیون ارتش است. ارتش ابزاری برای مقابله با هرگونه تجاوز و درعینحال سمبل حاکمیت ملی یک کشور است. اگر ارتش لیبی در گذشته اینطور در معرض توطئهها قرار نگرفته بود، کشور به این روز نمیافتاد. در لیبی ما فقط شاهد تظاهرات در حمایت از ارتش نیستیم بلکه مردم از بین خودشان کسانی را به کمک ما میفرستند تا سلاح بر گفته و دوشادوش ارتش بجنگند. منبع: الاهرام
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.