|

زینب نوروزی با اشاره به بلوچ‌دوزی‌های دانش‌بنیان مطرح کرد:

انتقاد از ایرانی‌خواندن سوزن‌دوزی‌های افغان‌دوز

شرق: در سال‌های اخیر هنر- صنعت سوزن‌دوزی بلوچ با نام «زینب نوروزی» گره خورده است. زینب نوروزی در روستای قاسم‌آباد بمپور یک‌تنه میراث روبه‌زوال و گران‌قدری را حفظ کرده که در این سال‌ها مورد بی‌مهری سازمان عریض‌وطویل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بوده و همین است که باعث می‌شود او گاه نیز لب به انتقاد بگشاید و از برخی عملکردها در این زمینه گله کند: «عملکرد منفی و شعاری اداره میراث استانمان، مثنوی هفتادمن کاغذ است، امیدی هم به تغییر نگرش و رفتارشان نیست». او خرداد امسال برای اولین‌بار در نمایشگاه ملی صنایع دستی با مجموعه‌ای متنوع از بلوچ‌دوزی‌های نفیس و کاربردی شرکت کرد و عنوان غرفه برتر را هم به دست آورد، اما به نظر می‌رسد که این جایزه نیز نمی‌تواند جای حمایت‌های واقعی را از این هنر - صنعت رو به زوال بگیرد. او می‌گوید: «حضور در نمایشگاه ملی صنایع دستی تجربه خوب و مفیدی بود، اول اینکه فهمیدم جای معرفی آثارم در گالری‌ها و مراکز هنری است و راهی که از سه سال پیش انتخاب کرده‌ام و در فضاهای هنری نمایشگاه برگزار کرده‌ام، راه درست و با چشم‌انداز روشنی بوده و دوم آنکه برای متولیان صنایع دستی کشور حفظ ظاهری ویترین نمایشگاه‌هایشان مهم‌تر است و فعالیت در زمینه حفظ و احیای نقوش، طرح‌ها و شیوه‌های اصیل و سنتی تولید برایشان سر سوزنی ارزش ندارد». سوزن‌دوزی‌های بلوچ در سال‌های اخیر از سوی دلالان هنرمندنما به‌شدت آسیب‌ دیده و سازمان میراث فرهنگی استان سیستان‌وبلوچستان هم در برابر این آسیب‌های فرهنگی واکنش نشان نداده است. نوروزی می‌افزاید: «وقتی معاون صنایع دستی کشور، سوزن‌دوزی‌های افغان‌دوز را «ایرانیزه»‌شده می داند و نسبت به عرضه و فروششان در نمایشگاه ملی صنایع دستی بی‌تفاوت است، به یقین رسیدیم که دیگر هیچ امیدی به متولیان صنایع دستی نیست، چه در زاهدان و چه در تهران». افغان‌دوز به سوزن‌دوزی‌هایی گفته می‌شود که به سفارش دلالان ساکن زاهدان و ازسوی زنان افغان در مناطق مختلف افغانستان دوخته می‌شود، به صورت قاچاق وارد کشور شده و در بازارهای زاهدان و نمایشگاه‌های دولتی به فروش می‌رسد و پایین‌بودن قیمت این افغان‌دوزها تهدید جدی برای اقتصاد نحیف استان سیستان‌وبلوچستان است؛ اما زینب نوروزی با اراده پولادین و باوجود همه فشار‌های اقتصادی، راه و شیوه بنیادین خود را ادامه داده و از هر فرصتی برای مقابله با این تهدید استفاده می‌کند. او تأکید می‌کند: «شهرت و اعتبار سوزن‌دوزی‌های بلوچستان مرهون فعالیت‌های سازمان صنایع دستی و مهرمنیر جهانبانی است که از اوایل دهه 40 خورشیدی با تغییر در رنگ‌بندی‌های سنتی و طراحی و تولید محصولات کاربردی و متنوع برای زندگی شهری توانستند بازار مناسبی در سطح ملی و بین‌المللی برای سوزن‌دوزی بلوچ مهیا کنند که این بازار مناسب در 20 سال اخیر از دست رفته است». حال اگر هنرمند و کارآفرینی همچون زینب خواسته باشد بازار قدرتمند و باثباتی داشته باشد باید قواعد روز تجاری و اقتصادی را در کنار ویژگی‌های فرهنگی- هنری بلوچ‌دوزی حفظ کند. نوروزی گفت: «بیش از یک سال است که پارک علم و فناوری سیستان‌وبلوچستان به موضوع تجاری‌سازی محصولات صنایع دستی استان ورود پیدا کرده است که گویا نتایج مثبت آن بیش از عملکرد این چند سال اداره کل میراث استان بوده است، ما هم برای عضویت در پارک شرکت جدیدی ثبت کردیم و مراحل پذیرش شرکتمان در پارک انجام شده و به‌زودی دفتر طراحی در پارک مستقر می‌شود تا همه امور پژوهش، طراحی و تولید بلوچ‌دوزی، طراحی محصولات کاربردی، تحقیق بازار و برند‌سازی در چارچوب جدید انجام شود». او افزود: «مراحل پذیرش شرکتمان در پارک انجام شده و دفتر طراحی و البته در سه سال اخیر برای طراحی محصولات جدید از همکاری و مشاوره طراحان باسابقه برخوردار بوده‌ایم که برخی از آثار و محصولات در مرحله نمونه‌سازی و برخی هم تولید محدود شده بازخورد اقتصادی خوبی داشته؛ مثل طراحی زیورآلات ترکیبی نقره و بلوچ‌دوزی با همکاری گروه هنری لنا». این هنرمند بلوچ می‌گوید: «برای تحقیق بازار بین‌المللی و برند‌سازی هم از حمایت و همکاری دو شرکت ایرانی در دوبی برخوردار هستیم و GOLDEN PEN و ALENJAZ در این زمینه ما را تنها نگذاشته‌اند، اما هنوز راه بسیار است و هر حمایتی نه‌فقط برای ما یک نشانه مثبت به حساب می‌آید، بلکه می‌تواند این هنر- صنعت را که بن‌مایه‌اش در خاک ایران است، زنده نگه دارد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.