سلاخی انتخاباتی و توافق هستهای
یکی از آثار ماندنی این فصل از مبارزات انتخاباتی، سوءتفاهم فراگیر از مسائل جدی سیاست خارجی است و این حتی از فهم عامه مردم نیز فراتر میرود. در این روزها که ترامپ در مناظرهها روشن کرده، قصد دارد در چهار هفته باقیمانده تا انتخابات، گلولهباران اتهامات - گلولهبارانی که در آن بر کمیت اتهامات وارده بیشتر از تطابق آن با واقعیت تأکید میشود- را تاب آورد، مسائل بیشتری برای سوءبرداشت و زمان و فضای کمتری برای تصحیح آنها وجود خواهد داشت. مناظره اخیر، نشان داد کار هیلاری کلینتون به آنجا رسیده که مردم را برای دسترسی به حقایق، به تارنمایش ارجاع دهد. علاوهبرآن، به طرزی تأسفآور سهم اندکی از زمان مناظره به مباحث جدی سیاست عمومی، سیاست خارجی یا داخلی اختصاص یافت. مشکل فقط این نیست که بیانیههای اشتباه یا برپایه اطلاعات غلط مطرح میشود؛ بلکه آن است که مسائل به نحوی نادرست - بیان معیوب چارچوب، اشارات غیرمستقیم و جاانداختن حقایق و ایراد دروغهای بیشرمانه - عرضه میشود. اثرات این اشتباه بر ذهن مردم، این است که پس از انتخابات نیز بیتوجه به نتیجه انتخابات ادامه مییابد. شهروندان بسیاری که بخشی از آن زنان حاشیهنشین شهرها در پنسیلوانیا هستند و به نظر میرسد به پیشقراول سیاسی مد روز تبدیل شده و تصمیم گرفتهاند یک فرد متنفر از زنان به کاخ سفید راه نیابد و بههمیندلیل به هیلاری کلینتون رأی خواهند داد. این شهروندان دارای سوءتصوراتی پایندهاند یا سوءتصورات موجود را تشدید میکنند. سوءتصوراتی که دونالد ترامپ با بیانات خود در طول مبارزات انتخاباتی، درباره برخی از مسائل پدید آورده است. یکی از این موارد در سیاست خارجی، مردوددانستن توافق هستهای با ایران است. توافق هستهای بهعنوان یک کلیت در سیاست خارجی برای حزب جمهوریخواه همان جایگاهی را دارد که قانون حفاظت قابل تأمین در سیاست داخلی دارد. این توافق، دستاوردی است که امضای دولت باراک اوباما را بر خود دارد و بنابراین چیزی است که جمهوریخواهان مصمم به نابودی آن هستند. بنابراین، توافق هستهای و پیشبرد منافع آمریکا که میتوانست در انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده یک بحث مفید باشد، اساسا به چالش کشیده شده و حتی واقعگرایان نیز در مواجهه با اینکه کاندیداها با موضوع توافق هستهای درست برخورد نکردهاند، موافق نبودهاند. این درباره مناظره کاندیداهای معاونت ریاستجمهوری نیز صدق میکرد؛ مناظرهای که در آن حقیقتجویان به طرزی سهلانگارانه «برنامه هستهای» را با «برنامه تسلیحاتی هستهای» اشتباه گرفتهاند. شاید حقیقتجویی در زمینه آنچه زیر این عنوان (توافق هستهای) در آخرین مناظره کاندیداهای ریاستجمهوری گفته شده، تا حدودی بهتر بوده باشد. برای مثال برنامه اخبار ای.بی.سی علاوه بر اینکه به خاطر تشخیص سوءبیان ترامپ درباره اندازه تحریمهای لغوشده ایران، برنامهای باارزش به حساب میآید، برای ارزیابی اینکه ترامپ به اشتباه توافق هستهای را یک توافق یکطرفه دانسته است نیز درخورتوجه است. در این برنامه خبری آمده بود: «با توجه به تغییراتی که ایران در برنامه هستهایاش - توقف غنیسازی و کاهش میزان اورانیوم غنیشده - انجام داده، این توافق به طرز مؤثری زمان لازم برای ساخت یک بمب هستهای را از چند ماه به یک سال رسانده است. بسیاری از کنشگران در ایران از منافع اقتصادی توافق برای کشورشان نومید شده و میگویند دستاوردهای برجام به ازای امتیازاتی که دادهاند، ناچیز بوده است. آنها میگویند این معامله معاملهای یکطرفه بوده و آن سوی دیوار را رنگ میکنند. گوشدادن به آنچه نامزدها درباره این موضوع در مناظره گفتهاند، بیش از سخنان برجستهشده آنها اهمیت دارد. ترامپ چنان به پرداخت 1.7میلیارد دلار پول نقد اشاره کرده که گویی این پرداخت بخشی از توافق هستهای بوده؛ درحالیکه این پرداخت، بخشی از توافق در زمینه ادعاهای مالیای بوده که در زمان شاه طبق قرارداد بستهشده از سوی ایران، مطرح شده بود. ترامپ همچنین از این مسئله به طریقی استفاده کرد که احتمالا باعث این سوءبرداشت میشود که این پول از جیب مالیاتدهندگان آمریکایی پرداخت شده است؛ درحالیکه این پول از اول مال ایرانيها بوده است. ترامپ همچنین گفته پیامد دیگر توافق هستهای این بوده که «ایران و روسیه اکنون علیه ما عمل میکنند». با توجه به اینکه مذاکرات برای توافق هستهای نمایانگر برخی از مؤثرترین همکاریهای نزدیک آمریکا و روسیه در سالهای اخیر بوده است، بیان ترامپ درباره این مسئله، عجیب به نظر میرسد و باید گفت ایران و روسیه برای عملکردن در یک جبهه واحد در جنگ داخلی سوریه، نیازی به انگیزش خاصی نداشتهاند. برای صحبت در خصوص توافق هستهای با رأیدهنده آمریکایی، نیازی به ورود به جزئیات ادعاهای مربوط به قراردادهای چند دهه پیش نیست و تنها محتاج ارائه چیزی کمی بیش از یک جمله کلینتون در مناظره اخیر است که گفت: «ما به برنامه هستهای ایران بدون شلیک حتی یک گلوله پایان دادیم». نکات اساسی که باید گفته شوند، این است که ایران در سالهای متمادی قبل از شروع مذاکرات، سانتریفیوژهای بیشتری را میچرخاند و اورانیوم بیشتری را غنی میکرد، بیش از هر زمان دیگری به توانایی ساخت بمب هستهای نزدیک شده بود و این فرایند حتی هنگامی که ایالات متحده وزن تحریمهای تحمیلی را به ایران بیشتر میکرد، ادامه یافته بود. توافق هستهای با ایران این فرایند را متوقف کرد... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.